Meraklı bir bilgisayar programcısının notları.
Merhaba! Ben Burak Selim Şenyurt - yazılım geliştirici, blogger ve öğrenme tutkunu.
Bu blogda yazılım mühendisliği, sistem tasarımı, programlama dilleri ve yeni teknolojiler üzerine yazılar paylaşıyorum. Özellikle .NET, Rust, Zig, yapay zeka araçları ve mimari konularına ilgi duyuyorum. Kendimi sürekli geliştirmeye ve yeni şeyler öğrenmeye adıyorum.
-
Soap Bazlı WCF Servislerini REST Modeline Taşımak
.Net Framework 3.5 ile birlikte, WCF (Windows Communication Foundation) tarafına kazandırılan önemli yeteneklerden biriside Web programlama modelidir. Bu modelin getirileri arasında, WCF servislerinin REST (Representational State Transfer) tekniğine göre yazılıp, kullanılabilmesi de vardır. Özellikle SOAP (Simple Object Access Procotol) bazlı WCF Servisleri ile REST modeline göre tasarlanmış servisler arasındaki en büyük fark, HTTP metodunun çeşididir.
-
WCF Servisleri için Unit Test
Yazdığımız programların belirli kriterlere göre test edilmesi proje süreçleri içerisinde önem arz eden konulardan birisidir. Bilindiği üzere pek çok test çeşidi vardır. Bunların bir kısmı standart haline gelmiş tekniklerden oluşmaktadır. Örneğin web uygulamalarının beliri bir düzenle çalıştırılaran Request’ler ile test edilmesi. Stres testlerine tabi tutularaktan çok sayıda request sonrası web uygulamasının çalışmasının analiz edilmesi veya en basit anlamda bir programın çalışmasının ana parçalarından olan metodlarının, beklenen sonuçları verip vermediğinin araştırılması vb…
-
Ado.Net Entity Framework' de Lazy ve Eager Loading
Bildiğiniz üzere uzun bir süre önce Microsoft, LINQ to SQL yerine Ado.Net Entity Framework ile ilerleme kararı aldı. Bu konu ile ilişkili olaraktan okuduğum hemem hemen bütün kitaplarda Ado.Net’in geleceğinde önemli bir yere sahip olan Ado.Net Entity Framework alt yapısının geliştiriciler tarafından asla ihmal edilmemesi gerektiğide sıkça vurgulanmakta. Peki günlüğüme konu olan mesele nedir?
-
WF 4.0 - WCF Servislerini Kullanmak
Bir önceki yazımızda Windows Workflow Foundation 4.0 (WF 4.0) ile birlikte gelmesi muhtemel (yüksek bir olasılıkla çok az değişikle gelecekler) kavramları incelemeye çalışmıştık ve pek çok yeni aktivite tipinin alt yapıya dahil edilmiş olduğunu gördük. WF örnekleri bilindiği üzere çoğu zaman servisler ile haberleşmek durumundadır. Bu özellikle gerçek hayat senaryolarında çok sık karşılaşına ve ihtiyaç duyulan bir durumdur. Nitekim WF içerisinde yer alan akışların dış ortamlara olan bir bağımlılığı söz konusu olabilir. Bir Bankacılık sisteminde yer alan akışlarda, servisler yardımıyla ulaşılabilen bazı operasyonlar bu bağımlılığa örnek gösterilebilir örneğin.
-
Windows Workflow Foundation 4.0 - İlk İzlenimler
Bundan sadece bir kaç sene önce.Net Framework 3.0 versiyonu ile birlikte iş akışlarının (Workflows) kod içerisinde modellenerek farklı uygulamalarda kullanılabilmesini sağlamak amacıyla Windows Workflow Foundation (WWF) alt yapısı duyurulmuştu. Paralelinde ise, Servis Odaklı Mimarilere (Service Oriented Architecture) yeni bir yaklaşım, Windows Communication Foundation (WCF) ile birlikte getirilmişti. Workflow Foundation her ne kadar iş akışlarının (çoğu zaman kod akışlarının) kendi içinde modellenmesini sağlasa da, zaman içerisinde dış ortamlar ile olan haberleşmesinde WCF ile birlikte hareket etmeye başlamıştır. Bu nedenle.Net Framework 3.5 ile birlikte her iki alt yapınında birbirleriyle daha kolay haberleşebilmesi için bazı eklentiler yapılmıştır.
-
SQL Persistence Hizmeti
Workflow Foundation yardımıyla kod akışlarının modellenebilmesi ve herhangibir.Net uygulaması içerisinden host edilerek çalıştırılabilmesi mümkündür. Bu kavram işin içerisine servisler girdiğinde çok daha genişlemektedir. Nitekim servisler yardımıyla Workflow örneklerinin host edildikleri uygulama dışındaki ortamlar ile haberleşebilmeleri mümkün olmaktadır. Hatta servislerin kendi içlerinde Workflow aktivitilerini kullanabilmeleri ve böylece belirli kod akışlarını yürütebilmeleride mümkündür. Bu cümleden sonra durup düşünüldüğünde Workflow Foundation kavramının akışları, platform bağımsız ortamlara taşıyabileceği sonucuda ortaya çıkmaktadır. Diğer taraftan Workflow uygulamaları sadece dış ortamlar ile haberleşmek için servislerden yararlanmazlar. İlaveten, Workflow çalışma zamanını (Runtime) ilgilendiren ve özellikle aktivitilerin dayanıklı olarak saklanmasını (Durable Persistence), çalışma hayatlarının izlenmesini (Tracking), adımlar arası geçişlerin özel olarak planlanmasını (Scheduling) sağlayan ve.Net Framework içerisinde önceden tanımlanmış servislerde söz konusudur.
-
Ado.Net Data Services Ders Notları - 7 (Security)
Yazılım dünyasının en önemli zorluklarından biriside uygulamanın kapsamına göre güvenliğin etkili bir şekilde nasıl sağlanacağı ile ilişkilidir. Burada hassas bilgilerin korunması, kullanıcıların tanınması ve yetkilendirilmesi, kodun erişim ilkelerinin belirlenmesi, verinin şifrelenmesi gibi pek çok faktör söz konusudur. Genel anlamda günvelik farklı şekillerde göz önüne alınabilir.
-
Dayanıklı WCF Servisleri(Custom Persistence Providers)
Hatırlayacağınız üzere bir önceki makalemizde, dayanıklı WCF servislerinin (Durable WCF Services) nasıl geliştirilebileceğini incelemeye başlamıştık. Kısaca hatırlatmak gerekirse dayanıklı WCF servislerini şu şekilde tanımlayabiliriz; belirli bir süre için durumlarını bir depolama alanında saklayarak koruyabilen ve t süre sonrasında istemci uygulama tarafından bırakıldığı haliyle kullanılabilen servisler. Konunun ilk aşamasında, varsayılan olarak SQL sunucusu üzerindeki bir depolama alanının kullanıldığı senaryo üzerinde durmuştuk. (Hatırlayaım, SQL sunucusu üzerinde veriyi saklamak yönetsel açıdan pek çok işi kolaylaştırmaktadır.) Bu makalemizde ise kaldığımız yerden devam edeceğiz ve aşağıdaki iki soruya yönelik çözümler geliştirmeye gayret edeceğiz.
-
Dayanıklı WCF Servisleri (Durable WCF Services)
Uzun zamandır Windows Communication Foundation (WCF) konulu bir araştırma üzerinde durmamıştık. Aslında WCF 4.0 ve WF 4.0 ile ilgili yeniliklerin uzun süredir konuşulduğu şu günlerde, WCF tarafında oldukça önemli bir yere sahip olan ve hatta Workflow Foundation açısından da değer arz eden bir konuya değiniyor olacağız. Dayanıklı WCF Servisleri (Durable WCF Services).
-
Ado.Net Senkronizasyon Servisleri(Sync Services for Ado.Net)
Birbirleri ile sürekli bağlantı halinde olamayan istemci/sunucu (Client/Server) mimarilerinde en büyük problemlerden biriside verilerin karşılıklı veya tek taraflı olaraktan senkronize edilmeleridir. Çoğu büyük çaplı saha uygulamasında, sunucu tarafındaki veri kaynaklarının istemcide kullanıldığı durumlar söz konusudur. Bu noktada istemcilerin sürekli bağlı kalamadıkları bir ortamın var olması olasıdır (Occasionally Connected Enivronments). Nitekim istemci ve sunucu arasında kablosuz bağlantı olma ihtimali oldukça yüksektir. Nitekim günümüz teknolojileri düşünüldüğünde istemci uygulamaların bir çoğu mobil cihazlar ile, diz üstü bilgisayarlar üzerinde koşmaktadır. Bu tabiki daha çok saha elemanlarının işin içerisine girdiği senaryolardır.
-
Client Application Services (İstemci Uygulama Servisleri)
Pek çok istemci uygulama için önem arz eden konular arasında doğrulama (Authentication), Rol Yönetimi (Roles Management), profile (Profile) göre kişiselleştirme yer almaktadır. Özellikle Web tabanlı uygulamalarda bu kıstaslar daha çok ön plana çıkmaktadır. Nitekim Client/Server mimarinin en güzel uyarlamalarından birisi olan web tabanlı geliştirmelerde, istemcilerin doğrulanması, rollerine göre ne yapabileceklerinin belirlenmesi, profillerine göre istekte bulundukları sayfaların kişiselleştirilmesi önemlidir. Bu noktada Asp.Net 2.0 sürümünden itibaren saymış olduğumuz bu kriterlerin çok daha kolay bir şekilde uygulanabilmesi sağlanmıştır.
-
Ado.Net Data Services Ders Notları - 6 (Optimistic Concurrency)
İstemci-Sunucu (Client-Server) bazlı uygulamalar göz önüne alındığında, istemcilerin aynı veriler üzerinde birbirlerinden habersiz şekilde değişiklikler yapabilme ihtimali oldukça meşhur bir vaka olarak bilinmektedir. Özellikle.Net tarafında bağlantısız katman (Disconnected Layer) uygulamalarında bu tip vakalar son derece önemlidir. Zaman zaman bu tip vakalar ile mücadele etmek ve tedbirler almak gerekir. Vaka aslında şu şekilde ifade edilebilir; “sunucu üzerinden aynı veri içeriklerini çeken istemci programlar, sunucu ile bağlantılarını kestikten sonra kendi uygulama alanları üzerine aldıkları verilerde değişiklik yapabilirler.
-
Ado.Net Data Services Ders Notları - 5 (Custom LINQ Provider-CUD)
Ado.Net Data Services konusu ile ilintili bir önceki ders notlarımızda, EDM (Entity Data Model) üzerinden CUD (CreateUpdateDelete) işlemlerinin nasıl yapılabileceğini incelemeye çalışmıştık. Ancak durum özel LINQ Provider kullanımı söz konusu olduğunda biraz daha karmaşıklaşmakta. Nitekim Custom LINQ Provider kullanılması halinde istemci tarafından gelen CUD taleplerine karşılık servis tarafında özel kodlamaların yapılması gerekiyor. Bu noktada ders notlarımız içerisinde belkide çoğumuzun korkup fazla bulaşmak istemediği bir konuya kısacada olsa değineceğimizi şimdiden ifade etmek isterim. Reflection (Yansıma):)
-
Ado.Net Data Services Ders Notları - 4 (CUD Operasyonları)
Ders notlarımızı tutmaya devam ediyoruz. Bu gün Ado.Net Data Service’ler yardımıyla istemcilerden veri ekleme (Insert), silme (Delete) ve güncelleme (Update) işlemlerinin nasıl yapılabileceğini incelemeye karar verdim. Tabiki Ado.Net Data Services konusu halen daha Astoria kod adıyla anılmakta. Dolayısıyla zaman içerisinde uygulanan metod adlarında ve kullanılış biçimlerinde değişiklikler olması muhtemel. Yine şu an itibariyle neler yapabileceğimize bakmakta yarar var nitekim bir WCF fanatiği olarak Ado.Net Data Services açılımı beni son derece heyecanlandırıyor. Bu kadar laf salatasından sonra kısaca konuya girmeye ve basit bir örnek geliştirmeye ne dersiniz?
-
Ado.Net Data Services Ders Notları - 3 (İstemci Geliştirmek)
Hatırlayacağınız gibi daha önceki iki ders notumuzda Ado.Net Data Service örneklerinin nasıl geliştirilebileceğini incelemeye çalışmıştık. Hatırlatmak gerekirse, Ado.Net Data Service’ler ile verilerin Entity Data Model (EDM) veya Custom LINQ Provider bazlı katmanlar üzerinden REST modeline göre sunulması mümkün olmaktadır. Bu noktada söz konusu servislerin WCF’in REST modelini kullanan ve Ado.Net üzerine odaklanmış bir açılımı olduğu görüşünde hem fikir olabiliriz. Ne varki Servis Yönelimli Mimari (Service Oriented Architecture-SOA) temelli çözümlerde yap-bozun en önemli iki parçasını servis ve istemciler oluşturmaktadır. Bir başka deyişle, servislerin tamamlayıcısı olan ve ilgili hizmetleri kullanacak istemci uygulamalar (Client Applications) olmalıdır. İşte bu yazımızda istemci uygulamaları göz önüne alacağız.
-
Ado.Net Data Services Ders Notları - 2 (Custom LINQ Providers)
Son bahar yada kış gibi mevsimler ile özellikle yağmurlu ve kasvetli günlerde her geliştiricinin araştırma ve öğrenme süreci ve verimliliğinde belirgin bir artış gözlemlenir. Bu herkes için böyle olmasada en azından benim için geçerli bir durumdur. İşte bu felsefe ve ruh haliyle çıktığımız yolda son makalemizde Ado.Net Data Services konusuna değinmeye başlamış ve ders notlarımızı kaleme almıştık. İkinci ders notlarımızın konusu ise LINQ Provider kullanarak özel bir bağlama işleminin nasıl yapılabileceğini görmek.
-
Ado.Net Data Services Ders Notları - 1 (Merhaba)
Uzun bir aradan sonra yeni bir makale ile daha birlikteyiz. Sağnak yağışlı ve tamda “bu havada bir makale yazılır” dedirten bir günde hazırladığımız bu yazımızda, daha şimdiden gelecek vaat etmiş görünen,.Net Framework 3.5 Service Pack 1 ile birlikte hazır olarak gelen, Visual Studio 2008 ortamına entegre edilen ve WCF mimarisinin en güzel uyarlamalarından birisi olan ADO.Net Data Services (Astoria) üzerinde konuşuyor olacağız.
-
WPF Temeller : Layout Kavramı
Uzun süredir ara verdiğimiz makalelerimize kaldığımız yerden devam ediyoruz. Bu makalemizde çok basit seviyede Windows Presentation Foundation uygulamalarının temellerinden birisi olan Layout kavramını inceleme çalışıyor olacağız. WPF uygulamalarında kullanılan ekranlara ait element veya kontrollerin mutlaka bir Layout bileşeni içerisinde konuşlandırılmış olmaları gerekmektedir. Layout bileşenleri temelde birer Panel olarak düşünülmelidir.
-
Serileştirme İşlemlerinde Vekil(Surrogate) Kullanmak
Bir önceki makalemizde WCF (Windows Communication Foundation) mimarisinde veri sözleşmelerinin (Data Contracts) karşı taraflarda farklı versiyonlarının olması durumunda oluşan vakaları incelemeye çalışmıştık. Versiyonlama (Versioning) vakaları dışında serileştirmede önem arz eden konulardan biriside, servis tarafında yayınlanan veri sözleşmeleri içerisinde serileştirilemeyen (NotSerializable) tiplerin var olmasıdır. Bu durum çoğunlukla, serieştirilebilen tipin kullandığı bazı dahili tiplerin farklı assembly dosyaları içerisinde yer aldığı vakalarda ortaya çıkmaktadır. Öyleki, diğer assembly içerisinde yer alan tipe (type) geliştirici tarafından müdahale edilemeyebilir ve bu sebepten serileştirilebilmesi için DataContract veya DataMember üyeleri uygulanamayabilir. Bu durum aşağıdaki şekilde örnek bir senaryo üzerinden ifade edilmeye çalışılmaktadır.
-
Serileştirme İşlemlerinde Versiyonlama(Versioning) Vakaları
Bir önceki makalemizde WCF (Windows Communication Foundation) mimarisinin kullandığı serileştirici tiplerden bahsetmiş ve son olarak versiyonlama (Versioning) vakalarına değinmiştik. Bu makalemizde ise versiyonlama vakalarının örnek uygulama üzerinden test ederek analiz etmeye çalışacağız. Versiyonlama vakalarının merkezinde veri sözleşmesi (Data Contract) farklılıkları yer almaktadır. Daha öncedende değinildiği üzere üç farklı versiyonlama vakası bulunmaktadır. New Members, Missing Members, Round-Trip.