Meraklı bir bilgisayar programcısının notları.
Merhaba! Ben Burak Selim Şenyurt - yazılım geliştirici, blogger ve öğrenme tutkunu.
Bu blogda yazılım mühendisliği, sistem tasarımı, programlama dilleri ve yeni teknolojiler üzerine yazılar paylaşıyorum. Özellikle .NET, Rust, Zig, yapay zeka araçları ve mimari konularına ilgi duyuyorum. Kendimi sürekli geliştirmeye ve yeni şeyler öğrenmeye adıyorum.
-
Tasarım Desenleri - Observer
Yaklaşık olarak 10 yılı aşkın bir süredir yazılım teknolojileri ile ilgilenmekteyim. Bu süre zarfı içerisinde Delphi 1.0’ dan tutunda Java’ya, C++’tan C#’ a, Visual Basic’ten Cobol’a kadar pek çok programlama dili ile uğraşma fırsatım oldu. Her ne kadar dünyada kaç nesne yönelimli programlama dili olursa olsun, hayatın ve dolayısıyla yazılım teknolojilerinin değişmez kuralları arasında tasarım kalıpları yer almakta…
-
Tasarım Desenleri - Prototype
Yandaki resimde 118 WallyPower isimli tekneyi (yada suda giden uzay mekiği) görmektesiniz. Bu tekneyi hangi filmde gördüğünüzü bir hatırlamaya çalışın. Seyredenler The Island filmi olduğunu hemen bulacaktır. The Island filminde, Ewan McGregor’un gece rüyasında görüpte ustaca çizdiği (sanki çöpten adam çiziyormuşçasına) bu teknenin senaryodaki adı ise Renovatio (Yeniden doğmak-latince) idi.
-
Tasarım Desenleri - Memento
Sanıyorum yandaki resmi görenler Guy Pearce ve Carrie Anne Moss’un başrolde yer aldıkları bu filmi hatırlayacaklardır. Benimde favori klasiklerim arasında yer alan bu film, tersten ilerlemesi bir yana herşeyi unutan ve bazı kritik kuralları hatırlamak için dövemeler yaptırmak zorunda kalan bir adamın hikayesi ile ilgiliydi. Çok şükürki nesne yönelimli (Object Oriented) dillerde, önceki hallerinin hatırlanılması istenilen varlıklar için geliştiricilerin vücutlarına dövme yaptırmasına gerek yoktur.
-
Tasarım Desenleri - Strategy
Bir süredir tasarım prensiplerini (Design Principles) incelemeye çalışıyoruz. Tabiki prensipler iyi bir yazılım modeli ve geliştirilmesi için yeterli değildir. Çoğu prensip kendi içerisinde çeşitli tasarım desenlerini (Design Patterns) uygulamaktadır. Bu nedenle ara sıra tasarım deseneleride bakmakta, öğrenmekte, daha önceden bakmışsak bile sık sık tekrar etmekte yarar var. Ben bu günkü yazımda sizlere davranışsal (Behavioral) kalıplardan olan Strategy tasarım desenini aktarmaya çalışacağım.
-
Tasarım Prensipleri - Interface Segregation
Bir süredir pek çok nesne yönelimli yazılım disiplininde önem arz eden ve kullanılan Tasarım Prensiplerini (Design Principles) incelemeye ve öğrendiklerimi sizlere aktarmaya çalışıyorum. Şu ana kadar pek çok prensibi inceledik ve kısaltmalarına tanık olduk.
-
Tasarım Prensipleri - Dependency Inversion
Bu yazımızda Dependency Inversion isimli tasarım prensibinden bahsediyor olacağız. Bu prensip kabaca, alt sınıflar ve üst sınıflar arasında kuvvetli bir bağ olmamasını önermektedir. Bunun en büyük gerekçesi, alt sınıflarda olabilecek sık değişiklerin, üst sınıfında değişmesine neden olabilecek olmasıdır ki bu hızla değişen yazılım ihtiyaçlarında sorunlara neden olmaktadır. Buna birde yeni alt tipler ile genişletilebilme olasılıklarınıda eklersek, üst ve alt sınıflar arasındaki bağımlılıkların ortadan kaldırılmasının (bağımsızlık olarak düşünmek istesemde, bağımlılığın tersine çevrilmesi olarak bilmek zorundayız) aslında ne kadar önemli olduğu anlaşılabilir. Durumu daha iyi kavrayabilmek adına basit bir örnek üzerinden ilerlemek çok daha doğrudur. Öncelikli olarak aşağıdaki sınıf diagramı ve kod içeriğinde görülen örnek Console uygulamasını göz önüne alalım.
-
Tasarım Prensipleri - Liskov Substitution
Bu günkü blog yazımızın kahramanı Barbara Liskov ve tahmin edeceğiniz üzere konumuz tasarım prensipleri içerisinde uygulanan disiplinlerden birisi olan Liskov Substitution (LSP) ilkesi. Bu ilke üst sınıf (Base Class) ve alt sınıf (Sub Class) arasındaki ilişkinin rol aldığı bir prensip olarak göz önüne alınabilir aslında. İlkenin özet cümlesini söylemeden önce basit bir örnek üzerinden ilerlemenin daha iyi olacağı kanısındayım. Nitekim özet cümleyi okuduğunuzda kafanızın karışmamasını garanti edemeyeceğim.
-
Tasarım Prensipleri - Single Responsibility
Sanıyorum benim gibi eskiler, yandaki resimde yer alan değerli ressamı hatırlayacaklardır. Bob Ross. Küçüklüğümde (ve halen) Bob Ross’un TRT televizyonunda yayınlanan Resim Sevinci programlarını zaman zaman izler ve yarım saatlik sürede çizdiği doğa manzaralarına bakakalırdım. Rahmetli Bob bu günkü Tasarım Prensipleri uyarlanması sırasında Einstein ile birlikte küçük bir rol üstleniyor olacak. Öyleyse sözü fazla uzatmadan konumuza geçelim.
-
Tasarım Prensipleri - Open Closed
Bir önceki yazımda, yazılm tasrımında benimsenen ilkelerinden birisi olan Loose Coupling prensibine değinmiştik. Bu yazımızda ise, Open Closed (Açık Kapalı) prensibine değiniyor olacağız.(Bu prensibini pek çok yazılım disiplininde görebilirsiniz. Örneğin eXtreme Programming veya Aspect Oriented Programming-AOP içerisinde.)
-
Tasarım Prensipleri - Loose Coupling
Yazılım teknolojilerinde uygulanan tekniklerin çoğunda temel tasarım prensipleri sıklıkla ele alınmaktadır/Alınmalıdı. Örneğin eXtreme Programming, Aspect Oriented Programming vb… yazılım geliştirme tekniklerinde bu prensiplerin çoğuna rastlayabiliriz. Bu yazı ile birlikte Temel Tasarım Prensiplerinin incelenmesine başlıyor olacağız ki özellikle büyük çaplı projelerde bu tip disiplinler büyük bir öneme sahiptir.
-
Caching Application Block Merakı
Az önce 1966 yılında çevrilmiş olan ve küçüklüğümde bol bol izlediğim nefis bir filmi belkide 179ncu kez tekrardan seyrettim. Eskiler aşağıdaki resimden hangi film olabileceğini tahmin edebilirler. Yeni nesilden seyretmeyen varsa eğer The Good, The Bad and The Ugly filmini mutlaka tedarik edip izlesinler. Peki bunun anlatacağım konu ile bir ilgisi var mı? Hayır yok.
-
Parallel.For Metodu için Stop, Break Kullanımı [Beta 1]
Parallel.For metodu bildiğiniz gibi döngüsel işlemleri birden fazla göreve bölerek kısa sürede yapılmasına olanak sağlamaktadır. Bu yazımda, kelimeler ile ifade etmeyi bir türlü beceremediğim ancak bir örnek üzerinden sizlere aktarabileceğim Stop ve Break metodları üzerinde durmaya çalışacağım. Aslında amaç tahmin edeceğiniz üzere paralel çalışan döngü içerisinden çıkmak. Bu ardışıl çalışan bir for döngüsü göz önüne alındığında problem değil. Ya da önemsenmesi gereken sorunlara yol açabilecek bir konu değil. Nitekim tek bir Thread söz konusu. Ancak Parallel.For metodu işlemleri gerçekleştirirken birden fazla Task’in başlatılmasına neden olmaktadır. Bu durumdada Stop veya Break gibi iki farklı metodun nasıl davranış göstereceğini bilmekte yarar vardır. İşte konuyu anlayabilmek için Visual Studio 2010 Beta 1 sürümünde geliştirdiğim örnek Console uygulaması kodları.
-
Concurrent Collections : Macera BlockingCollection<T> ile Devam Ediyor [Beta 1]
Bir önceki blog yazımda paralel programlama kabiliyetlerinden birisi olan Concurrent Collections (Eş Zamanlı Koleksiyonlar) kavramını incelemeye çalışmıştım. Ne varki kendimi bunlara olan gereklilikler konusunda bir süredir ikna edebilmiş değilim. Dolayısıyla ihtiyaçları ortaya koymak adına basit bir senaryo üzerinden ilerlemeye karar verdim. Aslında eş zamanlı koleksiyonların kullanılması için en büyük gereksinim, bir koleksiyonun elemanları üzerinde aynı anda işlemler yapılmak istenmesi halinde ortaya çıkmaktadır. Konuyu daha net kavrayabilmek adına şöyle bir senaryoyu geliştirmeye karar verdim; Bir metin dosyasında
|işaretleri ile birbirlerinden ayrılmış text tabanlı verilerin, generic bir List koleksiyonu içerisine alınması ve sonrasında ise bu koleksiyon elemanlarının içeriklerinin değiştirilmesi. -
Concurrent Collections (Eş Zamanlı Koleksiyonlar) [Beta 1]
.Net Framework 4.0 ve içerdiği paralel genişletmeler (Parallel Extensions) ile birlikte gelmekte olan yenilikler arasında, eş zamanlı (Concurrent) çalışabilen ve Thread Safe olan koleksiyonlarda bulunmaktadır. Bu koleksiyonlar aslında veri yapıları (Data Structures) ile birlikte gelen yeni tipler arasında yer almaktadır.
-
for mu, foreach mi? Yoksa Parallel.For mu, Parallel.ForEach mi? [Beta 1]
Gecenin bu saatinde uyuyamayıp blog’uma bir şeyler yazmak isteyişimin sebebi, bu gün bir okurumdan gelen şu sorudur; “Madem Parallel.For veya Parallel.ForEach ile herşey daha hızlı oluyor, niye normal for ve foreach döngülerini bu formasyona sokmuyorlarda ek bir şeyler ilave ediyorlar”. Dolayısıyla klavyemi elime aldım ve hemen bir test programı yazmaya koyuldum. Bu kez amaç vaat edilenin tersini göstermekti. Yani performansa ve hıza ulaşmaya çalışmayacak, tam aksi yöne gitmeye gayret edecektim. Aslında bu işlemler için gayet profesyonel test araçları mevcuttur. Ancak bir araca gerek duymadanda analizimizi yapabiliriz. İşe Visual Studio 2010 Beta 1 üzerinde, basit bir Console örneği geliştirerek başladım. İşte kodlarımız;
-
TPL - İptal İşlemi [Beta 1]
Bir önceki blog yazımda, TPL kullanılarak WinForms uygulamalarında paralel işlemlerin nasıl yapılabileceğini ele almaya çalışmıştım. Örnekte son geldiğimiz noktaya bakıldığında aşağıdaki kazanımları elde ettiğimizi düşünebiliriz.
-
TPL ile WinForms Macerası [Beta 1]
Dün gece Task Parallel Library ile ilgili olarak internette araştırma yaparken, örnekleri çoğunlukla (hatta tamamen) Console uygulamaları üzerinde geliştirdiğimi farkettim. Oysaki TPL veya PLINQ gibi alt yapıların, WinForms yada WPF (Windows Presentation Foundation) uygulamalarında nasıl kullanılabileceğide önemli bir konuydu. Özellikle Windows Form’larının TPL çalışmalarına karşı nasıl tepkilerde bulunabileceği belkide en önemli noktaydı. Biliyorsunuz TPL alt yapısında, işlemci ve çekirdek gücü sonuna kadar kullanılmakta ve arka planda coşan pek çok Thread yer almaktadır. Fakat WinForms uygulamalarında herşeyin hakimi olan ana Thread’in genellikle bencil olduğuda bilinmektedir. Bu nedenle TPL ile çekilen bir veri içeriğinin, Form üzerindeki bir kontrole doldurulması gerçekten başa bela olabilir.
-
TPL için Önemli Bir Kavram : Task [Beta 1]
Bir önceki blog yazımda Task Parallel Library alt yapısının ne olduğunu sizlere aktarmaya çalışmıştım. Tabiki bu alt yapı üzerinde durulması gereken pek çok konu bulunmaktadır. Heyecanım çok, anlatmak içinde sabırsızlanıyorum. Ama her zamanki gibi adım adım ilerlemekte ve acele etmemekte yarar olduğu kansındayın. TPL ile ilişkili önemli konulardan birisi Task (yada Task) sınıfıdır. TPL esas itibariyle görev adı verilen küçük iş parçaları üzerine kurulu bir yapı olarak düşünülebilir. Bu nedenle Task sınıfı son derece önemlidir.
-
TPL(Task Parallel Library) Nedir? [Beta 1]
Uzun uzun zaman önceydi. İlk bilgisayarımı daha dün gibi hatırlıyorum. Efsane Commodore 64.
-
.Net RIA Servisleri - Özel Doğrulama(Custom Validation)
Bir önceki blog yazımızda,.Net RIA Servislerin kullanıldığı Silverlight uygulamalarında doğrulama (Validation) işlemlerinin nasıl yapılabileceğini incelemeye çalışmıştık. Bu yazımızda ise, Range, Required, StringLength, RegularExpression gibi built-in niteliklerle (attribute) gerçekleştirilen doğrulamalar haricinde kalan özel durumlar için nasıl ilerleyebileceğimizi araştıracağız. Konuyu adım adım irdelersek, aşağıdaki işlemleri yapmamız gerekmektedir.