Meraklı bir bilgisayar programcısının notları.
Merhaba! Ben Burak Selim Şenyurt - yazılım geliştirici, blogger ve öğrenme tutkunu.
Bu blogda yazılım mühendisliği, sistem tasarımı, programlama dilleri ve yeni teknolojiler üzerine yazılar paylaşıyorum. Özellikle .NET, Rust, Zig, yapay zeka araçları ve mimari konularına ilgi duyuyorum. Kendimi sürekli geliştirmeye ve yeni şeyler öğrenmeye adıyorum.
-
.Net RIA Servisleri - CRUD İşlemleri
Bildiğiniz gibi bir süredir.Net RIA Servisleri ile ilişkili araştırmalarıma devam etmekteyim. Bu yazımızda,.Net RIA Servislerinde Insert, Update ve Delete işlemlerini nasıl yapabileceğimizi basit bir örnek üzerinden adım adım aktarmaya çalışacağım. Daha önceki Hello World örneğimizden farklı olarak, DAL (Data Access Layer) içerisinde LINQ to SQL modelini kullanıyor olacağız. İlk adımımız elbetteki bir Silverlight Application projesi oluşturmak olmalıdır..Net RIA Servisini kullanacağımız için, projenin oluşturulması sırasında Link to ASP.NET Server Project seçeneğinin işaretli olmasına dikkat edelim.
-
.Net RIA Servisleri - Hello World
Hatırlayacağınız gibi bir önceki blogyazımda,.Net RIA Servisleri hakkında edindiğim kısa ve özet teorik bilgileri sizinle paylaşmaya çalışmıştım. Bu yazımda ise, teoriği pratiğe dökmeye gayret edeceğim. Geliştireceğimiz örnek,.Net RIA Servisini kullanan bir Silverlight uygulaması olacak. Geliştirmeyi Visual Studio 2008 üzerinde, Silverlight 3.0 ortamını kullanarak gerçekleştireceğim. Bu nedenle aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, klasik bir silverlight projesi oluşturarak işe başlayabiliriz.
-
.Net RIA Servisleri Nedir?
Son yıllarda bildiğiniz üzere Servis Tabanlı Uygulamalar (Service Oriented Applications) hayatımızda oldukça fazla yer kaplamaya başladı. Microsoft cephesinden olaya baktığımızda, en büyük sıçramanın Windows Communication Foundation ile.Net Framework 3.0’ da yaşandığını söyleyebiliriz. WCF’in getirdiği servis bazlı uygulama geliştirme yaklaşımı,.Net Framework 3.5 ile dahada zenginleşti. Eklenen Web programlama modeli (Web Programming Model) özellikleri sayesinde, REST (Representational State Transfer) bazlı servislerin geliştirilebilmesinin yolu açıldı. Sonrasında Workflow Foundation ile iç içe geçen WCF özellikleri sayesinde, iş akışlarının farklı domainler ile haberleşebilmesi veya servis gibi sunulabilmesi olanaklı hale geldi. Derken.Net Framework 3.5 Service Pack 1 ile hayatımıza başka bir kavram daha girdi. Ado.Net Data Services.
-
.Net Tv - Design Patterns : Proxy
Kısa bir aradan sonra.Net Tv görsel derslerimize devam ediyorum. Bu görsel dersimizde, son derece basit ve oldukça kullanışlı tasarım desenlerinden birisi olan Proxy kalıbını incelemeye çalışıyoruz. Tasarım kalıpları (Design Patterns) ile ilişkili diğer görsel derslerimide, aşağıdaki adreslerden indirebilir ve izleyebilirsiniz.
-
WF - XAML Bazlı Workflow Örnekleri Geliştirmek
Geçtiğimiz günlerde Workflow 4.0 ile ilişkili araştırmalarıma devam ederken, özellikle dekleratif olarak tanımlanabilen WF servislerindeki önemli bir noktayı farkettim. Bu, aynı zamanda WF 4.0 ile birlikte gelen en önemli yenilikler arasındaydı. (Hatta WF motorunun-Engine- değişmesi veya temel aktivite kütüphanesinde (Base Activity Library), ata tip olarak WorkflowElement isimli yeni bir sınıfın getirilmesi kadar önemliydi) Bir workflow örneğinin sadece XAML içeriğinden oluşacak şekilde koda ihtiyaç duymadan tasarlanabilmesi (design), derlenebilmesi (Compile) ve gerektiğinde çalışma zamanında basit bir notepad uygulaması ile değiştirilerek güncellenebilmesi…Burada özellikle derleme konusu son derece dikkat çekici. Nedeni mi?
-
REST Starter Kit Nedir?
Bildiğiniz üzere bir süredir WCF REST Starter Kitile ilişkili yazılarımı ve görsel derslerimi sizlerle paylaşmaktayım. Ancak önemli bir noktayı kaçırdığımı düşünüyorum. Nedir bu WCF REST Starter Kit? Bizlere ne gibi avantajlar getirmektedir?
-
C# 4.0 - Seçilebilen, İsimlendirilebilen Parametreler(Named and Optional Parameters), ref' i Görmezden Gelmek(Ommit Ref) ve PIA için Yenilikler
Bir önceki blogyazımızda C# 4.0 ile birlikte gelen önemli yeniliklerden birisi olan dynamic kavramına değinmeye çalışmıştık. Elbetteki C# 4.0 ile birlikte gelen başka yeniliklerde var. Bu yeniliklerde, diğerleri gibi belirli ihtiyaçlardan ortaya çıkmıştır. Öncelikli olarak bu ihtiyaçları ortaya koymaya çalışıyor olacağız. Bu nedenle PDC 2008’de dağıtılan Visual Studio 2010 (PreBeta) sürümü ile yazdığım aşağıdaki kod parçasını bir süreliğine göz önüne alalım.
-
C# 4.0 - Dynamic Olmak
Uzun bir süredir (son bir senelik zaman dilimi içerisinde) C# 4.0 ile birlike gelen yeniliklerden haberdarız. Şöyle bir kaç sene öncesini hatırlıyorum da…
-
REST Bazlı WCF Servislerinde AdapterStream Kullanımı
REST bazlı WCF servislerinde zaman zaman istemcilere içerik boyutları yüksek olan çıktılar veriyor olabiliriz. Bunlara örnek olarak resim veya metin dosyaları verilebilir. Aslında Stream veya TextWriter bazlı içerikler dersek çok daha doğru olacaktır.(Neden TextWriter olarak belirttiğimi yazının sonunda öğrenebileceğiz.) Özellikle istemci/sunucu bazlı uygulamalar göz önüne alındığında, büyük boyutlu içeriklerin karşı tarafa aktarılması sırasında karşılaşılabilecek pek çok performans kaybı söz konusudur. Sunucu tarafından bakıldığında, istemcinin talep ettiği içeriğin Stream olarak elde edilmesi sırasında bellek ve işlemci bazında yüklenmeler olabilir. Buda sunucunun performansının olumsuz yönde etkiliyebilir. Nitekim kaynakların israfı söz konusudur. Tabi istemci tarafı açısından bakıldığında da, gelen Stream içeriğinin işlenmesi esnasında bazı sıkıntılar ile karşılaşılabilir.
-
WCF Rest Servislerinde Önbellekleme(Caching)
REST (REpresentational State Transfer) modelini uygulayan WCF servislerinin geliştirilmesinde, WCF Rest Starter Kit ile birlikte gelen kolaylıklardan biriside, önbellekleme (Caching) işlemlerinin dekleratif (Declarative) olarak yapılabilmesidir. Burada dekleratiflikten kastımız, önbellekleme bildirimlerinin çalışma zamanına nitelik (Attribute) yoluyla bildirilmesidir. Web programlama modeline göre geliştirilen servislerin çeşidi ne olursa olsun, performans kriterleri söz konusu olduğunda önemli olan noktalardan biriside verilerin istemciye gönderilmeden önce gerekiyorsa belirli süreler boyunca veya bazı koşullar sağlanıncaya kadar sunucu ön belleğinde (hatta bazen istemci tarafında tarayıcı uygulama için ayrılan özel bölgelerde) tutulmasıdır.
-
Rest Tabanlı WCF Servislerinde İstemci Tarafını Asenkron Geliştirmek
Bir önceki yazımızdaREST bazlı WCF servisleri için, WCF Rest Stater Kit yardımıyla istemci uygulamaların nasıl geliştirilebileceğini incelemeye çalışmıştık. İstemci açısından önemli olan konulardan biriside, uzun sürebilecek request/response operasyonları sırasında uygulamasını kullanmaya devam edebiliyor olmasıdır. Tahmin edeceğiniz üzere istemci tarafında bir request’in asenkron olarak gönderilip, işlenmesi konusunu değerlendiriyor olacağız. Aslında asenkron erişimden kastımız, istemcinin talebi gönderdikten sonra cevabın anında gelmesini beklemeden çalışmasına devam edebilmesidir. Servis tabanlı uygulamalar söz konusu olduğunda, asenkron işlemleri iki lokasyonda tasarlayabiliriz.
-
Rest Tabanlı WCF Servisleri için İstemci Yazmak
Bir önceki blog yazımızda, koleksiyon bazlı WCF servislerinin REST modeline göre geliştirilmesini incelemeye çalışmış ve REST Starter Kit’in sağladığı kolaylıklara değinmiştik. Belkide yazının en zor kısımlarından biriside CUD (CreateUpdateDelete) işlemlerinin test edilmesiydi. Nitekim burada istemciden gönderilecek Request paketlerinin HTTP protokolünün uygun olan POST, PUT, DELETE metodlarından birisine göre hazırlanıp iletilmesi gerekmekteydi. Bu nedenle, Fiddler aracını kullanarak talepleri oluşturmuş ve testleri gerçekleştirmiştik. Aslında, sadece veri çekilmesi işleminde (HTTP GET) işimiz nispeten çok daha kolay olmaktadır. Basit bir tarayıcı uygulama bu iş için yeterlidir. Peki ya istemci, bir geliştirici tarafından yazılacak ve söz konusu REST bazlı koleksiyon servisini tüketecek bir uygulama olacaksa…
-
Koleksiyon Bazlı WCF Rest Servisleri
Bildiğiniz üzere bir süredir WCF servislerinin REST modeline göre geliştirilmesi ile ilgili bilgilerimi ve öğrendiklerimi sizlerle paylaşmaktayım. Bu nedenle dün gece yaşadığım bir macerayıda aktararak başıma gelenleri sizlerle paylaşmak istiyorum. Bir süre önce WCF Rest Starter Kit’ Tabi aradan uzun zaman geçti ve WCF Rest Start Kit Preview 2 sürümü yayınlandı. Bende hazır fırsat varken, bu tip WCF servislerinde Insert, Update, Delete işlemlerini nasıl yapabiliriz konusunu araştırmaya başladım. Starter Kit ile birlikte gelen Lab’lar içerisinde (3ncü alıştırmada) bu konu oldukça kolay anlaşılır bir şekilde ele alınmaktadır. Benim size aktaracaklarım daha çok başıma nelerin geldiği.
-
WCF Rest Modelinde UriTemplate Kullanımı
SOAP (Simple Object Access Protocol) bazlı WCF servislerininin REST (REpresentational State Transfer) modeline taşınmasını ele aldığımız bir önceki yazımızdavarsayılan URL şablonu kullanılmıştır. Varsayılan URL şablonu, WebGet niteliğinde herhangibir başka desen belirtilmediğinde devreye girmektedir. Kabaca aşağıdaki dizime benzer bir yapıdadır.
-
Soap Bazlı WCF Servislerini REST Modeline Taşımak
.Net Framework 3.5 ile birlikte, WCF (Windows Communication Foundation) tarafına kazandırılan önemli yeteneklerden biriside Web programlama modelidir. Bu modelin getirileri arasında, WCF servislerinin REST (Representational State Transfer) tekniğine göre yazılıp, kullanılabilmesi de vardır. Özellikle SOAP (Simple Object Access Procotol) bazlı WCF Servisleri ile REST modeline göre tasarlanmış servisler arasındaki en büyük fark, HTTP metodunun çeşididir.
-
WCF Servisleri için Unit Test
Yazdığımız programların belirli kriterlere göre test edilmesi proje süreçleri içerisinde önem arz eden konulardan birisidir. Bilindiği üzere pek çok test çeşidi vardır. Bunların bir kısmı standart haline gelmiş tekniklerden oluşmaktadır. Örneğin web uygulamalarının beliri bir düzenle çalıştırılaran Request’ler ile test edilmesi. Stres testlerine tabi tutularaktan çok sayıda request sonrası web uygulamasının çalışmasının analiz edilmesi veya en basit anlamda bir programın çalışmasının ana parçalarından olan metodlarının, beklenen sonuçları verip vermediğinin araştırılması vb…
-
Ado.Net Entity Framework' de Lazy ve Eager Loading
Bildiğiniz üzere uzun bir süre önce Microsoft, LINQ to SQL yerine Ado.Net Entity Framework ile ilerleme kararı aldı. Bu konu ile ilişkili olaraktan okuduğum hemem hemen bütün kitaplarda Ado.Net’in geleceğinde önemli bir yere sahip olan Ado.Net Entity Framework alt yapısının geliştiriciler tarafından asla ihmal edilmemesi gerektiğide sıkça vurgulanmakta. Peki günlüğüme konu olan mesele nedir?
-
WF 4.0 - WCF Servislerini Kullanmak
Bir önceki yazımızda Windows Workflow Foundation 4.0 (WF 4.0) ile birlikte gelmesi muhtemel (yüksek bir olasılıkla çok az değişikle gelecekler) kavramları incelemeye çalışmıştık ve pek çok yeni aktivite tipinin alt yapıya dahil edilmiş olduğunu gördük. WF örnekleri bilindiği üzere çoğu zaman servisler ile haberleşmek durumundadır. Bu özellikle gerçek hayat senaryolarında çok sık karşılaşına ve ihtiyaç duyulan bir durumdur. Nitekim WF içerisinde yer alan akışların dış ortamlara olan bir bağımlılığı söz konusu olabilir. Bir Bankacılık sisteminde yer alan akışlarda, servisler yardımıyla ulaşılabilen bazı operasyonlar bu bağımlılığa örnek gösterilebilir örneğin.
-
Windows Workflow Foundation 4.0 - İlk İzlenimler
Bundan sadece bir kaç sene önce.Net Framework 3.0 versiyonu ile birlikte iş akışlarının (Workflows) kod içerisinde modellenerek farklı uygulamalarda kullanılabilmesini sağlamak amacıyla Windows Workflow Foundation (WWF) alt yapısı duyurulmuştu. Paralelinde ise, Servis Odaklı Mimarilere (Service Oriented Architecture) yeni bir yaklaşım, Windows Communication Foundation (WCF) ile birlikte getirilmişti. Workflow Foundation her ne kadar iş akışlarının (çoğu zaman kod akışlarının) kendi içinde modellenmesini sağlasa da, zaman içerisinde dış ortamlar ile olan haberleşmesinde WCF ile birlikte hareket etmeye başlamıştır. Bu nedenle.Net Framework 3.5 ile birlikte her iki alt yapınında birbirleriyle daha kolay haberleşebilmesi için bazı eklentiler yapılmıştır.
-
SQL Persistence Hizmeti
Workflow Foundation yardımıyla kod akışlarının modellenebilmesi ve herhangibir.Net uygulaması içerisinden host edilerek çalıştırılabilmesi mümkündür. Bu kavram işin içerisine servisler girdiğinde çok daha genişlemektedir. Nitekim servisler yardımıyla Workflow örneklerinin host edildikleri uygulama dışındaki ortamlar ile haberleşebilmeleri mümkün olmaktadır. Hatta servislerin kendi içlerinde Workflow aktivitilerini kullanabilmeleri ve böylece belirli kod akışlarını yürütebilmeleride mümkündür. Bu cümleden sonra durup düşünüldüğünde Workflow Foundation kavramının akışları, platform bağımsız ortamlara taşıyabileceği sonucuda ortaya çıkmaktadır. Diğer taraftan Workflow uygulamaları sadece dış ortamlar ile haberleşmek için servislerden yararlanmazlar. İlaveten, Workflow çalışma zamanını (Runtime) ilgilendiren ve özellikle aktivitilerin dayanıklı olarak saklanmasını (Durable Persistence), çalışma hayatlarının izlenmesini (Tracking), adımlar arası geçişlerin özel olarak planlanmasını (Scheduling) sağlayan ve.Net Framework içerisinde önceden tanımlanmış servislerde söz konusudur.