Meraklı bir bilgisayar programcısının notları.
Merhaba! Ben Burak Selim Şenyurt - yazılım geliştirici, blogger ve öğrenme tutkunu.
Bu blogda yazılım mühendisliği, sistem tasarımı, programlama dilleri ve yeni teknolojiler üzerine yazılar paylaşıyorum. Özellikle .NET, Rust, Zig, yapay zeka araçları ve mimari konularına ilgi duyuyorum. Kendimi sürekli geliştirmeye ve yeni şeyler öğrenmeye adıyorum.
-
Tie Fighter Değil, Project Tye!
Star Wars’ın figür kabul edilen gemilerinden birisi imparatorluk güçlerinin Tie Fighter’ıdır. Lord Vader ile özdeşlemiş olan bu figürün kulak tırmalayan ama rahatsız etmeyen sesinin Almanların İkinci Dünya savaşındaki hafif bombardıman uçaklarından birisi olan Junkers Ju-87 Stuka’dan (Sturzkampfflugzeug) geldiği bile söylenir.
-
Stackoverflow Sevgi Anketinde Yıllardır Bir Numara Çıkan Programlama Dili Rust Kimdir?
Hepimiz için berbat geçen bir yılı geride bırakıyoruz. Koca sene boyunca uğraştığımız salgının etkileri daha da sürecek gibi duruyor. 2021 bize neler getirir bilemiyorum ama yazılımcıların bilgisayarları başında daha çok vakit geçirdiği günlerin hayatımızda kalıcı hale geldiğini de ifade edebilirim. Geçen yılın bir bölümünde işlerden arta kalan vakitlerde kendimce yeni şeyler öğrenmeye gayret ettim. Bunlardan birisi de Mozilla Labs’ın gücünü arkasına almış olan Rust programlama diliydi.
-
Docker Yerine Podman (Pod Manager) Kullanmak
Heimdall üstünden birşeyler kurcalamak istediğimde yolum genellikle bir Docker imajı ile kesişiyor. Bakmak istediğim bir NoSQL veritabanı mı var, ELK üçlüsü mü gerekli, bir NGinx server ortamımı lazım ya da yeni bir servis için çalışma zamanımı hazırlamam gerekiyor… Hemen Docker kardeşimizin kapısını çalıyorum. Aslında bakarsanız Container teknolojileri denince çoğumuzun aklına Docker’dan başka bir şey gelmiyordur belki de. “Gerçekten de böyle mi?” diye düşündüğüm bir ara Docker’ın güçlü bir alternatifi olan Podman isimli ürünle karşılaştım ve onu biraz tanımaya karar verdim.
-
Vue için Bebek Adımları
Yazılım işine girdiğimden beri en çok zorlandığım konu Frontend tarafında kodlama yapmak. Ne yazık ki sadece Backend tarafta kalma lüksümüz de pek bulunmuyor. Örneğin hali hazırda çalışmakta olduğum firmada yeni nesil birçok uygulama önyüz tarafında çeşitli Javascript çatıları (Framework) kullanıyor.
-
Ocelot - .Net Core Tarafında Bir API Gateway Denemesi
Uzun süre önce bankada çalışırken nereye baksam servis görüyordum. Bir süre sonra ana bankacılık uygulaması dahil pek çok ürünün kullandığı bu sayısız servisler ağının yönetimi zorlaşmaya başladı. Bir takım ortak işlerin daha kolay ve etkili yönetilmesi gerekiyordu. Müşterek bir kullanıcı doğrulama ve yetkilendirme kontrolü (authentication & authorization), yük dengesi dağıtımı (load balancing), birkaç servis talebinin birleştirilmesi ve hatta birkaç servis verisinin birleştirilerek döndürülmesi (aggregation), servis verisinin örneğin XML’den JSON gibi farklı formata evrilmesi, servis geliş gidişlerinin loglanması, yönlendirmeler yapılması (routing), performans için önbellek kullanılması (caching), servis hareketliliklerini izlenmesi (tracing), servislerin kolayca keşfedilmesi (discovery), çağrı sayılarına sınırlandırma getirilmesi, bir takım güvenlik politikalarının entegre edilmesi, özelleştirilmiş delegeler yazılması (custom handler/middleware), tüm uygulamalar için ortak bir servis geçiş kanalının konuşlandırılması ve benzerleri. Yazarken yoruldum, daha ne olsun:D Sonunda Java tabanlı WSO2 isimli bir API Gateway kullanılmasına karar verildi.
-
Mountebank ile Mock Servis Desteği Sunmak
Mountebank, ne zamandır merak ettiğim ve denemek istediğim araçlardan birisiydi. Test senaryolarında kullanmak isteyeceğimiz mock servislerini kolayca inşa edebilmemize olanak sağlayan bir araç olarak tanımlayabilirim. Örneğin test kodumuz arka tarafta belki bir veritabanına bağlanan belki başka bir servis zincirini çağıran ya da farklı bağımlıkları olan bir servisi kullanmak zorunda olabilir. Normal şartlarda bu servisin ayakta olması zorunludur ki testimiz yürüsün. Ancak o anki test vakasının ilerleyen adımlarının çalışması için illaki bu servisin vereceği çıktıya ihtiyacımız yoktur. Test vakası adımlarının devamı için o servisin vereceği çıktının sanki verilmiş gibi yapılarak ilerlenilmesi tercih edilen yöntemlerdendir.
-
.Net Core Tarafından RabbitMQ'ya Mesaj Göndermek ve Java Tarafından Dinlemek
Çok sık karşılaştığımız senaryolardan birisidir; Bir uygulama kendi bünyesinde gerçekleşen bir olay sonrası başka bir uygulamayı haberdar etmek ister ya da başka bir uygulamanın yaptıklarından haberdar olmak isteyen bir uygulama vardır:) Bunun bir çok sebebi olabilir. Örneğin uygulamalar farklı teknolojilerde yazılmıştır ancak ortak iş süreçleri üzerinde koşmaktadır. Gerçek bir senaryo üzerinden hareket edersek konu daha anlaşılır olabilir.
-
Rust Dilinde Warp, Tokio Küfelerini Kullanarak Asenkron Web Api Geliştirmek
Geçtiğimiz birkaç ay içerisinde Rust dilini öğrenmeye çalıştım. Zevkli olduğu kadar bir o kadar da zorlayıcı bir süreçti. Öğrendin mi derseniz, “Hayır!” derim:D İşlediğim konuları tekrar etmem gerekiyor. En çok sahiplenme (ownership) ve borçlanma (borrowing) konularında beynimi yaktım diyebilirim (Ah birde trait ve smart pointer konuları var!) Yinede Rust ile vakit geçirdikçe ortaya karışık bir şeyler çıkmaya da başladı. Dilin, Message Passing ve Mutex konularını öğrenmeye çalışırken karşıma Warp ve Tokio küfeleri (Crates) çıktı. Derken olay asenkron çalışan bir Web API geliştirmeye kadar gitti. Her ne kadar Warp denince aklımıza Star Trek gelse de mevzu bambaşka.
-
The Internet Computer (Internetin Yeniden Keşfi) ve Motoko'yu Duyunca Ben
Herkese açık olan interneti genişletip kendi yazılım sistemlerimizi, kurumsal IT çözümlerimizi, web sitelerimizi, dağıtık bir ortamda firewall’lara ve yedekleme sistemlerine ihtiyacı duymadan güvenli bir şekilde konuşlandırabildiğimizi düşünelim. Hatta bunu sağlayan altyapı ile internete konan bu sistemler arasında fonksiyon çağrımı yapar gibi kolayca haberleşebildiğimizi (ve tabii ki güvenli bir ortamda) hayal edelim. Biraz blockchain benzeri bir dağıtık sistem kurugusu gibi değil mi? Tam olarak olmasa da oradaki teorileri baz almışlar gibi görünüyor. The Internet Computer adlı bu proje ICP (Internet Computer Protocol) adı verilen ve herhangi bir merkezi olmayan bir protokolü baz alarak, küresel ortamdaki bağımsız veri merkezlerinin, web sitelerinin, backend hizmetlerinin vb yazılımların aynı güvenlik garantileriyle çalıştığı kapatılamaz bir alt evren vaat ediyor.
-
.Net Core Web Api Tarafında SqlKata ile Sevimli SQL İşlemleri
Veri odaklı uygulamalarda sorgu komutlarını çalıştırmak için kullandığımız birçok hazır altyapı var. Örneğin.Net dünyasına baktığımızda en temel seviyede Ado.Net ve Object Relational Mapping tarafında Entity Framework sıklıkla karşılaştıklarımız arasında. SqlKata‘da bunlardan birisi olarak düşünülebilir. Bir süredir de sağda solda okuduğum makale ve github çalışmalarından dolayı merak edip kurcalamak istediğim bir kütüphane. Öncelikle ismi çok hoş (Code Kata’yı çağrıştırıyor bana)
-
Spring Boot ile Eski Usül Soap Based XML Web Service Yazmak Ne Kadar Zor Olabilir?
Kısa bir süre önce değerli bir çalışma arkadaşım kullanmaya çalıştığı Java tabanlı XML Web servis ile epeyce sorun yaşadı. Söz konusu servisi.Net tarafından tüketmeye çalışıyordu ancak XML şeması da epeyce karmaşık olan servis iletişim noktasında şema adlarına kızıyor, header içeriğini beğenmiyor sürekli naz yapıyordu. Arkadaşım allem etti kallem etti sorunun altından girip üstünden çıktı ve nihayetinde çözdü. Bu olaylara kısmen tanıklık ettikten sonra “yahu Java tarafında XML Web Service geliştirmek şimdilerde daha bir kolay değil midir!?” diye söylenmeye başladım. Yol doğal olarak beni Spring Boot’a ve resmi dokümantasyonuna götürdü.
-
Spring Boot ile PostgreSQL Kullanan Basit Bir Web Uygulaması Geliştirmek
Spring Boot maceralarımız hız kesmeden devam ediyor. Bu sefer PostgreSQL veritabanını kullanan bir Web uygulamasını resmi dokümandan da yararlanarak geliştirmeye çalışacağız. Örneğimizde veritabanı olarak PostgreSQL kullanabiliriz. Her zaman olduğu gibi sisteme kurmamız şart değil. Pekala Docker imajından yararlanabiliriz. Kurgumuz basit bir MVC düzeneği olacak. Statik bir web sayfası dışında listeleme ve yeni kategori ekleme adımlarında şablonlardan (templates) faydalanacağız. Kategorileri ifade eden bir POJO sınıfımız olacak. PostgreSQL bağımlılığı kapsamında temel CRUD operasyonlarının tamamı Spring Boot’e ekleyeceğimiz bağımlılık sayesinde zaten hazır gelecek. Bunu kategori türüne uygulamak içinse generic bir Repository arayüzünden türetme yoluna gideceğiz.
-
Spring Boot ile MongoDb Kullanan Bir Rest Servisinin Geliştirilmesi
Spring Boot, Java kod tabanı üzerine oturmuş ve özellikle kurumsal çapta uygulamaların geliştirilmesinde önemli bir yere sahip olan Spring çatısınının kullanımını oldukça kolaylaştıran,basitleştiren zevkli hale getiren bir başka çatıdır (Framework). Dahili Dependency Injection mekanizması ve zengin paket desteği sayesinde otonom araçlardan akıllı televizyonlara, elektronik ticaretten bulut uygulamalara kadar birçok alanda Spring’in kabiliyetlerini oldukça etkin kullanabilmemize olanak sağlamaktadır. Birazdan sizin de göreceğiniz üzere az eforla oldukça etkili bir servis ortaya çıkaracağız.
-
BeeWare ile Linux Platformunda Desktop Uygulaması Geliştirmek ve Android Sürümünü Oluşturmak
Geçenlerde Python ile ilgili bir şeyler ararken BeeWare isimli çalışmaya rastladım. Her yerde python ile native uygulama geliştirmek gibi bir felsefesi vardı. Eee zaten python her platformda yüklenip kullanılmıyor mu? Yoo tam olarak olay öyle değil aslında. BeeWare ürünü macOS, Linux ve Windows platformlarında native uygulama geliştirmek haricinde iOS ve Android için de destek sunan bir araçlar ve kütüphaneler topluluğu. Söz gelimi iOS ve macOS platformundaki Objective C kütüphaneleri ile Python arasında köprü görevi gören Rubicon ObjC isimli bir araç sunuyor. Java kütüphaneleri ile bir iletişim mi gerekiyor!? O zaman Rubicon Java var. Diğer yandan cross-platform için Toga isimli bir widget kütüphanesi kullanıyor. Ayrıca python projelerini tek başına çalışabilir uygulamalar haline getirmek için (standalone native application) Briefcase isimli başka bir araca sahip ki bir çoğunu birazdan kullanacağız.
-
GO Ortamında Minik Bir CRUD Servisini Gin-Gonic ile Geliştirmek
Gin-Gonic hafif siklet sayılan ama yüksek performansı ile öne çıkan (Muadili olan martini’den çok daha hızlı olduğu ifade ediliyor. Bu arada farklı Http Web Framework’ler için şu yazıyı inceleyebilirsiniz) bir HTTP-Web framework. Elbette açık kaynak bir çatı. Middleware tarafında (Yani Request ve Response’lar arasında) Recover ve Log desteği sunuyor. Tabii kendi middleware bileşenimizi yazıp ekleyebiliriz de. Recovery modülü en başından beri ekli olduğundan paniklemeyen bir framework diyebiliriz:) Yani Go çalışma zamanında HTTP talepleri ile ilgili olarak bir panic oluştuğunda uygun bir 500 cevabı verebiliyor.
-
Microsoft ML.Net Kullanarak Basit Bir Öneri Tahminleme Uygulaması Geliştirmek
Yaz başından beri Mark J. Price’ın, C# 8.0 and.NET Core 3.0 – Modern Cross-Platform Development: Build applications with C#,.NET Core, Entity Framework Core, ASP.NET Core, and ML.NET using Visual Studio Code, 4th Edition (Evet biraz uzun bir ismi var:D) kitabıyla uğraştım. Hoş ben daha kitabı tamamlayamadan.Net 5.0 son sürümü çıktı ve hatta Mark bu sürüm için de yeni bir kitap yayınladı ya neyse:D Kitabın ilgimi çeken bölümlerinden birisi (19ncu Kısım) makine öğrenmesi ile alakalı olandı. Makine Öğrenmesi benim çok ama gerçekten çok uzak olduğum bir konu.
-
Yine Yeni Yeniden ELK(Bu sefer E ve K için docker-compose işin içinde)
Her ne kadar artık.Net 5.0 hayatımızın içinde olsa da bu yıl içinde bir yerlerde.Net Core 3.1 ile ELK kurgusunu yeniden değerlendirme ihtiyacı hissetmişim. Elasticsearch, Logstash ve Kibana kurgusu aslında günümüz uygulamalarında son derece popüler. Genellikle uygulama loglarının devasa şekilde biriktiği durumların çözümünde ideal bir kurgu olarak karşımıza çıkıyor. Bu kurguda uygulama loglarını standart bir formata uygun olacak şekilde Elasticsearch’e atar, Kibana arayüzünü kullanarak izleme yapar ve çeşitli durumların kontrolünü gerçekleştiririz. Ağırlıklı olarak üretim ortamında oluşacak hataların, performans kayıplarının ve dar boğazların yakalanması noktasında işimize yarayan bir düzenek olarak düşünebiliriz.
-
NextJS ile Web API Tüketen bir React Uygulaması Geliştirmek
Geçen sene React ile ilgili basit birkaç örnek denemiiş olmama rağmen öğrendiklerimi çok çabuk unuttuğumu fark ettim. Gerçek saha projelerinde sıklıkla kullanmayınca böyle bir şeyin olması kaçınılmazdı. Dolayısıyla skynet çalışmaları kapsamında tekrardan pratik yapmanın uygun olacağını düşündüm. Bu sefer amacımız Star Wars için https://swapi.dev adresinden sunulan REST servisini tüketen ve karakterlerin listesini gösteren bir web uygulaması geliştirmek. Bunu yaparken hafif siklet kategorisinde sayılan ancak bir çok işi kolaylaştırdığı söylenen Next.Js isimli web framework’ten faydalanacağız.
-
Nginx Kurgulu Hafif Bir Load Balancer Senaryosu
Dünyanın en popüler ve hızlı proxy serverlarıdan birisi sanıyorum ki Nginx. Daha önce birçok kez onun üzerinde.Net Core tabanlı servisleri konuşlandırmıştım. Ancak bu defa Nginx’in talepleri dengeli bir şekilde dağıtacak şekilde (Load Balancer olarak) nasıl kullanacağımızı öğrenmeye çalışacağız. Senaryo gereği NodeJS ile yazılmış basit bir dummy servisin birkaç kopyasını çalıştıracağız. Aynı makinede farklı port adresleri üzerinden hizmet verecek bu servislere gelen taleplerin dağıtımını, Load Balancer görevini üstlenecek olan Nginx sunucusu üstlenecek.
-
DART Programlama Diliyle Az Biraz Uğraşmak
Çok duydum, çok bahsedildi. Hep Flutter arkasında kaldı. Aslında yıllardır vardı. Birazcık bakmamın zamanı gelip de geçmişti. Haydi dedim o zaman. Önce onu Heimdall (Ubuntu-20.04) yüklemem gerekiyordu tabii. Bu adresteki talimatları takip ederek kurulumu gerçekleştirdim ve birkaç örnek kod parçasını bol yorum satırlarıyla önce skynet reposuna ardından da bloga bırakmaya karar verdim. Sizde Dart diline şöyle bir bakmak temel özelliklerini öğrenmek istiyorsanız aşağıdaki kronolojiyi takip ederek bana katılabilirsiniz. Eğer Java veya C# kökenliyseniz DART diline alışmanız da çok zor değil. Tabii başlamadan önce adettendir dil ile ilgili sözü geçen genel özellikleri şöyle bir sıralayalım.