Meraklı bir bilgisayar programcısının notları.
Merhaba! Ben Burak Selim Şenyurt - yazılım geliştirici, blogger ve öğrenme tutkunu.
Bu blogda yazılım mühendisliği, sistem tasarımı, programlama dilleri ve yeni teknolojiler üzerine yazılar paylaşıyorum. Özellikle .NET, Rust, Zig, yapay zeka araçları ve mimari konularına ilgi duyuyorum. Kendimi sürekli geliştirmeye ve yeni şeyler öğrenmeye adıyorum.
-
WCF Rest Starter Kit Preview 2 ile Twitter Reader
Minik bir çocukken Televizyon bağımlılığı (Malesef bu aptal kutuda çok vakiy geçirebiliyor çocuklar
) nedeniyle pek çok çizgi filmi izlediğimi hatırlıyorum. Voltran, Transformers, Red Kit ve Daltonlar, Denver The Last Dinasour, Clementine filan derken arada sıradada “Bi kedi gördüm sanki” diyen Tweety -
Tasarım Desenleri - Interpreter
Yandaki legoya baktığımızda sanıyorum ki hepimizin aklına Romalılar gelmektedir. Aslında benim aklıma Ben Hur filmi ve müthiş atlı araba yarışı sahneleri geliyor. Her neyse…
-
Tasarım Desenleri - Iterator
Küçüklüğümde pek çoğumuz gibi sahip olduğum bir pul koleksiyonum vardı. Halen daha sakladığım pullar bulunmaktadır. Hatta o zamanlarda, çocuklar posta aracılığıyla yurt dışından arkadaşlar edinir, birbirleriyle pul değiş tokuşu bile yaparlardı. Düşünsenize, hem yabancı dilinizi geliştiriyor hem pul koleksiyonunuzu genişletiyorsunuz.
-
Service Orientation vs Object Orientation
Geçtiğimiz günlerde çok ilginç bir rüya daha gördüm.
Ne zamandır paylaşmayı planlıyordum. Kısmet bu yazıymış. Rüyamda bir uçak yolculuğu ile Japonya’nın başkenti Tokyo’ya gidiyordum. Antartika üzerinden önce Hawai’ye oradanda Eminönü iskelesine uğradıktan sonra bir anda kendimi Tokyo’da buldum. E rüya tabi…Bir süre Japonya’ya vizesiz gidilebildiğini duymuştum. -
Tasarım Desenleri - Mediator
Yandaki resimde Zurich hava alanına ait bir görüntü yer almaktadır. Hava alanının ne kadar karmaşık olduğu aşikardır. Aslında yazımıza konu olarak Londra’daki Heathrow hava alanını dahil edecektim. Nitekim uzun zaman önce Discovery Channel’da izlediğim bir belgeselde, bir iniş ve birde kalkış pistiyle bu kadar işlek bir havalimanının ne kadar ustalıkla yönetildiği anlatılıyordu. Ancak yaptığım araştırmalar sonrası dünyadaki en iyi hava alanları arasında olmadığını gördüm.(http://www.worldairportawards.com/). Her neyse.
-
Tasarım Desenleri - FlyWeight
Yandaki resimde yer alan minik boksör aslında hafif siklette mücadele etmektedir ve biraz sonra işleyeceğimiz FlyWeight tasarım kalıbı ile uzaktan yakında hiç bir alakası bulunmamaktadır. Ancak işleyeceğimiz tasarım kalbına bu ismin verilmesininde bir sebebi vardır. Bakalım neymiş?
-
Tasarım Desenleri - Chain of Responsibility
Dün gece çok garip bir rüya gördüm. Rüyamda denize açılmak için limanda duran tekneme doğru ilerliyordum. Derken kendimi kaptan köşkünde buldum. E tabi rüya bu. Hareket etmek istedim ama bir türlü beceremedim. Sonunda sorunun ne olduğunu bulmaya çalıştım ve yandaki manzaranın bir benzeri ile karşılaştım. Geminin demir halat zinciri (zincirleri) arap saçına dönmüştü. Sabah uyandığımda ilginç bir şekilde rüyayı hatırlayabildiğimi de farkettim.
-
Tasarım Desenleri - Decorator
Görsel tasarım işinden pek anladığımı söyleyemem. Hatta ne zaman büyük bir hevesle Win Forms yada Asp.Net ön yüzü tasarlamaya kalksam renkleri bir türlü tutturamayak başladığım süreci hep yarım bırakmak zorunda kalırım. Bu sebepten genellikle arka plandaki iş mantıkları ile uğraşmayı tercih ederim. Sanırım WCF tarafında geliştirme yapmayı sevmemin en büyük nedenide bu olsa gerek. Anlaşılacağı üzere sanatsal yeteneğim pek yok. Hatta evimizin tüm dekorasyonu sevgili eşime aittir. Ama Decoration tasarım deseni deyince sanıyorumki anlatabilecek, paylaşabilecek bir kaç bilgim olabilir. İşte bu günkü konumuz Structural desenlerden olan Decorator Tasarım kalıbı.
-
Tasarım Desenleri - Builder
Zaman içerisinde geliştirdiğimiz uygulamalar son derece karmaşık bir hal alırlar. Uygulamanın çapının ve ihtiyaçlarının artması bir kenara içerisinde yer alan en küçük parçaların bile kullanımları kompleksleşebilir. Bu küçük birimlerin karmaşıklaşmasına etken olarak gösterilebilecek konulardan biriside, nesne üretimleri için kullanılan sınıfların sayılarının artması ve inşa işlemlerinin kompleks olması olarak düşünülebilir. Hal böyle olunca bazı vakalar için standartlaşmış kalıpları kullanmanın genişleyebilirlik ve ölçeklenebilirlik açısından büyük yararı vardır.
-
Business Rule Engine ile Programlama(Biztalk Server 2006)
Yıllardır yazılım projelerinde görev almaktayım. Çeşitli projelerde pek çok zorlukla karşılaştım. Özellikle enterprise seviyedeki projelerde karşılaştığım en büyük zorluklar arasında, müşterinin uygulama içerisinde tanımladığı iş kurallarını istediği gibi ve görsel arayüzler yardımıyla değiştirmek istemesi yer almaktaydı. Burada geliştirme açısından bakıldığında zafer, söz konusu iş kurallarını uygulama kodu üzerinde herhangibir güncelleme yapılmasına gerek bırakmadan entegre edebilen sistemleri geliştirmektir aslında.
-
Tasarım Desenleri - Composite
Küçüklüğümde son derece şanslı bir çocuktum. Uzun yıllar Almanya’da çalışan rahmetli babam ve annemin pek çok arkadaşı bana Lego oyuncaklarından göndermiştir. Evde günümün büyük bir çoğunluğunu bu legolar ile oynarak geçirir ve okul zamanında derslerimden geri kalırdım. Lego oyuncakları zaman içerisinde öylesine geliştiki, artık efsane haline gelen pek çok filmin (Starwars, Indiana Jones vb…) konseptini içerdiğini görmeye başladık. Şimdi bunun konumuz ile ne alakası var diye düşünüyorum. Hemen aralarında rütbe ilişkisi olan legolardan oluşan bir orduyu gözümde canlandırıyorum. Generalden en alt kademedeki ere kadar kadar pek çok rütbe yer alıyor.
-
Tasarım Desenleri - Observer
Yaklaşık olarak 10 yılı aşkın bir süredir yazılım teknolojileri ile ilgilenmekteyim. Bu süre zarfı içerisinde Delphi 1.0’ dan tutunda Java’ya, C++’tan C#’ a, Visual Basic’ten Cobol’a kadar pek çok programlama dili ile uğraşma fırsatım oldu. Her ne kadar dünyada kaç nesne yönelimli programlama dili olursa olsun, hayatın ve dolayısıyla yazılım teknolojilerinin değişmez kuralları arasında tasarım kalıpları yer almakta…
-
Tasarım Desenleri - Prototype
Yandaki resimde 118 WallyPower isimli tekneyi (yada suda giden uzay mekiği) görmektesiniz. Bu tekneyi hangi filmde gördüğünüzü bir hatırlamaya çalışın. Seyredenler The Island filmi olduğunu hemen bulacaktır. The Island filminde, Ewan McGregor’un gece rüyasında görüpte ustaca çizdiği (sanki çöpten adam çiziyormuşçasına) bu teknenin senaryodaki adı ise Renovatio (Yeniden doğmak-latince) idi.
-
Tasarım Desenleri - Memento
Sanıyorum yandaki resmi görenler Guy Pearce ve Carrie Anne Moss’un başrolde yer aldıkları bu filmi hatırlayacaklardır. Benimde favori klasiklerim arasında yer alan bu film, tersten ilerlemesi bir yana herşeyi unutan ve bazı kritik kuralları hatırlamak için dövemeler yaptırmak zorunda kalan bir adamın hikayesi ile ilgiliydi. Çok şükürki nesne yönelimli (Object Oriented) dillerde, önceki hallerinin hatırlanılması istenilen varlıklar için geliştiricilerin vücutlarına dövme yaptırmasına gerek yoktur.
-
Tasarım Desenleri - Strategy
Bir süredir tasarım prensiplerini (Design Principles) incelemeye çalışıyoruz. Tabiki prensipler iyi bir yazılım modeli ve geliştirilmesi için yeterli değildir. Çoğu prensip kendi içerisinde çeşitli tasarım desenlerini (Design Patterns) uygulamaktadır. Bu nedenle ara sıra tasarım deseneleride bakmakta, öğrenmekte, daha önceden bakmışsak bile sık sık tekrar etmekte yarar var. Ben bu günkü yazımda sizlere davranışsal (Behavioral) kalıplardan olan Strategy tasarım desenini aktarmaya çalışacağım.
-
Tasarım Prensipleri - Interface Segregation
Bir süredir pek çok nesne yönelimli yazılım disiplininde önem arz eden ve kullanılan Tasarım Prensiplerini (Design Principles) incelemeye ve öğrendiklerimi sizlere aktarmaya çalışıyorum. Şu ana kadar pek çok prensibi inceledik ve kısaltmalarına tanık olduk.
-
Tasarım Prensipleri - Dependency Inversion
Bu yazımızda Dependency Inversion isimli tasarım prensibinden bahsediyor olacağız. Bu prensip kabaca, alt sınıflar ve üst sınıflar arasında kuvvetli bir bağ olmamasını önermektedir. Bunun en büyük gerekçesi, alt sınıflarda olabilecek sık değişiklerin, üst sınıfında değişmesine neden olabilecek olmasıdır ki bu hızla değişen yazılım ihtiyaçlarında sorunlara neden olmaktadır. Buna birde yeni alt tipler ile genişletilebilme olasılıklarınıda eklersek, üst ve alt sınıflar arasındaki bağımlılıkların ortadan kaldırılmasının (bağımsızlık olarak düşünmek istesemde, bağımlılığın tersine çevrilmesi olarak bilmek zorundayız
) aslında ne kadar önemli olduğu anlaşılabilir. Durumu daha iyi kavrayabilmek adına basit bir örnek üzerinden ilerlemek çok daha doğrudur. Öncelikli olarak aşağıdaki sınıf diagramı ve kod içeriğinde görülen örnek Console uygulamasını göz önüne alalım. -
Tasarım Prensipleri - Liskov Substitution
Bu günkü blog yazımızın kahramanı Barbara Liskov (http://en.wikipedia.org/wiki/Barbara_Liskov). Ve tahmin edeceğiniz üzere konumuz tasarım prensipleri içerisinde uygulanan disiplinlerden birisi olan Liskov Substitution (LSP) ilkesi. Bu ilke üst sınıf (Base Class) ve alt sınıf (Sub Class) arasındaki ilişkinin rol aldığı bir prensip olarak göz önüne alınabilir aslında. İlkenin özet cümlesini söylemeden önce basit bir örnek üzerinden ilerlemenin daha iyi olacağı kanısındayım. Nitekim özet cümleyi okuduğunuzda kafanızın karışmamasını garanti edemeyeceğim.
-
Tasarım Prensipleri - Single Responsibility
Sanıyorum benim gibi eskiler, yandaki resimde yer alan değerli ressamı hatırlayacaklardır. Bob Ross. Küçüklüğümde (ve halen) Bob Ross’un TRT televizyonunda yayınlanan Resim Sevinci programlarını zaman zaman izler ve yarım saatlik sürede çizdiği doğa manzaralarına bakakalırdım. Rahmetli Bob bu günkü Tasarım Prensipleri uyarlanması sırasında Einstein ile birlikte küçük bir rol üstleniyor olacak. Öyleyse sözü fazla uzatmadan konumuza geçelim.
-
Tasarım Prensipleri - Open Closed
Bir önceki yazımda, yazılm tasrımında benimsenen ilkelerinden birisi olan Loose Coupling prensibine değinmiştik. Bu yazımızda ise, Open Closed (Açık Kapalı) prensibine değiniyor olacağız.(Bu prensibini pek çok yazılım disiplininde görebilirsiniz. Örneğin eXtreme Programming veya Aspect Oriented Programming-AOP içerisinde.)