Meraklı bir bilgisayar programcısının notları.
Merhaba! Ben Burak Selim Şenyurt - yazılım geliştirici, blogger ve öğrenme tutkunu.
Bu blogda yazılım mühendisliği, sistem tasarımı, programlama dilleri ve yeni teknolojiler üzerine yazılar paylaşıyorum. Özellikle .NET, Rust, Zig, yapay zeka araçları ve mimari konularına ilgi duyuyorum. Kendimi sürekli geliştirmeye ve yeni şeyler öğrenmeye adıyorum.
-
Go Web Sunucusunu Docker Üzerinden Yayınlamak
Gondor’da bir şeyler araştırmak için harika bir zaman. Çünkü elimdeki işler bitti. Böyle vakitleri kendi araştırmalarıma ayırmak hoşuma gidiyor, kim ne derse desin. Yeni gözdem Linux makinem de (Gondor) önümde durduğuna göre kısa bir süre onun üzerinde çalışabileceğimi düşünüyorum. Aklıma gelen ilk şey ise, Go diliyle yazılmış ilkel bir web sunucusunu Docker üzerinden kullanabilmek. Önce web sunucusunu geliştirmek, başarılı bir şekilde çalıştığından emin olmak, sonrasında bir Docker imajı hazırlamak lazım. Ardından oluşturulan imajdan yararlanarak bir Container başlatıp web sunucusunun bu taşıyıcı örneği üzerinden çalışıp çalışmadığını test etmek senaryonun tamamlanması açısından yeterli. Tahminlerime göre 15 dakikayı aşmayacak bir iş gibi duruyor. Haydi başlayalım.
-
Docker Üzerinde .Net Core Uygulaması Çalıştırmak
Biliyorum epeyce geriden geliyorum yeni nesil konularda ama işler güçler derken ancak zaman bulabiliyorum. Önceki yazılarımdan da hatırlayacağınız üzere evdeki emektar dizüstü bilgisayarıma Ubuntu’nun 64bitlik sürümünü yüklemiştim (Makineye West-World adını verdim) Üzerinde ilk.Net Core denemelerimi de gerçekleştirdim. Ancak merak ettiğim konulardan birisi de Docker üzerinde bir.Net Core uygulamasının nasıl çalıştırılabileceğiydi. Bu iş sandığımdan daha zor olacaktı. Yarım yamalak bilgimle Docker’ın ne olduğunu az çok biliyordum ama tam anlamıyla da hakim değildim. En azından biraz daha fikir sahibi olmalı, kurulumunu gerçekleştirmeli ve sonrasında örnek bir.Net Core uygulamasını Dockerize ederek taze bir imaj (image) üzerinde ayağa kaldırabilmeliydim.
-
Ubuntu'da İlk .Net Core Adımlarım
Üniversite yıllarımda internet yeni yeni yaygınlaşmaya başlayan bir ortamdı. 14400 kpbs hızındaki modemimi daha 3ncü sınıfta alabilmiştim. Bu sebepten okulun ilk yıllarında bilgisayar teknolojileri ile ilgili bilgileri öğrenebileceğim en güzel mecra aylık dergilerdi. Bazıları zaman içerisinde kapandı bazılarıysa internet üzerinden yayınlanmaya başladı. Ben ağırlıklı olarak PcWorld, PcNet, PcMagazine gibi dergileri okuduğumu hatta ay ay biriktirdiğimi hatırlıyorum.
-
Tek Fotoluk İpucu 160 - Bir Sertifikanın Base64 Encoded Değerini Bulmak
Önceki yazımızda WsHttpBinding kullandığımız sertifika tabanlı bir WCF senaryo çalışmamız vardı. Aynı örneği göz önüne alarak BasicHttpBinding kullanabileceğimizi de belirtelim. Nitekim bu bağlayıcı tipi ile de Message tabanlı güvenliği sertifika bazlı gerçekleştirebiliriz. Bunun en gerekli sebeplerinden birisi de servis tüketicilerinin eski nesil uygulamalar olabilmesi sebebiyle sadece SOAP 1.1 haberleşme kurmasıdır. Olmaz demeyin oluyor. Geliştirmekte olduğumuz projede buna benzer bir ihtiyaçla karşılaştık. Bazı servis tüketicilerimiz sadece SOAP 1.1 paketi gönderebilir durumdalar. Tabii öncelikle bizim.Net ortamında bu senaryoyu test edebilmemiz gerekmekteydi. Bağlayıcı tipini belirledik, Message güvenliğini ayarladık, sertifika tanımlamalarını yükledik ve servisi ayağa kaldırıp istemciye proxy tipini indirttik. İstemci web.config dosyasında gerekli ayarlamaları yaptık. Ne varki istemci tarafındaki endpoint bildiriminde yaptığımız aşağıdaki örnek tanımlama işe BasicHttpBinding tipi özelinde işe yaramadı ve çalışma zamanında “The request message must be protected” şeklinde hata aldık.
-
WCF - Özelleştirilmiş UsernamePassword Validator Kullanımı
Yeni ekibimdeki çalışmalar doğrultusunda bir süredir servis tabanlı mimarimizde WCF üzerine oturan hafif bir çatı oluşturmaya çalışmaktayız. Önemli ölçüde ilerleme kaydettik. Tabii WCF’in en temel fonksiyonelliklerini kullanırken ne kadar geniş bir alan olduğunun da farkına varıyoruz. Bizi zorlayan pek çok nokta var. Bunlardan birisi de güvenlik. Neredeyse sayısız kombinasyon seçeneği ile WCF tarafındaki güvenlik yetenekleri çok geniş (Bazen ne istediğimizi bile bilemez duruma geldiğimizi itiraf etmek isterim) Hal böyle olunca benim de eski bilgilerimi tazeleyip bazı şeyleri yeniden araştırmam ve öğrenmeye çalışmam gerekti. En çok takıldığım noktalardan birisi de geliştirme ortamında sertifikalar üretip bunları WCF tarafında kullanmak. Not aldığım konular üzerinden adım adım giderken belki benim yolumdan geçen veya geçecek olan arkadaşlar da vardır diye vakalardan birisini bloğumda kaleme almak istedim.
-
Asp.Net Core'da Bir WebSocket Macerası
Meşhur ve özlenen telefon markası Nokia’nın o başarılı sloganını hatırlıyor musunuz?, “Nokia, connecting people”:) İşte bugünkü konumuz da o jeneriği aratmayacak türden. “WebSockets, connecting applications.”(Burayı o adamın ses tonu ile zihninizde canlandırın derim) Evet berbat bir giriş oldu ama olsun. Gelelim konumuza.
-
.NET Core 2.0 ile Basit Bir Web API Geliştirmek
Günler yoğun geçiyor. Bir süredir sosyal medyadan da uzaktayım. Kendimce sebeplerim var. Ağırlık görev değişikliği sonrası kritik geliştirmeler barındıran işimdeki yoğunluk. Bunun dışında daha çok kitap okuduğumu, telefona neredeyse hiç bakmadığımı (Türkiye ortalamasına göre bir kişi günde 70 kez telefona bakıyormuş-kahrolsun Instagram çağı), Serdar Kuzuloğlu’ndan dünya hallerini daha çok okuduğumu, Gündem Özel’i daha çok izlediğimi (Yazıyı yazdığım günlerdeki şu yayınlarını tavsiye ederim. Hasan Söylemez’i de takip edin kitabını alın derim), okuyup dinlediklerimden kendime küçük küçük notlar çıkarttığımı, daha çok basketbol oynadığımı, işe gittiğim her gün gerek otobüs gerek metorbüs gerek minibüs daha çok sıkıştığımı (tutunmadan seyahat edebilmek dahil) ama Beşiktaş-Üsküdar arası motor hattında nefes alarak huzur bulabildiğim günler geçirdiğimi ifade edebilirim. Kalan zamanlarda eskisi kadar çok olmasa da bir şeyler öğrenmeye gayret ediyorum. Bir süredir de.Net Core tarafında servis geliştirme noktasında neler yapılabileceğini incelemek istiyordum. İşlerden boşluk bulduğum bir sırada Web API nasıl yazılır araştırayım ve yaptığım örneği bloğuma ekleyeyim dedim.
-
Python - Flask ile Basit Bir Web Uygulaması Geliştirmek
Yazıyı yazdığım şu yaz gününde hava epey sıcak. İstanbul’da öğle saatlerinde 39 dereceyi gördük. Güney tarafında yaşayan bir kaç yakın arkadaşımdan 48 dereceli rakamları duyduktan sonra ise halimize şükredelim dedim. Açtım Python kitabımı, çalışmaya devam ettim. Bir süre önce GoLang tarafında basit web uygulamalarının nasıl geliştirilebileceğini incelemeye çalışmıştım. Daha önceden de Python tarafında Flask paketinden yararlanarak REST tabanlı bir servis geliştirmeyi denemiştim. Tabii servis bir yanaaaa web uygulamaları bir yana. Son kullanıcı çoğunlukla görsel bir şeyler bekliyor. Python camiasında Djiango Framework bu anlamda daha popüler tabii ama henüz onu inceleme fırsatım olmadı. Flask oldukça hafif bir framework olarak karşımıza çıkmakta. Bende ondan faydalanarak basit bir web uygulaması nasıl yapılabilir inceleyeyim dedim.
-
GoLang - Redis ile Anlaşmak
Bir haziran gecesiydi. Dışarıda hava nemli ve sıcaktı. Bir süre önce başlayan yağmurun sesi çalışma odamın pencersinden kulaklarıma tatlı tatlı geliyordu. Biraz da toprak kokusu vardı tabii. Evde el ayak çekilmiş sakin bir ortam oluşmuştu. Bol kafein dolu bardağım elimde internetten bir şeyler okuyordum. İnsanlar çıldırmıştı. Javascript Framework’ler, yapay zeka’lar, react’ler, cordova’lar,.net core’lar, sanayi 4.0’lar, tesla’lar ve daha niceleri. Eskisinden daha hızlı bir şekilde geride kaldığımı hissediyordum. Sanırım sonum örümcek adamın amcası gibi evde bozuk ampülü tamir edip gazetede iş arayan ama bulamayan biri gibi olacaktı. Ama direniyordum. Önce Ruby, sonra Pyhton ve derken GO. Amatör seviyede başlamış biraz ilerlemiştim. Kendime bir çalışma döngüsü kurmuştum. Bir süre Ruby bakıyor, sonra Pyhton bakıyor, sonra GO bakıyor sonra bu döngüyü tekrar başa sarıyordum. GO’nun ikinci iterasyonundaydım.
-
GoLang - Unit Test Yazmak
Aranızda hala birim test (Unit Test) yazmayan/yazmamış olan var mı? diyerek konuya giriş yapmak istiyorum. Yazdığımız atomik fonksiyonelliklerin taşınan ortamlarda başımızı ağrıtmasını istemiyorsak birim testlerini mutlaka yazmalıyız. Üstelik iyi yazmalıyız. Belki birim testler uygulama geliştirme süresini uzatabilirler ancak uzun vadede kalp krizi geçirme riskini de azaltırlar. Üstelik test senaryoları sayesinde gerçekten ne yapmak istediğimizin farkında olarak da hareket edebiliriz. Eğer test güdümlü yaklaşımla (Test Driven Development) ilerliyorsak bilinçli olarak yaptırılan hata sonrası kodun çalışır hale getirilmesi ve iyileştirilmesi (Refactoring) de önemli kazanımlarımızdır (Red-Green-Blue konusuna bir bakın) En önemlisi de beklenen testleri başarılı bir şekilde aşmış temiz bir kodun ortaya çıkmasıdır.
-
GoLang - Google ProtoBuf Kullanımı
Uygulama verilerini kullandığımız dile göre çeşitli şekillerde ifade edebiliriz. Eğer nesne yönelimli bir dil kullanıyorsak buradaki başrol oyuncumuz sınıflardır. Verinin nesnel olarak ifade edilişinde rol olan sınıf ve benzeri tipler, çalışma zamanında taşıdıkları içerikleri ile sürekli hareket halindedir. Bu hareket uygulamanın kendi alanında olabileceği gibi farklı programlar arasında da gerçekleşebilir. Veri, ağ üzerinde de hareket edebilir. Verinin bu şekilde dolaşımı sırasında belirli kriterlere göre serileştirilmesi de gerekebilir. Bu noktada karşımıza platform bağımsızlık, okunabilirlik, genişletilebilirlik, versiyonlama ve performans gibi kriterler çıkar.
-
WCF Servis Yolunda Debelenirken
Geçtiğimiz günlerde çalıştığım turuncu bankadaki bölümüm değişti. İsmini halen ezberleyemediğim Yazılım Geliştirme Sistemleri ve Platform Uygulamaları bölümünde yaşamımı sürdürmeye devam ediyorum. Yeni bölümümdeki ilk görevim ise ServiceStack yerini alabilecek bir çatının oluşturulması konusunda bir takım POC çalışmalarının yapılması. Önemli hedeflerden birisi WCF (Windows Communication Foundation) servislerinin IIS (Internet Information Services) bağımsız olarak dinamik bir şekilde ayağa kaldırılması ve istemci ile sunucu arasındaki mesajların yakalanarak kayıt altına alınabildiğinin görülmesi.
-
GoLang - Bir ORM Denemesi
Yakın zamanda bir şampiyonlar ligi finali vardı. Real Madrid ve Juventus arasında oynanan maçı eflatun beyazlılar 4-1 gibi farklı bir skorla kazandı. Aslında ilk yarı Juventus çok daha iyi paslaşıyordu lakin ikinci yarı Ronaldo faktörü ön plana çıktı. Modric’in de etkili orta saha oyunu ile İspanyol ekibi kupayı üstüste ikinci kez almayı başardı. Benim gönlüm Juventus’tan yanaydı çünkü kalede 39 yaşında olan Buffon yer alıyordu. Özellikle İtalyan kulüplerinden 40lı yaşlarına kadar oynayan çok başarılı sporcular çıkıyor (Francesco Totti, Andrea Pirlo, Roberto Baggio vb) Kendilerine iyi bakıyorlar ve özellikle de mesleklerine profesyonelce yaklaşıyorlar. Bu ilham verici bir şey. Hatta pek çok genç sporcuya da örnek olmalı diye düşünüyorum. Gerçi Buffon’a bir şekilde makalemde yer vermek istediğim için bu girişi yaptım. Gelin asıl konumuza geçelim.
-
GoLang - REST Servisimizi SQLite'a Bağlayalım
Son yazılarımızda GoLang ile web uygulamalarının geliştirilmesi üzerinde durduk. Yeni şeyler öğrendikçe bunları farklı örnekler üzerinden denemeye gayret ediyorum. Bu sefer HTTP yönlendiricimizi SQLite ile çalışan basit bir REST servisi için kullanmaya çalışacağız. Kodlara geçmeden önce sisteminize SQLite yüklemiş olduğunuzdan emin olun (Kendi sisteminiz için uygun sürümü SQLite’ın şuradaki resmi adresinden bulup indirebilirsiniz) SQLite yazımızın kapsamı dışında ama bizim için hafif bir veri saklamak fonksiyonelliğini sunacağını ifade edebiliriz. Bu tipteki veritabanları fiziki birer dosya olarak tutulmaktalar. Bu nedenle geliştireceğimiz Go örneğinin erişebileceği bir konumda ilgili veritabanı dosyasının bulunması yeterli.
-
GoLang - Static Web İçeriği ve JSON Üretimi
Bir önceki yazımızda web programlamada önemli bir yere sahip olan yönlendiricileri (Router) tanımak adına github üzerinden sunulan httpRouter paketini kullanarak dinamik HTML içeriği ürettiğimiz bir örnek geliştirmiştik. Bu hafta içinde HttpRouter paketi hakkında öğrendiklerimi çeşitli örnekler ile pekiştirmeye çalıştım. Bu sefer hem static web içeriğinin hem de talebe göre JSON formatlı veri sunumu yapacak dinamiklerin yer alacağı konu üzerinde durdum. Web programlama konusunda acemi olduğum için örneği sonuca ulaştırırken takıldığım bir kaç nokta da oldu. Yazımızda bu konulara da değinmeye çalışacağım.
-
Python - PEP8 Uyumlu Kod Geliştirmek
Geçtiğimiz günlerde senelik kişisel gelişim döngümün ikinci yarısının ilk konusu olan Python’a tekrardan başladım. Bir önceki yılın aynı dönemlerinde Raspberry Pi ile ilgili olarak Python üzerine bir şeyler yapmaya çalışmıştım. Ruby ve Go ile devam eden iterasyonun sıradaki adımında Python’u bir başucu kitabını kullanarak tekrar etmekteyim. Bu amaçla Head First Python, A Brain Friendly Guilde isimli kitaptan yararlanıyorum. Her örneği tek tek yapmaya çalışıyorum. Bugün ilgimi çeken bir konu ile karşılaştım. Yazdığımız python kodlarının PEP8 (Python Enhancement Proposals) adı verilen standartlara uygun olup olmadığının tespiti. PEP konusu ile ilgili detaylı bilgilere şu adresten ulaşabilirsiniz. Hatta bu kısa yazıya konu olan PEP8 içeriğine de bu adresten bakabilirsiniz.
-
GoLang - Yönlendiriciler (Routers)
Yönlendirme (Routers) mekanizmaları özellikle anlamlı HTTP taleplerinde önemli bir rol oynar. Bir tarayıcının adres satırından gelen ifadelerin sunucu tarafında ele alınması sırasında işleri kolaylaştırıcı kütüphaneler de bulunmaktadır. Sevgili Murat Özalp’ın kitabında ilerlerken GO’nun built-in yönlendirme mekanizmaları dışında github üzerinden sunulan pek çok basit ve kullanışlı çatının olduğunu öğrendim. Tabii burada bahsedilen kütüphaneler ağırlıklı olarak web taleplerinin bir eşleştirme koduna göre uygun fonksiyonlara yönlendirilmesi ve cevaplandırılması ile alakalıydı. Bazıları performans açısından öne çıkarken bazıları komple bir web çatısını sunma kabiliyetine sahipti. Güncel listeye şu adresten bakabilirsiniz. Yeni paketler geldikçe veya var olanlarda değişiklikler oldukça benchmark sonuçları da etkilenecektir. Bu nedenle ara ara uğramakta yarar olduğu kanısındayım.
-
GoLang - Ticker ile Periyodik İş Çalıştırma
GO dilinin en güçlü yanlarından birisi eş zamanlı programlama (Concurrent Programming) kabiliyetleri sayesinde sunduğu performans ve kullanım kolaylıkları. Daha önceden şu yazıda Concurrency konusunu GoRoutine ve Channel kavramları üzerinden incelemiştim. Çalıştığım kaynaklarda ilerledikçe eş zamanlı programlama konusunda yeni şeyler de öğrendim. Bunlardan birisi de time tipi. Bu tipin NewTimer ve NewTicker isimli iki önemli fonksiyonu bulunuyor. Doğruyu söylemek gerekirse NewTimer ile yapacağımız işlemleri time.Sleep kullanımı ile de sağlamamız mümkün. Bu nedenle NewTimer’ı daha çok bir GoRoutine’in beklenen sürede işini yapmasını beklediğimiz, aksi hallerde ise zaman aşımı halini ele alacağımız durumlarda kullanmanın çok daha mantıklı olduğunu öğrendim. Diğer yandan NewTicker fonksiyonu daha çok dikkatimi çekti. Bu fonksiyon ile belirli periyotlar boyunca tekrar etmesini istediğimiz eş zamanlı görevler planlayabiliriz. Konuyu anlamaya çalışırken önce teorik bir örnek ile ilerlemeye çalıştım. Ardından daha pratik bir örnek geliştirdim. İlk GO kodlarımızı aşağıdaki gibi geliştirdiğimizi düşünelim.
-
GoLang - Built-In JSON Desteği
Mesajlaşma formatlarından çeşitli NoSQL sistemlerine, REST tabanlı veri servislerinden mobil cihazlardaki depolama kabiliyetlerine kadar pek çok alanda JSON (JavaScriptObjectNotation) standardının kullanıldığını görüyoruz. Özellikle XML (eXtensible Markup Language) kadar fazla yer tutmuyor oluşu da onu ön plana çıkartan özelliklerinden birisi. Hatta sıkıştırılmış formatının kullanıldığı ağ protokolleri bile olabiliyor. Verinin rahatça okunabildiği bu standart ile barışık olmayan programlama dili neredeyse yok gibi (Internet Engineering Task Force kurumunun JSON veri değiş-tokuş standartları ile ilgili yazısına buradan, JSON API standartları ile ilgili DevNot üzerinden yayınlanan yazıya da şuradan bakabilirsiniz) Özellikle son on yıl zarfında geliştirilen veya ön plana çıkan ne kadar dil varsa JSON için çekirdekten destek sunuyor. Sunmayanlar da bu sürede ek paket veya eklentilerle bu veri modelini kullandırıyor. GoLang için de benzer durum söz konusu. Nasıl mı? Aynen aşağıdaki kod parçasında olduğu gibi.
-
Powershell'i Kurcalayan Bir Yazılımcı
Powershell betikleri uzun zamandır yaygın ve etkin bir şekilde Windows ailesinde yer almakta. Özellikle sunucu tarafındaki kullanımının öne çıktığını görüyoruz. Temel olarak işletim sistemi üzerinden betik dillerin avantajlarını da kullanarak pek çok işlemin yapılabilmesine olanak sağlayan bir kabuk olarak düşünülebilir. Powershell.Net Framework kütüphanelerini de doğrudan kullanabildiğinden önemli avantajlar sağlamaktadır. Klasör listeleme veya dosya kopyalama gibi çok basit işlemler dışında, n sayıda sunucuya dağıtım paketi çıkacak programcıkların geliştirilmesi benzeri operasyonları da içeren geniş bir yetkinliğe sahiptir. DevOps kültüründe Windows ailesi için değerli ve öne çıkan bir programlama ortamıdır diyebiliriz.