Meraklı bir bilgisayar programcısının notları.
Merhaba! Ben Burak Selim Şenyurt - yazılım geliştirici, blogger ve öğrenme tutkunu.
Bu blogda yazılım mühendisliği, sistem tasarımı, programlama dilleri ve yeni teknolojiler üzerine yazılar paylaşıyorum. Özellikle .NET, Rust, Zig, yapay zeka araçları ve mimari konularına ilgi duyuyorum. Kendimi sürekli geliştirmeye ve yeni şeyler öğrenmeye adıyorum.
-
Biyütıful Kod - Ninject ile Bir Dependency Injection Macerası
Her yazılım geliştirici özellikle büyük bir projeye girdiğinde kodlarının kaliteli olması için uğraşır. Bu yönde adımlar atar. Çoğu zaman bu bir sanata dahi dönüşebilir. Okunabilir kodlar oluşturmanın dışında, mimari açıdan büyüleyici olan, yeniden kullanılabilirliğin üst seviyede olduğu, fazla uğraşılmadan genişleyebilen ürünler ortaya çıkartmak en büyük gayelerden birisi haline gelir. Martin Fowler’ın ilkeleri sıkı sıkıya takip edilir. Kurumsal çözüm içerisinde Fluent API’ler kullanılmaya, “Dependency Injection Container” gibi kavramlar konuşulmaya başlanır. Ne kadar başarılabilir bilinmez ama amaçlardan birisi de Biyütıful Kodu ortaya çıkartmaktır.
-
WCF 4.5–ChannelFactory Tipi için Caching Kullanımı
Vaktiyle üniversitedeki diferansiyel denklemler dersi hocamızın anlattığı bir efsane vardı (Sene 94 bu arada). Ne kadar gerçektir bilinmez ama beni oldukça etkilemişti. Hikayeye göre üniversite hocaları arasında belirli aralıklarla düzenlenen bir yarışma varmış. Bu yarışmada hocaların tahtaya kalkıp seçtikleri teoremlere ait geometrik şekilleri çizmeleri istenirmiş. En güzel çizim ise mükafatlandırılırmış.
-
Decimal to Binary to Hexadecimal
Bundan bir kaç sene önce ünlü matematikçi Fermat’ nın son teoreminin nasıl ispat edildiğinin anlatıldığı bir kitabı okumuştum. 1670 yılında ortaya çıkan ve Fermat tarafından o zaman ispat edildiği öne sürülen ama bildiğim kadarı ile kanıt bulunamayan teorem ancak 1995 yılında Andrew Wiles tarafından kanıtlanabilmiştir. Söz konusu teoremin ispatı sırasında (bununla ilişkili olarak wikiden bilgi alabilirsiniz) arada ispat edilmek zorunda kalınan başka teoremler de ortaya çıkmıştı. Kitabın içerisinde altın orandan tutunda, Şimuya-Taniyama konjöktörünün çözümlenmesine kadar pek çok konuya yer verilmişti. Şimdi haklı olarak bunları niye söylüyorsun diyeceksiniz?
-
Entity Framework - Generic Repository ve Unit of Work Uyarlaması
Yazılım dünyasında var olan mimari prensipler veya tasarım kalıpları tek başlarına belirli sorunları çözseler de, bazı kurumsal projelerde mutlak suretle bir arada düşünülmeleri gerekir. Söz gelimi Repository ve Unit of Work kalıpları, özellikle Domain Driven Design odaklı yapılarda bir arada değerlendirilmesi gerekenlerdendir. DDD denilince aklımıza daha çok veri odaklı uygulamalar gelir ve bu tip ürünlerde RDBMS (Relational Database Management System) lerin yeri hatırı sayılır ölçüde fazladır (Her ne kadar son yıllarda NoSQL cephesinde önemli gelişmeler ve kullanımda ciddi artışlar olsa da…)
-
WCF–Custom AuthenticationService
Bazen bir yola baş koyarız ama o kadar uzundur ki git git bitmek bilmez. Yolda bin bir türlü zorluğu aşmak zorunda kalırız. Hatta hangi zorluklarla karşılacağımızı da bilemeyebiliriz. Yolun uzunluğuna, karşılaşılan zorluklara bağlı olarak ya geri döneriz ya başka bir yola saparız ya da inat edip sonuna kadar gitmeye çalışırız. Mücadelinin sonunda yolun sonuna varmak da yeterli olmayabilir.
-
WCF–SOAP Servislerinde Custom Header Kullanmak
Çok uzun zamandır Sosyal ağlardan uzağım. Ne Facebook, ne Twitter ne de bir başkasını kullanmıyorum. Google+ üzerinde bile sırf Hangout söyleşileri nedeniyle mecburen açık tuttuğum bir hesap var. Sosyal ağları terk ettiğim ilk günlerde çevremdeki pek çok yakın dostumla olan iletişimimi de yeniden tesis etmem gerekmişti. Ne acıdır ki pek çoğunun iletişim bilgisi sadece Tweet ve Facebook mesaj kısmı ile sınırlı kalmıştı. Hani nerede telefon numaraları, nerede e-posta adresleri? Çoğunu tedarik etmek epeyce zor oldu.
-
Entity Framework–İki Entity Bir Table ile Lazy ve Eager Loading
Yandaki görüntü 1988 yılında Mevlüt Dinç (nam-ı diğer Mev Dinc) tarafından kurulan Vivid Image firmasının geliştirdiği oyunlardan birisine ait. The First Samurai. Mev Dinc ülkemizin yetiştirdiği en önemli değerlerden birisidir. Kendisi ile NedirTv topluluğunda yapılmış güzel bir röportaj da bulunmaktadır. Pek çoğumuz onu, SOBEE firması ile de tanımıştır. Ben ise uzun zaman önce Microsoft’ un Darphane’ deki binasında katıldığım bir söyleşiden…
-
Tek Fotoluk İpucu 110 - Control Tipini Extend Edip Basit Bind İşlemleri Gerçekleştirmek
Diyelim ki, geliştirdiğiniz Windows Forms tabanlı ekranlarınızdaki kontrollerin içerikleri farklı bir veri kaynağından (Strongly Typed özellikte) geliyor ve siz bunları kontrollerin ilgili özelliklerine bağlayacak generic özellikte bir metod geliştirmek istiyorsunuz. Doğrudan özelliklere değer set etmek ile uğraşabilirsiniz de ama, veri kaynağından okuma yapan kod parçasının içerisinde bu işlemi merkezileştirmeyi de düşünüyorsunuz. Ancak ilk adım olarak Control türevli tipler için bir Extension metod üzerinden özelliklere değer bağlama işlemlerini yapmak istiyorsunuz. Nasıl bir yol izlersiniz? Aşağıdaki ip ucu işinize yarayabilir mi?
-
Simetrik Şifreleme(Symmetric Cryptography) Hızları
Crptograpy… Hayır hayır şöyleydi.Crpytograyph… Yok yok böyle değil. Belki de… Cyrptograhy… Offf! Bir türlü beceremiyorum şunu yazmayı. Hah sanırım buydu. Cryptography. Nihayet! Şifreleme teknikleri sizlerin de bildiği üzere karmaşık matematiksel algoritmaları baz alacak şekilde tesis edilmeye çalışılırlar. Algoritma ne kadar karmaşık veya basit olursa olsun önemli olan çıkan sonuçların zor kırılacak cinsten olmalarıdır. Bu noktada kullanılan anahtarların ve bit değerlerinin de büyük önemi vardır. E tabi doğal olarak zaman içerisinde pek çok şifreleme algoritması ortaya çıkmıştır. Bunları temel de simetrik ve asimetrik olanlar gibi iki ana kategoriye ayırabiliriz. Ama diğer yandan hash algoritmaları veya veri bütünlüğünü korumaya yönelik algoritmalar da mevcuttur.(Ve belki de bizim bilmediğimiz ama üst düzey veri güvenliğinde kullanılan çok gizli olanları)
-
WCF WebHttp Service, JSON, jQuery, Ajax ve CORS ile Yeni Bir Macera
Bir süredir şirket içerisinde kullanılacak olan web tabanlı bir.Net uygulamasının geliştirilmesinde görev almaktayım. Uygulama, yürütülen süreç gereği her iterasyon sonunda yeni özellikler eklenmiş ve hataları giderilmiş biçimde Üretim (Production) ortamına taşınmakta. Projede kaynak sıkıntısı nedeniyle uzun bir süre servis katmanı haricinde kalan arayüz tarafı ile de ilgilenmek zorunda kaldım. Arayüz tarafı ile uğraşırken iş biriminden gelen isteklere göre CSS (Cascading Style Sheets) ve bol miktarda Javascript kodlamak benim gibi acemiler için epeyce zorlayıcıydı. Lakin en çok zaman kaybettiğim vaka, şirket içinde kullanılmakta olan eski,yeni ve çeşitli tipteki tarayıcıların uyumlu çalışmasının sağlanabilmesiydi. Kimi lokasyonda Internet Explorer 8, kimi yerlede Google Chrome’ un en güncel sürümü bulunmakta. Hatta global çevrimde Firefox standart olarak her bilgisasyarda yüklü geliyor.
-
Tek Fotoluk İpucu 109 - IIS Üzerindeki Uygulamaları Kod Yoluyla Öğrenmek
Diyelim ki sunucudaki IIS üzerinde konuşlandırdığınız Web uygulamalarının bir listesini almak istiyorsunuz. Bunun elbette pek çok yolu olduğunu biliyorsunuz. Bir Powershell script’i belki de işinizi görür. Ancak belki de siz bunu kendi geliştireceğiniz windows forms uygulamasında bu listeyi kullanmak istiyorsunuz. Ne yaparsınız? Kod yardımıyla IIS üzerindeki Application’ları, Site’ları öğrenebilir misiniz?
-
Data Binding İşlemlerinde Converter Kullanımı
Daha önceki yazılarımızdan birisinde (Data-Binding Retro Bakış Açısı) özellikle WPF (Windows Presentation Foundation), Windows Phone, WF (Workflow Foundation) gibi XAML tabanlı ara birimlerin sıklıkla kullanıldığı noktalarda veri bağlama (Data Binding) işlemlerinin temellerini kavramaya çalışmış ve çok basit bir örnek ile konuyu irdelemiştik. Bu yazımızda ise, veri bağlama işlemleri sırasında dönüştürücü tiplerden (Converters) nasıl yararlanabileceğimizi incelemeye çalışacağız. Bu güzel kabiliyet sayesinde aslında var olan çalışma zamanı veri bağlama işlemlerine müdahale edebilmekteyiz ki bu, geliştirici açısından oldukça önem arz eden bir konudur. Öyleki, geliştiricinin standart basma kalıpların dışına çıkarak hareket edebilmesine olanak sağlamakta.
-
Asp.Net’ ten HTTPS Tabanlı WCF Çağrısı Gerçekleştirmek
Özel Ajan Oso! Son yılımda Disney Channel’ de sıklıkla maruz kaldığım bir çizgi karakter. Aslında bu sakar ve bir o kadar da maharetli ve sevimli çizgi dizi kahramının görevi son derece basit. Sadece 3 adımda çocuklara yol gösterici nitelikte yardımcı olmaya çalışmak. Ajanımızın dizi de bir de yöneticisi var. Aynı Mission Impossible’ da olduğu gibi. Onun adı “Bay Dost” Her bölüm Özel Ajan Oso’ ya bir görev veriliyor. Söz gelimi çocuklardan birisi yanlışlıkla kumbarasının bir ayağını kırmış olsun. Bunu nasıl tamir eder? 3 adımda. Dizi de olay şöyle ilerler.
-
NLog için Oracle Database Kullanmak
Animasyon film meraklısı olupta Pixar’ ın 2003 yapımı Nemo’ sunu izlemeyen sanırım yoktur. Kayıp oğlu Nemo’ yu bulmak isteyen Marlin, uzun ve zorlu yolculuğu sırasında oldukça unutkan olan ve aslında bu özelliği ile balık olduğunu adeta tüm izleyenlere ispat eden Dory ile seyahat etmektedir. Dory neredeyse bir saniye önce söylediğini hatırlamakta zorlanan bir balıktır. Aslında geliştirmekte olduğumuz uygulamaların da buna benzer handikapları vardır. Bir şeyler hatırlamak zorundadırlar ve bu yüzden çeşitli depolama ortamlarını kullanırlar. Bu depolar ile olan iletişimlerinde çeşitli stratejiler uygularlar. Özellikle web tabanlı uygulamalar söz konusu olduğunda istemciler ile olan iletişimde de unutkanlık halleri baş gösterir. Web, doğası gereği çoğu zaman State tutmakta zorlanan bir ortamdır.
-
Asp.Net–Farklı Ortam, Farklı Config, Farklı Deploy
Bazen geliştirdiğimiz web uygulamaları farklı ortamlar için farklı parametrik değerler kullanır. Bu parametre değerleri çoğunlukla web.config dosyası içerisinde yer alır. Böyle bir durumda ortamlara göre Deployment yapmak zahmetli bir hal alabilir. Nitekim yaygın olarak kullanılan dört farklı ortam söz konusudur. Development, Test, PreProd ve Prod. Her bir ortam için parametreler farklı değerlere sahip olabilir/olması gerekir. Bu yüzden Publish adımlarında, ortamlara göre Profile hazırlanması tercih edilir. Peki bu farklı profiller, config dosyaları içerisindeki çeşitli değerleri (veritabanı bağlantıları, proxy veya servis adresleri, fiziki path bildirimleri vb) ortamlara göre nasıl değiştirebilir? İşte bu görsel dersimizde bu soruya cevap bulmaya çalışıyoruz.
-
Asp.Net–Doğru async, await Kullanımı
Bazen web sayfalarının yüklenmesi sırasında senkron olarak çalışan ve uzun süren işlemler gerçekleştiririz (ki aslında Web uygulamalarında bu tip yaklaşımları pek tercih etmeyiz) Sayfada ki kontrollerde gösterilmek üzere çeşitli kaynaklardan veri çekilmesi buna örnek olarak verilebilir. Bu tip veri yükleme işlemleri ağırlıklı olarak PageLoad olay metodu içerisinde gerçekleştirilir. Uzun süren işlemlerin kısa sürede tamamlanabilmesi için farklı teknikler mevcuttur. Bir tanesi de asenkron olarak çalışabilmelerini sağlamaktır (Örneğin zaman kaybettiren servis çağrılarının, veri çekme işlemlerinin eş zamanlı hale getirilmesi)
-
Meraklısına NuGet ve NLog ile 5 Dakikada Loglama
Loglama kodlamanın vazgeçilmez unsurlarından birisidir. Ayrıca Enterprise seviyedeki çözümlerde kullanılan önemli CrossCutting’ler arasında yer almaktadır. Uygulamaların çeşitli yerlerinde çeşitli seviyelerde log atma işlemleri sıklıkla icra edilir. Bu işlemler, olası Exception’ ların tespit edilmesi, işleyen süreçlerde hareket eden verilerin tarihsel anlamda izlenmesi, uygulamaların sağlık durumları hakkında bilgi edinip tedbirler alınması, buna bağlı olarak gerekli sistemsel birimlerin uyarılması gibi durumlarda oldukça işe yaramaktadır. Her ne kadar kayıt altına alınacak verilerin ne olacağına karar vermek zor olsa da Loglama çoğu zaman hayat kurtarır.
-
WCF - Referans Güncellemeden Güncelleme Yapmak
Bildiğiniz üzere bir servis yazıldığında genellikle bunu tüketen (Consume) en az bir taraf bulunur. İstemci olarak düşündüğümüz bu taraflar her hangi bir uygulama olabilir. WCF (Windows Communication Foundation) ile geliştirdiğimiz bu servislerin, söz konusu istemciler tarafından kullanılması noktasında ise izlenebilecek bir kaç yol bulunmaktadır. Bunlardan en yaygını, servislerin projeye referans olarak eklenmesi ve üretilen Proxy sınıfının kullanılmasıdır (Add Service Reference). Visual Studio gibi gelişmiş IDE’ lerin ilgili arabirimleri, bu noktada büyük kolaylık sağlamaktadır.
-
WPF Üzerinde Data Binding– Retro Bakış Açısı
Bizim dünyamızda zaman hızla akar ve eskiler eskide kalıp, yerini yeniler almaya başlar. Her ne kadar uzun ömürlü kavramlar söz konusu olsa da genel itibariyle yazılım dünyası böyledir. Bazen durup geriye bakar, eskiden nasıl yaptığımızı hatırlar, sonra yenisine dönerek bir kıyaslama yaparız. İşte bu yazımızda yıllarca eski stilde geliştirme yapmış klasik bir.Net yazılımcısının gözünden, yenilikçi bir konuya (ki çıkalı da çok çok çoook zaman olmuştur) bakmaya çalışacağız. Buyrun bakalım.
-
Asp.Net–Custom Configuration Section Geliştirmek
Konfigurasyon tabanlı geliştirme modeli, uygulama kodlarına girilmeden çalışma zamanına yönelik değişiklikler yapabilmemizi sağlar. Bu sayede pek çok programın kodsal müdahale yapmadan davranışları değiştirilebilir..Net dünyasında baktığımızda da, App.Config, Web.config gibi dosyalar içerisinde Framework’ ün geneline yönelik pek çok konfigurasyon ayarı bulunduğu görülür. appSettings, connectionStrings, httpHandler vb…