Web Programlama

Deadline…Benim gibi yazılım geliştirici olan pek coğumuzun sevmediği kelimelerin başında geldiğinden eminim. Ancak kaçınılmaz bir gerçek olduğunu da biliyoruz. Her şeye rağmen onunla yaşamak veya yaşamasını öğrenmek zorundayız.

Bildiğiniz üzere bir süredir Microsoft Teknoloji Günleri Akşam Sınıfı etkinliklerini gerçekleştirmekteyiz. Kasım ayının konusu ise hemen her sürümünde köklü ve önemli yenilikler ile birlikte gelen Asp.Net’in 4.0 sürümü. Web programlamanın gelişen ihtiyaçları nedeniyle Asp.Net alt yapısında da her major sürümde fazlasıyla yenilik bulunmakta.

Uzun süredir şöyle deliksiz uyuyamıyordum. Malum evde bir afacan var. Pek uyumayı sevmeyen, sürekli hareket halinde olmak isteyen S (h) arp Efe izin verdiğinde, eşim ve ben dinlenmek için çeşitli işlere dalıyoruz. Ben uzun süredir Bulmacalara takılmış durumdayım. Bir de şu eski dil karşılıklarını isteyen sorular olmasa. Geçtiğimiz günlerde yine böyle bir boşluk yakalamışken, kendimi bulmacalar arasında yüzerken buluverdim. Ancak bir süre sonra “…eski dildeki karşılığı…” sorularından sıkıldım ve televizyonda neler olduğuna bir akayım dedim.

Yeni bir maceraya hazır mısınız? Hureyyy dediğinizi duyar gibiyim. Bildiğiniz üzere Internet kaynaklarının takibinin kolay bir şekilde yapılabilmesi adına RSS veya Atom formatındaki Feed içeriklerinden sıklıkla yararlanmaktayız. Blog, Community, News Group ve benzeri pek çok internet kaynağı, güncel içeriklerini yayınlamak amacıyla global olarak standart hale getirilmiş olan bu formatları kullanmaktalar.

Eğitmenlik yaptığım yıllarda Microsoft’un ders kitaplarında yer alan LAB çalışmalarını mümkün mertebe yapmaya ve yaptırmaya çalışırdım. Hatta çoğu zaman eğitimlere hazırlanırken sık sık bu lab çalışmalarını kendim yapar ve hatta ek ilaveler ile daha da eğlenceli hale getirmeye çalışırdım. Tabi bazen elimizde lab yapacağımız kitaplarımız olmazdı ki o ayrı bir hikaye.

Hatırlayacağınız üzere bir önceki yazımızda Silverlight istemcilerinin kullanabileceği Duplex WCF Service uygulamalarının nasıl yazılabileceğini incelemeye çalışmıştık. Çok doğal olarak bu işin bir de istemci tarafı bulunmaktadır. İşte bu yazımızda söz konusu istemciyi geliştirmeye çalışacak ve bir önceki yazının yorgunluğunu üzerimizden atarcasına, basit bir şekilde ilerliyor olacağız. İlk olarak Visual Studio 2010 Ultimate RC ortamında Silverlight 4.0 tabanlı bir uygulama oluşturarak işe başlayabiliriz. Bu işlemin ardından Proxy tabanlı bir WCF servis kullanımı için Add Service Reference seçeneğine başvurmamız gerekecektir. Yine hatırlayacağınız üzere geliştirdiğimiz WorldWeatherService isimli servisi IIS üzerine Publish etmiştik. Bu sebepten ilgili servis referansına aşağıdaki şekilden de görüldüğü üzere http://localhost/WorldWeatherService/WeatherDuplexService.svc adresinden erişebiliriz.

Lost dizisinin müptelası olan arkadaşlar “Push The Button” repliğini bilirler. Hikayeye göre DHARMA girişimin labaratuvarında yer alan ve 108 dakikadan geriye doğru sayan bir numarator vardır. Zaman sayacı sıfırlanmadan önce toplamları 108 olan 4,8,15,16,23,42 sayı dizisinin klavyeden girilmesi ve Enter tuşuna basılması gerekmektedir. Tabi ben Lost dizisinin tüm sezonlarını takip etmemiş ve hatta sonunu getirememiş birisi olarak ne olduğunu tam olarak anlayabilmiş değilim.

Kronometrelerinizi hazır edin! Bu yazımızda Absolute ve Sliding Expiration modelinde ön bellekleme işlemlerini Windows tabanlı bir uygulama üzerinde gerçekleştiriyor olacağız. Durun bir dakika…Windows mu? Evet evet yanlış duymadınız Windows. Aslında başlıktaki konu ile tamamen tezat bir durum. Gerçekten de öyle mi acaba? Gelin şu meseleyi açıklığa kavuşturalım.

Çok çok uzun zamandır Asp.Net üzerine eğilmiyordum. Hem tasarım yönünden kabiliyetsiz olmam (iki rengi bir araya getir deseler kesin uyumsuz renkler çıkartırım) hemde servis yönelimli mimari dünyasına dalmış olmamın bunda büyük bir rol oynadığını itiraf etmek isterim. Yine de Asp.Net 4.0 ile birlikte gelen yenilikleri okuyunca biraz olsun araştırmak ve edindiğim tecrübeleri sizlere aktarmak istedim.

Uzun zaman önce Asp.Net 2.0 ile ilişkili makalelerimizden birisinde HttpHandler ve HttpModule kavramlarından bahsetmeye çalışmıştık. Bu makalemizde kendi Handler sınıfımızı geliştirmek isteyebileceğimiz örnek bir senaryo üzerinde daha durmaya çalışacağız. Bu sayede HttpHandler sınıfları yazarak neler yapılabileceğinide daha net bir şekilde görmüş olacağız. Konuyu daha net kavrayabilmek adına örnek senaryomuz üzerinden adım adım ilerleyeceğiz.

Geçtiğimiz günlerde Asp.Net 2.0 ile ilgili bilgilerimi tazelerken profil yönetiminin daha etkin bir şekilde nasıl kullanılabileceğine dair pek çok örnek ile karşılaştım. İşte bu makalemizde temel olarak profil yönetiminin daha etkin hale getirilmeye çalışması için uğraşıyor olacağız. İnceleyeceğimiz temel konu başlıklarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

Tatile çıkan herkes, iyi ve dinlendirici geçen günlerin ardından tekrar hayatın akışına kapıldığında kısa süreliğinede olsa adaptasyon problemi yaşar. Tatildeyken hatırlayacağınız gibi hafif ve dinlendirici bir Asp.Net konusu ile ilgilenmeye çalışmıştık. Tatil dönüşündeki adaptasyon sürecinde de benzer nitelikte bir konuyu incelemenin uygun olacağı kanısındayım. Bu yazımızda Asp.Net uygulamalarında sıklıkla başvurduğumuz temel dosya giriş/çıkış (Input/Output -IO) işlemlerinden yararlanarak Download ve Upload işlemlerinin nasıl yapılabileceğini ele almaya çalışacağız.

Çok kısa süreliğinede olsa tatilde olduğum şu günlerde yazılım dünyasından kopmak hiç içimden gelmedi. Bu nedenle dinlendiğim zamanlardan arta kalan sürelerde azda olsa bir şeyler karalamak istedim. Sonuç olarak daha hafif ve tatil moduna uygun olacak bir yazı ile yeniden beraberiz. Bu makalemizde Asp.Net 2.0 ile geliştirilen web uygulamalarında, URL eşleştirmelerinin (Url Mapping) nasıl düzenlenebileceğini, bir başka deyişle nasıl özelleştirilebileceğini incelemeye çalışacağız. Son kullanıcılar web ortamında, kendi tarayıcı (browser) uygulamalarında yer alan adres satırlarında zaman zaman karışık ve uzun URL bilgileri ile karşılaşırlar. Genellikle sorgu katarlarının (QueryString) kullanıldığı ve bunların sayılarının çok olduğu durumlarda adres satırlarını okumak gerçekten güçleşebilir. Söz gelimi aşağıdaki URL bilgisini göz önüne alalım.

Web uygulamalarında son kullanıcıların (End Users) şikayetçi olabileceği pek çok konu vardır. Bunlar arasında popüler olanlarından biriside sayfaların yavaş açılıyor olmasıdır. Nihayetinde son kullanıcıları her zaman için sabırsız ve acelesi olan kişiler olarak düşünmek doğru bir yaklaşım olacaktır. Sayfaların yavaş açılıyor yada geç cevap veriyor olmasının donanımsal yada çeşitli çevre faktörleri nedeniyle bilinen sebepleri vardır.

Yazın bu sıcak günlerinde daha hafif konularla web maceralarımıza devam ediyoruz. Geçtiğimiz makalemizde Asp.Net uygulamalarında ektin hata yönetiminin nasıl yapılabileceğini incelemeye çalışmıştık. Bu kez veritabanı tablolarında çoğunlukla binary alanlarda saklanan resimlerin, Asp.Net uygulamalarında nasıl ele alınabileceğini örnek projeler üzerinden incelemeye çalışacağız.

Uzun süredir Windows Communication Foundation ile ilgili yazılar yayınlıyoruz. Sanıyorumki biraz hava değişimine ihtiyacımız olacak. Bu nedenle bu haftaki yazımızda biraz daha hafif ama önemli olan bir konu üzerinde durmaya çalışacağız. Web uygulamalarında sunucu taraflı hata yönetimi (Server Side State Management)..Net ortamında hataların ele alınmasında kullanılan en bilinen yol try…catch…finally bloklarıdır. Ne varki uygulama ortamları çeşitlilik göstermektedir.

Kendi web partlarımızı nasıl geliştirebileceiğimizi ve bu sayede kişiselleştirilebilir web sunucu kontrollerini nasıl yazabileceğimizi bu konu ile ilgili bir önceki makalemizde incelemeye çalışmıştık. Bu makalemizde ise kendi Web Part bileşenlerimize özel fiillerin (Web Part Verbs) nasıl eklenebileceğini ve söz konusu fillerin ne şekilde ele alınabileceğini incelemeye çalışacağız. Web Part kontrollerini herhangibir WebPartZone altında kullandığımızda standart olarak bazı fiilere (Verbs) sahip oluruz. Tahmin edeceğiniz gibi bu değerler aslında WebPartManager tarafından ele alınmakta ve sayfa üzerinde uygun olan web part alanlarının (Web Part Zone) gösterilmesini sağlamaktadır.

Web uygulamalarında var olan bileşenlerin yetersiz kaldığı durumlarda kendi kontrollerimizi geliştirme yoluna gidebiliyoruz. Kendi kontrollerimizi geliştirirken seçebileceğimiz yollar bellidir. Var olan bir web bileşeninden türetme yolunu seçebiliriz (Inherited Controls). Bu durumda kontrolün Html çıktısının ne olacağını bir başka deyişle Render işlemlerini çok fazla düşünmemize gerek kalmaz. Tek yapmamız gereken var olan üyeleri ezmek (override) veya yeni üyeler katmaktır. Bir diğer yol birden fazla kontrolü içeren komposit bir bileşen geliştirmektir (Composite Controls). Bu tekniğe verilebilecek en güzel örnek kullanıcı web kontrolleridir (web user controls). Özel bileşen geliştirmenin belkide en zor seçeneği, kontrolü sıfırdan yazmaktır. Bu durumda, ilgili bileşenin istemci tarayıcılarındaki Html çıktısını düşünmekle kalmayıp, ViewState, Postback, Event Handling gibi temel konularında göz önüne alınması ve düşünülmesi gerekir.

Web uygulamalarında var olan bileşenlerin yetersiz kaldığı durumlarda kendi kontrollerimizi geliştirme yoluna gidebiliyoruz. Kendi kontrollerimizi geliştirirken seçebileceğimiz yollar bellidir. Var olan bir web bileşeninden türetme yolunu seçebiliriz (Inherited Controls). Bu durumda kontrolün Html çıktısının ne olacağını bir başka deyişle Render işlemlerini çok fazla düşünmemize gerek kalmaz. Tek yapmamız gereken var olan üyeleri ezmek (override) veya yeni üyeler katmaktır.

Asp.Net 2.0 ile birlikte gelen en önemli yeniliklerden biriside Master Page kavramıdır. Master Page kavramını ilk öğrendiğimde aklımda oluşan tanımlama şöyleydi; “bir sitedeki sayfalarının tamamının yada bir kısmının aynı şablon üzerinde oturmasını sağlamak istiyorsak Master Page’lerden faydalanabiliriz”. Oysaki Master Page kullanımı ile elde edilen avantajlar sadece görsel açıdan gelen bu kolaylık ile sınırlı değildir. Sonuç itibariye her Master Page aynı zamanda arka planda bir örnek olarak oluşturulan bir sınıf tanımlamasıdır. Bu nedenle Master Page uyarlanan içerik sayfalarının (Content Page) ortaklaşa kullanabileceği fonksiyonellikleri dahi barındırabilir. Buda tam anlamıyla kalıtım (inheritance) ile yapabildiklerimizin bir yansımasıdır. İşte bu makalemizde Master Page kavramının derinlerine gidip diğer avantajlarını ve özellikle dikkat etmemiz gereken noktaların neler olabileceğini incelemeye çalışacağız. Temel olarak ele alacağımız konular aşağıda maddeler halinde sıralanmıştır.