Framework Tabanlı Programlama

Ado.Net Data Services v1.5 CTP1 ile gelen Web Friendly Feeds özelliği, CTP2 sürümünde eklenen iki yeni eşleştirme seçeneği ile genişletilmiştir. Durun bir dakika…Web Friendly Feeds nedir?

Hatırlıyorumda bundan bir kaç sene önce Visual Studio 2005 in henüz Build sürümleri CD olarak değerli bir Microsoft çalışanı tarafından bana hediye edilmişti. Whidbey kod adlı sürümde pek çok yenilik olduğu gibi IDE’nin zaman zaman istisnalar (Exception) vererek çöktüğüne de sıklıkla şahit olmuştum.

Yükseklik korkum olmasına rağmen her zaman yandaki gibi tırmanışta olanlara imrenmişimdir. Bu fotoğrafa konu olan kişinin tek yaptığı yoğun bir mücadele ve efor ile yukarı doğru tırmanmaktır. Bana göre sonuçta elde edilebilecek tek şey zirveye ulaşmak ve oranın eşsiz manzarasını izlemekten ibarettir. Tabi bunun birde inişi olduğunu düşünmek gerekiyor

Bir süredir Workflow Foundation 4.0 ile ilişkili blog yazılarını, makaleleri ve görsel dersleri takip etmekteyim. Bu araştırmalarım sırasında Workflow Foundation 4.0 modelinde veriye (Data) olan bakış açısının WF 3.X sürümüne göre oldukça farklılaştığını gördüm. WF 3.X tabanlı modelde, aktivite bazlı verileri temsil etmek için genellikle standart sınıf özelliklerinden (Property) veya WPF’ten esinlenilen bağımlı özelliklerden (Dependency Property) yararlanılmaktadır. WF 4.0 modelinde ise veriyi temsil etmek amacıyla Variable veya Argument türevli tiplerden yararlanıldığı görülmektedir.

Workflow Foundation 4.0 ile ilgili yenilikleri araştırdığım şu günlerde, yaptığım araştırmalar sırasında ilgimi çeken noktalardan biriside, bir Workflow’un kod tarafında tek bir ifade satırı ile oluşturulabiliyor olmasıydı. Burada Workflow sisteminin hiyerarşik yapısının, Object Oriented seviyede etkili bir kullanımının söz konusu olduğunu belirtmek isterim. Ancak konuya çekirdek bilgilerden başlayarak yaklaşmakta yarar var.

Paraşütle atlamak gerçekten zevkli olsa gerek. Yerden binlerce feet (1 feet=30,48 cm) yüksekten atlayıp özgür bir şekilde kendinizi yer çekimi gücüne bırakıp, saniyeler boyunca serbest düşüşü yaşamak…Size yandaki resimde atlayan kişinin ben olduğumu söylemek isterdim ama ne yazık ki değilim. Olmayı istermiydim bilemiyorum. Oldukça yüksek görünüyor.

Gün geçmiyorki yazılım teknolojilerinde bir yenilik, bir güncelleme, bir genişletme çıkmasın…Özellikle dünyanın dev yazılım şirketlerinin en büyüğü olarak görebileceğimiz Microsoft tarafında bu gelişme ve güncelleme hızı oldukça yüksek. Gerçektende heyecan verici yenilikler, özellikler ile karşılaşmıyor değiliz. Bu konuya nereden mi geldim?

Artık yazın bittiği, okulların açıldığı, şehrin kalabalığının arttığı bu günlerde birde sağnak yağışlar işin içerisine girince, insan ister istemez tatilde üzerinden denize atladığı bir iskelede olmak istiyor. Artık o iskelenin etrafında fazla insan yok ve yağmur yüzünden tahtaların üzerinde gizemli bir şekilde akan su birikintileri var; diyerek yaptığımız duygusal girişimizin aslında yazımızın ilerleyen kısmı ile bir alakası yok.

Az önce 1966 yılında çevrilmiş olan ve küçüklüğümde bol bol izlediğim nefis bir filmi belkide 179ncu kez tekrardan seyrettim. Eskiler aşağıdaki resimden hangi film olabileceğini tahmin edebilirler. Yeni nesilden seyretmeyen varsa eğer The Good, The Bad and The Ugly filmini mutlaka tedarik edip izlesinler. Peki bunun anlatacağım konu ile bir ilgisi var mı? Hayır yok.

Bir önceki blog yazımızda,.Net RIA Servislerin kullanıldığı Silverlight uygulamalarında doğrulama (Validation) işlemlerinin nasıl yapılabileceğini incelemeye çalışmıştık. Bu yazımızda ise, Range, Required, StringLength, RegularExpression gibi built-in niteliklerle (attribute) gerçekleştirilen doğrulamalar haricinde kalan özel durumlar için nasıl ilerleyebileceğimizi araştıracağız. Konuyu adım adım irdelersek, aşağıdaki işlemleri yapmamız gerekmektedir.

Her ne kadar şu günlerde güzel ülkemizin Ege kıyılarında kısa bir dinlenme molası vermiş olsamda, internetin sahil kıyılarındaki cafe’lere kadar girmiş olması, herşeyi değiştiriyor.

Bildiğiniz gibi bir süredir.Net RIA Servisleri ile ilişkili araştırmalarıma devam etmekteyim. Bu yazımızda,.Net RIA Servislerinde Insert, Update ve Delete işlemlerini nasıl yapabileceğimizi basit bir örnek üzerinden adım adım aktarmaya çalışacağım. Daha önceki Hello World örneğimizden farklı olarak, DAL (Data Access Layer) içerisinde LINQ to SQL modelini kullanıyor olacağız. İlk adımımız elbetteki bir Silverlight Application projesi oluşturmak olmalıdır..Net RIA Servisini kullanacağımız için, projenin oluşturulması sırasında Link to ASP.NET Server Project seçeneğinin işaretli olmasına dikkat edelim.

Hatırlayacağınız gibi bir önceki blogyazımda,.Net RIA Servisleri hakkında edindiğim kısa ve özet teorik bilgileri sizinle paylaşmaya çalışmıştım. Bu yazımda ise, teoriği pratiğe dökmeye gayret edeceğim. Geliştireceğimiz örnek,.Net RIA Servisini kullanan bir Silverlight uygulaması olacak. Geliştirmeyi Visual Studio 2008 üzerinde, Silverlight 3.0 ortamını kullanarak gerçekleştireceğim. Bu nedenle aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, klasik bir silverlight projesi oluşturarak işe başlayabiliriz.

Son yıllarda bildiğiniz üzere Servis Tabanlı Uygulamalar (Service Oriented Applications) hayatımızda oldukça fazla yer kaplamaya başladı. Microsoft cephesinden olaya baktığımızda, en büyük sıçramanın Windows Communication Foundation ile.Net Framework 3.0’ da yaşandığını söyleyebiliriz. WCF’in getirdiği servis bazlı uygulama geliştirme yaklaşımı,.Net Framework 3.5 ile dahada zenginleşti. Eklenen Web programlama modeli (Web Programming Model) özellikleri sayesinde, REST (Representational State Transfer) bazlı servislerin geliştirilebilmesinin yolu açıldı. Sonrasında Workflow Foundation ile iç içe geçen WCF özellikleri sayesinde, iş akışlarının farklı domainler ile haberleşebilmesi veya servis gibi sunulabilmesi olanaklı hale geldi. Derken.Net Framework 3.5 Service Pack 1 ile hayatımıza başka bir kavram daha girdi. Ado.Net Data Services.

Geçtiğimiz günlerde Workflow 4.0 ile ilişkili araştırmalarıma devam ederken, özellikle dekleratif olarak tanımlanabilen WF servislerindeki önemli bir noktayı farkettim. Bu, aynı zamanda WF 4.0 ile birlikte gelen en önemli yenilikler arasındaydı. (Hatta WF motorunun-Engine- değişmesi veya temel aktivite kütüphanesinde (Base Activity Library), ata tip olarak WorkflowElement isimli yeni bir sınıfın getirilmesi kadar önemliydi) Bir workflow örneğinin sadece XAML içeriğinden oluşacak şekilde koda ihtiyaç duymadan tasarlanabilmesi (design), derlenebilmesi (Compile) ve gerektiğinde çalışma zamanında basit bir notepad uygulaması ile değiştirilerek güncellenebilmesi…Burada özellikle derleme konusu son derece dikkat çekici. Nedeni mi?

Bir önceki yazımızda Windows Workflow Foundation 4.0 (WF 4.0) ile birlikte gelmesi muhtemel (yüksek bir olasılıkla çok az değişikle gelecekler) kavramları incelemeye çalışmıştık ve pek çok yeni aktivite tipinin alt yapıya dahil edilmiş olduğunu gördük. WF örnekleri bilindiği üzere çoğu zaman servisler ile haberleşmek durumundadır. Bu özellikle gerçek hayat senaryolarında çok sık karşılaşına ve ihtiyaç duyulan bir durumdur. Nitekim WF içerisinde yer alan akışların dış ortamlara olan bir bağımlılığı söz konusu olabilir. Bir Bankacılık sisteminde yer alan akışlarda, servisler yardımıyla ulaşılabilen bazı operasyonlar bu bağımlılığa örnek gösterilebilir örneğin.

Bundan sadece bir kaç sene önce.Net Framework 3.0 versiyonu ile birlikte iş akışlarının (Workflows) kod içerisinde modellenerek farklı uygulamalarda kullanılabilmesini sağlamak amacıyla Windows Workflow Foundation (WWF) alt yapısı duyurulmuştu. Paralelinde ise, Servis Odaklı Mimarilere (Service Oriented Architecture) yeni bir yaklaşım, Windows Communication Foundation (WCF) ile birlikte getirilmişti. Workflow Foundation her ne kadar iş akışlarının (çoğu zaman kod akışlarının) kendi içinde modellenmesini sağlasa da, zaman içerisinde dış ortamlar ile olan haberleşmesinde WCF ile birlikte hareket etmeye başlamıştır. Bu nedenle.Net Framework 3.5 ile birlikte her iki alt yapınında birbirleriyle daha kolay haberleşebilmesi için bazı eklentiler yapılmıştır.

Workflow Foundation yardımıyla kod akışlarının modellenebilmesi ve herhangibir.Net uygulaması içerisinden host edilerek çalıştırılabilmesi mümkündür. Bu kavram işin içerisine servisler girdiğinde çok daha genişlemektedir. Nitekim servisler yardımıyla Workflow örneklerinin host edildikleri uygulama dışındaki ortamlar ile haberleşebilmeleri mümkün olmaktadır. Hatta servislerin kendi içlerinde Workflow aktivitilerini kullanabilmeleri ve böylece belirli kod akışlarını yürütebilmeleride mümkündür. Bu cümleden sonra durup düşünüldüğünde Workflow Foundation kavramının akışları, platform bağımsız ortamlara taşıyabileceği sonucuda ortaya çıkmaktadır. Diğer taraftan Workflow uygulamaları sadece dış ortamlar ile haberleşmek için servislerden yararlanmazlar. İlaveten, Workflow çalışma zamanını (Runtime) ilgilendiren ve özellikle aktivitilerin dayanıklı olarak saklanmasını (Durable Persistence), çalışma hayatlarının izlenmesini (Tracking), adımlar arası geçişlerin özel olarak planlanmasını (Scheduling) sağlayan ve.Net Framework içerisinde önceden tanımlanmış servislerde söz konusudur.

Yazılım dünyasının en önemli zorluklarından biriside uygulamanın kapsamına göre güvenliğin etkili bir şekilde nasıl sağlanacağı ile ilişkilidir. Burada hassas bilgilerin korunması, kullanıcıların tanınması ve yetkilendirilmesi, kodun erişim ilkelerinin belirlenmesi, verinin şifrelenmesi gibi pek çok faktör söz konusudur. Genel anlamda günvelik farklı şekillerde göz önüne alınabilir.

Birbirleri ile sürekli bağlantı halinde olamayan istemci/sunucu (Client/Server) mimarilerinde en büyük problemlerden biriside verilerin karşılıklı veya tek taraflı olaraktan senkronize edilmeleridir. Çoğu büyük çaplı saha uygulamasında, sunucu tarafındaki veri kaynaklarının istemcide kullanıldığı durumlar söz konusudur. Bu noktada istemcilerin sürekli bağlı kalamadıkları bir ortamın var olması olasıdır (Occasionally Connected Enivronments). Nitekim istemci ve sunucu arasında kablosuz bağlantı olma ihtimali oldukça yüksektir. Nitekim günümüz teknolojileri düşünüldüğünde istemci uygulamaların bir çoğu mobil cihazlar ile, diz üstü bilgisayarlar üzerinde koşmaktadır. Bu tabiki daha çok saha elemanlarının işin içerisine girdiği senaryolardır.