Framework Tabanlı Programlama

Sene 1997. Üniversite 3ncü sınıf öğrencisiyim. Eskiden lisanslı bir basketbolcu olan uzun boylu arkadaşım Serkan ve Babası ile birlikte Tepebaşındaki bilgisayar fuarındayız. Serkan, kendisine bir bilgisayar almak istiyor. Tabi Baba’ sının gelmesinin nedeni işlemci mimarilerini, ram teknolojilerini çok iyi bilmesi değil. Tamamen duygusal:$ Ben de Serkan arkadaşıma teknik olarak destek verip önerilerde bulunuyorum. Derken 3müz arasında şöyle bir konuşma geçiyor;

Matematik Mühendisliği eğitimi almış birisi olarak hayatımın önemli bir kısmını teorem ispatlarına harcadığımı itiraf edebilirim. Tabi yaşamımın mesleki olarak kırılma anı sanıyorum ki üniversite yıllarında bilgisayara merak salmam ve programlama ile alakalı dersleri daha çok sevmemdi. Kısacası Matematik üzerine eğilmekten vazgeçip (ki bundan biraz pişmanlık duyduğumu ifade edebilirim) yazılım alanında ilerlemeyi kafama koymuştum.

Bu yazımızda ele alacağımız konu ile ilişkili olarak kullanacağım giriş resmi için uzun bir süre araştırma yapmak zorunda kaldım. Sanırım yazıyı yazdığım bu sıcak yaz gününde devrelerim istediğim randımanı vermedi. Ancak en azından yandaki resim, anlatacağım ilk konu ile doğrudan alakalı olarak düşünülebilir. Bu resimde üst üste binmiş onlarca metre yüksekliğe varan dosya dolapları olduğu ifade edilemekte. Bunların hepsinin tek bir dosya içerisinde birleştirildiğini düşünün. Üstelik bu dosya text tabanlı olsun.

Bildiğiniz üzere bir süredir NedirTv?com desteğinde “Workflow Foundation 4.0 Öğreniyorum” isimli bir seri üzerinde çalışmaktayız. Bu seride başlangıç seviyesinden orta seviyeye kadar, bir kaç ayrı derste Workflow Foundation kavramını öğrenmeye gayret ettik. Bu seriye dahil etmek istediğim bir konu da, Workflow Service örneklerinin tamamen kod bazında yazılması ve IIS (Internet Information Services) dışındaki bir uygulama tarafından host edilmesiydi. Ancak konu biraz karmaşık olduğundan ve tabiri yerinde ise yandaki resimde görülen Puzzle’a benzemediğinden, yazı haline getirilmesinin daha iyi olacağına karar verdim. Hem böylece ben de unuttuğum zamanlarda bu yazıma bakarak hatırlayabilirim. Öyleyse derin bir nefes alalım ve yola koyulalım.

Evet çok doğru. Hiç bu kadar kısa ve öz yazmamıştım daha önceden. Ama zaman zaman bu kadar kısa yazıp çok fazla şey ifade edilebileceğine de inanmaktayım

Bilim Kurgu fanatiklerinin kafasında her zaman hayranı oldukları filmlerden kesitler, sahneler kalır. Matrix filmini izleyenler eminimki Neo’ya uzatılan kırmızı ve mavi hap serenatını gayet iyi hatırlayacaktır. Morpheus haplardan birisinde Alice Harikalar Diyarının kapılarını ardına kadar açabileceğini ifade ederken, diğer hapı yuttuğunda, Neo’nun yatağında hiç bir şey olmamış gibi uyanacağını ve tüm bunların bir hayalden ibaret olduğunu düşüneceğini belirtir. Tabi Neo amacına ulaşmak için zaten hangi hapı içmesi gerektiğini biliyordur ki son bölümde aslında gerçekten hapı yutmaktadır

Hatırlayacağınız üzere bir önceki yazımızda Ado.Net Entity Framework içerisinde POCO (Plain Old CLR Object) nesnelerinin kullanımını incelemeye çalışmıştık. Örneğimizde kullanmış olduğumuz LINQ sorgusu basit bir Join işlemini gerçekleştirmekteydi. Tabi Join sorgusu kullandığımız için gözden kaçırdığımız ufak ama bir o kadar da önemli bir vaka oluşmaktadır. Bu vakayı ele almak için program kodunu biraz daha değiştirdiğimizi ve aşağıdaki hale getirdiğimizi düşünelim.

2008 yılının son çeyreğinde Microsoft tarafından düzenlenen Yazılım Geliştiriciler Zirvesinde, WCF & WF 4.0 konulu bir sunumum olmuştu. Derinlere Dalıyoruz mesajını içeren etkinliğin sunum dosyalarının arka plan resminde, dipteki bilgisayara ulaşmaya çalışan bir balık adam motifi yer almaktaydı. Sevgili Mehmet Emre’nin beni davet ettiği bu oturuma hazırlanırken, Microsoft PDC 2008’ de dağıtılan VHD’ler üzerinde çalışmıştım. O zamanlarda WF Designer üzerinde dikkatimi çeken noktaların başında, WF aktivitelerindeki çeşitlilik yer almaktaydı. Özellike DbQuery, DbUpdate isimli SQL odaklı aktivite bileşenleri dikkatimi çekmişti.

Yandaki resimde Seychelles Blue Pigeon olarak adlandırılan ve Hint Okyanusundaki 115 adadan birisi olan Republic of Seychelles kolonisine has bir güvercin resmi yer almaktadır. Aslında bu kuş oldukça meşhurdur. Nitekim çeşitli hayvan türlerini genellikle kitap kapaklarında kullanan O’Reilly yayınlarının uzun zaman önce çıkarttığı ve Julia Lerman tarafından yazılmış olan Programming Entity Framework baskısında bu kuşa yer verilmiştir. Kitaptan bahsetmişken…Bendeki baskısı Ado.Net Entity Framework 3.5 sürümünü içermekteydi. Doğal olarak köprünün altından çok sular geçti ve artık 4.0 sürümü ile karşı karşıyayız. Kitabın Aralık 2009 baskısında 4.0 vesiyonu içinde ek bilgiler yer almakta. Ancak sanıyorum ki yakın zamanda son sürümüne kavuşacak olan.Net Framework 4.0 ile birlikte yeni bir baskısı daha çıkacaktır.

Hız kesmeden Ado.Net Entity Framework ile ilişkili araştırmalarımızı paylaşmaya devam ediyoruz. Bu günkü yazımızda bir Entity tipinin, veritabanı tarafında birden fazla Tablo’yu işaret edebilmesi kabiliyetini incelemeye çalışacağız. Söz konusu duruma çok sık rastlanılmasa dahi, zaman zaman gereksinim duyulmaktadır. Konuyu daha kolay bir şekilde kavrayabilmek adına, yazıyı yazdığım tarih itibariyle sistemimde kurulu olan Adventure Works 2008 veritabanında yer alan ve aşağıdaki diagramda görülen tablolarımızın olduğunu varsayalım (Tabiki kendi sisteminizde yer alan örnek veritabanında benzer ilişikilere sahip başka tabloları da aynı teori içerisinde değerlendirebilirsiniz)

Bazen bebek adımları ile ilerlememiz gerekir. Özellikle yazılım alanında bazı konuları öğrenirken işin teorisinden önce pratik bir örneği adım adım geliştirmek son derece faydalıdır. Ado.Net Entity Framework ile ilişkili inclemelerimize devam edeceğimiz bu yazımızda bebek adımları ile ilerleyeceğiz.

Pek çoğumuz ünlü İngiliz şairi Shakespeare’in adını ve eserlerini bir şekilde duymuş, okumuş veya seyretmişizdir. Yaşadığı 1564-1616 yılları arasında yazdığı sayısız Komedi, Trajedi ve Romanesk bulunmaktadır. Bunlar yüz yıllar boyu Tiyatrolarda sergilenmiş ve edebi değeri yüksek eserlerdir. Shakespeare dendiğinde insanın aklına hemen Romeo ve Juliet, Hamlet, Othello, Machbeth gibi eserleri gelmektedir. Aslında Edebiyat’tan çok fazla anlamam. Büyük bir ihtimalle Matematikçi olduğum içindir.

Çalışmakta olduğum yazılım şirketinin çok yakınında kocaman bir alışveriş merkezi bulunmakta. Bazen öğle yemekleri için alışveriş merkezinin tahsis ettiği servisler ile oraya gidiyoruz. Alışveriş merkezi olduğu için tehlikeli bir yer olduğunu da söyleyebiliriz.

Hatırlayacağınız üzere bir önceki yazımızda veritabanı tarafındaki Many-To-Many Relation’ların, Entity Framework tarafında nasıl değerlendirilebileceğine değinmeye çalışmıştık. Dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan birisi, veritabanı tarafında yer alan ara bağlantı tablosunun Entity Framework üzerindeki modele alınmayışıydı. Ancak tam bu noktada ortaya bir soru işareti çıkmakta. Ya çalışma zamanında sadece ilişkili primary key alanlarının değerlerini elde etmek istersek. Bir önceki senaryomuza göre bu, hangi Track satırının hangi Playlist’ler ile ve hangi Playlist satırının hangi Track’ler ile ilişkili olduğunun görülmesi anlamına gelmektedir. Kısacası sadece TrackId ve PlaylistId değerlerinin eşleşmesine bakmak istediğimizi düşünebiliriz. Bu durumda aşağıdaki gibi bir kod parçası işimizi görecektir. Şükürler olsun isimsiz tiplere (Anonymous Type)

Bundan yıllar önce üniversiteden arkadaşım Orkun Şentürk ile birlikte Altunizade Capitol alışveriş merkezinde Dreamcatcher isimli bir bilim kurgu gerilim filmine gittiğimizi hatırlıyorum. (Aslında bilim kurgu filmlerin tam bir hayranıyımdır. Ancak seyrettiklerimin hiç biri Starwars veya Terminator gibilerinin yerini tutmamakta) Film Stephen King’in bir romanından uyarlanmıştı. Sevgili arkadaşım Orkun kitabını okuyarak geldiğinden, film üzerinde daha iyi yorumlar yapmıştı ancak ortak kanımız çok başarılı olmadığı yönündeydi. Açıkçası fazla etkilenmemiştik.

Bildiğiniz üzere.Net Framework 4.0 ve Visual Studio 2010 sürümlerinin çıkmasına az bir zaman kaldı (Hatta yarın RC sürümü herkese açık olacak). Blog yazısını hazırladığım zaman itibariyle Microsoft’taki güvenilir kaynaklar ve MSDN yazarlarından edinilen bilgilere göre, sürümün Nisan 2010 içerisinde çıkması bekleniyor. Tabi yeni bir sürüm denilince eski sürüm ile aradaki farklılıkları bilmek, nereden nereye gelindiği ve nelerin düzeltildiğini öğrenmek, beklentilerin karşılanıp karşılanmadığına bakmak oldukça önemli. Bende buna istinaden yazımızın ilerleyen kısımlarında, Ado.Net Entity Framework 4.0 ile bir önceki versiyonu arasında, sorgu teknikleri açısından oluşan farkları aktarmaya çalışıyor olacağım.

Geçen gece ilginç bir rüya gördüm. Bir su birikintisine damlacıklar düşüyordu. Önceleri yavaş yavaş ve uzun aralıklarla düşen damlalar söz konusuydu. Zaman ilerledikçe her bir damlanın suya değdiği noktada bir isim bıraktığını görmeye başladım. int i, for, if derken damlalar hızlanmaya başladı. Daha sık daha çok damla düşüyordu. Bazıları kocaman boyutlardaydı ve düştükleri su birikintisinde neredeyse fırtına koparıyorlardı..Net, C#, parallel, WPF, Ajax, ASP.Net, WCF, WF derken damlaların artık nerelerden geldiğini takip edemez olmaya başladım. Ama damlalar iz bırakmaya devam ediyordu. 1.1, 2.0, 3.5, 4.0, Beta, RC, RTM…derken terler içerisinde uyanmıştım

Sakin bir Cuma gününde bilgisayarın başında kahvemi yudumlarken ve M&M drajelerinden avuç avuç yerken araştırmalarıma devam ediyordum. Bir süredir Workflow Foundation 4.0 ile birlikte gelen yenilikleri incelediğimden takip ettiğim bloglar ve MSDN üzerinde bu konu ile ilişkili yazıları okumaktaydım. Özelliklede son iki yazımda üzerinde durmaya çalıştığım özel aktivite bileşenlerinin doğrulanması konusunu irdelemekteydim. Bu yazımızda doğrulama (Validation) ile ilişkili araştırmalarımı sizlerle paylaşmaya devam ediyor olacağım.

Bazen nerede duracağımızı bilmemiz gerekir ve bazende, mümkün olduğunca erken durup bazı şeyleri değiştirerek ilerlememiz…Bu teori yazılım geliştirmeninde pek çok noktasında karşımıza çıkmaktadır. Durmamız gereken noktalardan birisi, uygulamaların ürettiği ve önceden fark edebileceğimiz hatalardır (Genellikle Exception’ları düşünebiliriz). Ancak bazı olası hataların uygulamaların çalışması sırasında değil, çalıştırılmaya başlamadan önce bilinmesinde hem zaman hemde maliyet kazancı açısından yarar vardır. Şimdi elimizdeki materyalleri bir düşünelim.

Hatırlayacağınız üzere bir önceki blog yazımızda Workflow Foundation 4.0 üzerinde özel aktiviteleri nasıl geliştirebileceğimizi incelemeye başlamış ve bu anlamda ilk olarak CodeActivity türevli bir bileşen üretmiştik. Workflow Foundation 4.0 ile gelen önemli yeniliklerden biriside asenkron aktivite bileşenlerini içeriyor olmasıdır. Özellikle.Net Framework 4.0 tarafında üzerinde ağırlıklı olarak durulmaya başlanan paralel programlamanın da bir sonucu olan bu durum karşısında, geliştiricilerin asenkron olarak çalışabilen aktivite bileşenleri yazması pek tabidir.