Servis Tabanlı Geliştirme

Bir süredir şirket içerisinde kullanılacak olan web tabanlı bir.Net uygulamasının geliştirilmesinde görev almaktayım. Uygulama, yürütülen süreç gereği her iterasyon sonunda yeni özellikler eklenmiş ve hataları giderilmiş biçimde Üretim (Production) ortamına taşınmakta. Projede kaynak sıkıntısı nedeniyle uzun bir süre servis katmanı haricinde kalan arayüz tarafı ile de ilgilenmek zorunda kaldım. Arayüz tarafı ile uğraşırken iş biriminden gelen isteklere göre CSS (Cascading Style Sheets) ve bol miktarda Javascript kodlamak benim gibi acemiler için epeyce zorlayıcıydı. Lakin en çok zaman kaybettiğim vaka, şirket içinde kullanılmakta olan eski,yeni ve çeşitli tipteki tarayıcıların uyumlu çalışmasının sağlanabilmesiydi. Kimi lokasyonda Internet Explorer 8, kimi yerlede Google Chrome’ un en güncel sürümü bulunmakta. Hatta global çevrimde Firefox standart olarak her bilgisasyarda yüklü geliyor.

Özel Ajan Oso! Son yılımda Disney Channel’ de sıklıkla maruz kaldığım bir çizgi karakter. Aslında bu sakar ve bir o kadar da maharetli ve sevimli çizgi dizi kahramının görevi son derece basit. Sadece 3 adımda çocuklara yol gösterici nitelikte yardımcı olmaya çalışmak. Ajanımızın dizi de bir de yöneticisi var. Aynı Mission Impossible’ da olduğu gibi. Onun adı “Bay Dost” Her bölüm Özel Ajan Oso’ ya bir görev veriliyor. Söz gelimi çocuklardan birisi yanlışlıkla kumbarasının bir ayağını kırmış olsun. Bunu nasıl tamir eder? 3 adımda. Dizi de olay şöyle ilerler.

Bildiğiniz üzere bir servis yazıldığında genellikle bunu tüketen (Consume) en az bir taraf bulunur. İstemci olarak düşündüğümüz bu taraflar her hangi bir uygulama olabilir. WCF (Windows Communication Foundation) ile geliştirdiğimiz bu servislerin, söz konusu istemciler tarafından kullanılması noktasında ise izlenebilecek bir kaç yol bulunmaktadır. Bunlardan en yaygını, servislerin projeye referans olarak eklenmesi ve üretilen Proxy sınıfının kullanılmasıdır (Add Service Reference). Visual Studio gibi gelişmiş IDE’ lerin ilgili arabirimleri, bu noktada büyük kolaylık sağlamaktadır.

Enterprise Library ve içerisinde yer alan Application Block’ lar çoğunlukla projelerimizde ihtiyaç duyduğumuz ve Cross-Cutting olarak geçen parçaların hızlı ve kolay bir biçimde uygulanmasında kullanılmaktadır. Cross-Cutting’ ler özellikle birden fazla katmandan oluşan proje bazlı çözümlerde, katmanların pek çok noktasında sıklıkla kullanılabilen (ihtiyaç duyulabilen) fonksiyonelliklerdir.

Windows Communication Foundation içerisinde önem arz eden konuların başında, istemciden gelen taleplerin eş zamanlı olarak değerlendirilme stratejilerine karar verilmesi de gelir. Aslında bir servis davranış biçimi olan ve Single, Multiple, Reentrant olmak üzere 3 farklı modda uygulanabilen Concurrency, tek başına değil, Instance Context Mode ile birlikte düşünülmelidir. Servislerin PerCall, PerSession ve Single gibi modlarda örneklenebildikleri düşünüldüğünde ortaya, 9 farklı kombinasyon çıkmaktadır. İşte bu görsel dersimizde WCF Concurrency konusuna değiniyor ve örnek bir uygulama üzerinden Instance Context Mode ile olan kullanımını kavramaya çalışıyoruz.

Bir süre öncesine kadar Composition adı verilen bir katmanda yer alacak çeşitli servisler ile yoğun şekilde güreşmekteydim. Çok fazla faktör, çok fazla farklı sistem ve tabiri yerinde ise oyun ve oyuncu söz konusuydu. WCF servisleri, XML Web Servisleri, Java tabanlı olanları ve belki de yarın gelecek olan çeşitli COM bileşenleri, 3ncü parti uygulamalar, koduna müdahale edemeyeceğimiz programlar vs.

Geçen gün şöyle eskiden yazmış olduğum makalelere bir bakayım dedim. Derken gözüm WCF 4.0’ ın Beta zamanlarında yazdıklarıma takıldı. O zamanlar.Net Framework 4.0’ ün Beta sürümü çıktığında, incelemeye çalıştığım önemli yeniliklerden birisi de yönlendirme servisleri (Routing Service) idi. İstemciden gelen talepleri analiz ederek, arka planda yer alan asıl servislere mesajların taşınması noktasında göz önüne alınabilecek önemli bir kabiliyet sunulmaktaydı. Aslında RoutingService, buradaki işi güçlü filtreleme özellikleri ile epeyce kolaylaştıran bir tip olarak karşımıza çıkmaktaydı. Hatta bu konuyu bir kaç makale ile de ele almaya çalışmıştım.

Fotoğrafta görülen buluşa baktığınızda aslında gerçekten bu pilotun o koca pervaneler ile uçup uçamayacağına pek kanaat getiremiyoruz öyle değil mi? Sonuçta en azından kağıt üstünde ve teorik olarak da bu tip bir uçuş aracının çalışacağının ispat edilmesi ve sonrasında pratikteki kullanımı için teste çıkılması beklenir (Tabi buna cesaret edecek de bir pilotun olması gerekir) Bir dostumuzun söylediği üzere “tasarlanan her uçak uçmuş ama her yazılım çalışmamıştır” Bir başka deyişle yazılım tarafında bir şeylerin ispatını yaparken bir uçağı uçuracakmış gibi düşünerek hareket etmeyiz genelde. İstesek de edemiyoruz sanırım. Yine de elimizden geldiğince titiz çalışmamız da yarar var. Öyleyse gelelim bu günün konusuna.

Yaklaşık olarak 4 dakika 38 saniye…İzleyen yazıyı benim okuma hızım bu oldu. Aslında bu süre şu demek; Öğle arasına çıkmadan bir 4 dakika 38 saniye demek bu…Ya da geldikten sonra bir 4 dakika 38 saniye demek…Ya da sabah işe erken geldiğimizde ayırabileceğimiz bir 4 dakika 38 saniye demek…Ya da servisi/otobüsü/minibüsü beklerken ayırabileceğimiz 4 dakika 38 saniye demek. Hatta Facebook’ a, Twitter’ a, Linkedin’ e, Youtube’a bakmadan geçireceğimiz bir 4 dakika 38 saniye demek… E o halde ne duruyorsunuz? Ayırın işte o zamanı.

Hepimizin hafızasında yer eden ve defalarca seyretse de asla sıkılmayacağı kült filmler vardır. Hatta nesiller ilerledikçe, her neslin mutlaka en az bir kere uğradığı, uğraması gereken yapımlar vardır. The Godfather, Starwars, Matrix, The Good the bad and the ugly, Back to the future vb…Bunlardan birisi de benim için Mad Max’ dir. Serinin ilginç konusu dışında en çok dikkatimi çeken (pek çok erkeğin de dikkatini çetkiği üzere) filmde kullanılan araçlardır. Bunlardan birisi de o zamanlar yol devriyesi olarak görev yapan V8 motora sahip 1974 model Ford Falcon XB dir. Tabi bunu tahmin edeceğiniz üzere siyah renkli efsanevi Ford GT351 takip etmiştir. Detaylar için wikipedia’ dan bilgi alabilirsiniz Peki bizimle ne alakası var? Bu yazımızda farklı bir Interceptor kavramını göz önüne alıyor olacağız.

Daha dün gibi hatırlıyorum. Windows Communication Foundation 4.0 ile gelen yenilikleri inceliyor, öğrendiklerimi derhal bloğumda paylaşıyordum. Zaman ya çok hızlı akıyor ya da Microsoft zamanın önünde koşuyor. Nitekim.Net Framework 4.5 ha çıktı çıkacak derken, çoktan çıkmış da profesyonel projelerde kullanılmaya başlanmış bile. Dolayısıyla zaman yine benim gibi aciz geliştiriciler için bir şeyleri daha öğrenme vaktidir. İşte ben de bu hevesle çok fazla makale tadında olmayan ama yeniliklerden haberdar olmamızı (en çok da balık hafızamın unuttuklarını kayıt almamı sağlıyor) sağlayacak bir kaç yazıya yer vermek istedim. İlk konumuz SingleWSDL

Bazen yemek yemek için dışarı çıkar ve daha önceden gitmediğimiz bir yere oturup hiç bakmadığımız tadlara yelken açarız. Bu, bazen çok başarılı sonuçlanır ve bize büyük bir keyif verir. Bazen de yapmış olduğumuz tercihlerimiz için pişmanlık duyarız. Hatta bazı zamanlarda yerken iyi gelen o tadlar, çıkışta büyük sıkıntılara yol açabilir. İşin garip olan ve belki de heyecan verici yanı, sonuçları tam olarak kestiremediğimiz bir deneyimi yaşayacak olmamızdandır. Hatta biz ilk kez denerken, aynı tadları denemiş başkaları var ise onların tavsiyelerine de kulak verir, kimine inanır, kimine inanmayız. İşte bu günkü makalemizin konusu da, hiç tadmadığımız bir yemeğin bilemediğimiz sonuçlarına benzer nitelikte.

Banka gibi, pek çok farklı sistemin bir arada yer aldığı ve çalıştığı, çoğu zaman heterojen yapıda olan büyük çaplı çözümlerde, servislerin sıklıkla kullanıldığını görürüz. Çok basit bir operasyonel uygulama bile, çalışacağı veri kümesini sadece veritabanı kaynağı üzerinden değil, sistem içerisinde yer alan başka kanallardan da almak durumunda kalabilir. Tam tersi durumda söz konusudur. Gerçekleşen bir toplu işlemin içerisinde, akışın çeşitli noktalarında yine servisler devreye girerek diğer sistemlerin haberdar edilmesi de söz konusudur. İşte böyle durumlarda, sistem içerisindeki parçalar arasındaki entegrasyonun sağlanabilmesi amacıyla, servis bazlı çözümlere sıklıkla başvurulur.

Gördüğünüz karikatür, aşağıdaki yazıyı bitirdiğim zaman aradığım giriş resmi ile ilişkili olarak karşıma çıkan örneklerden sadece bir tanesiydi. Beni epey bir güldürdüğünü ve neşelendirdiğini ifade edebilirim. Konumuz işlerimizi birilerine yönlendirip yan gelip yatmak değil elbette, ama ona benzer olduğunu ifade edebilirim. Bu adamın görevlerini başkalarına atadıktan sonra, söz konusu işler yapılırken başka işlere (örneğin koltuğunda şöyle bir geriye doğru yaslanarak vakit geçirmek) yönelebildiğine odaklanmaya çalışalım. .Net Framework tarafındaki Delegate tipleri de benzer bir ihtiyacı karşılamıyor mu? Asenkron olarak fonksiyonların çağırılabilmesini sağlamak mümkün mü? (Elbette başka yetenekleri de var ama bu en önemlileri arasında sayılabilir)

Bundan bir kaç yıl öncesiydi. Daha dün gibi hatırlıyorum..Net Framework 3.0 sürümünde çıkması beklenen yeni Foundation alt yapıları üzerine Microsoft ekibinden gelen elektronik bir postayı okuyordum. O zamana kadar XML Web Service’leri ve özellikle.Net Remoting ile yakın ilişkiler içerisinde bulunduğumdan, dikkatimi ilk çeken Windows Communication Foundation isimli konsept olmuştu. Kısaca WCF olarak adlandırılıyordu. Mutlaka üzerine eğilmem gerektiğini düşündüğüm bir konuydu. Benim için yeni bir macera başlıyordu.

Bazen öğrenmek istediklerimiz bize inanılmaz karşık gelir. Ne zaman kitabı açsak ya da bilgisayarın başına geçsek işe zaten demoralize olmuş bir şekilde başlarız. Özellikle tez hazırlıkları safhasındayken veya yazacağımız kitap için gerekli araştırmaları yaparken çok yoğun, ağır, sıkıcı ve uğraştırıcı unsurlarla karşı karşıya kalabiliriz.

Eğitimci olarak çalıştığım dönemlerde servis bazlı mimarilerde, XML Web Service’ leri son derece popüler bir kavramdı. Pek tabi öğrencilerimin çoğu, bu servislerin gerçek hayat örneklerini merak ederdi. Haklı olarak söz konusu yapının, nasıl çalıştığını anlamanın en iyi yolu onu saha da görmekti.

Yağmurlu bu sonbahar günlerinde eminim ki kimse hüzünlenmek, kara kara düşünmek istemez. Ama bazen o kadar garip sorunlar ile karşı karşıya kalırız ki…Ne yapacağımızı bilemeyiz ve kara kara düşünürüz. Mesela ben bu girişi yazdığım sırada, aslında tamamlamış olduğum makalenin sonucunda bir yere varamamış ve beklentilerimi karşılayamamış birisi modundayım. Neden mi? Gelin anlatayım.

Uzun süre önce dış kaynak (Outsource) olarak görev aldığım bir bankacılık uygulamasında Windows Service tabanlı entegrasyon işlemleri için görevlendirilmiştim. Herşeyden önce bu servislerin bankacılık uygulaması olması nedeniyle, farklı ve yabancı sistemleri de ilgilendiren iş adımları bulunmaktaydı. Bu sebepten söz konusu Windows Service uygulamalarının hem kod içerikleri hem de iş kuralları oldukça karışık olabiliyordu. İlgili Windows Service örneklerinin geliştirilmesi bir yana, bunların test ortamına atılması ve sonuçlarının takip edilmesi ise başlı başına bir dertti

Kahramanımız Netspecter Malezyadaki müşterisi ile buluşmak üzere café’ de beklerken, detektiflik işine girdiğinden beri en çok sevdiği içecek olan Java Chip Chocolate’ ını keyifli bir şekilde yudumlamaktadır. Güneş batmış ve hava çoktan kararmıştır. Müşterileri çoğunlukla buluşmalara geç kalır. Aslında çevrede oturanları gizlice gözlemlediğinde onlardan birisinin kalkıp yanına geleceğini ve kendisini müşterisi olarak tanıtacağını gayet iyi bilmektedir. Bir açıdan müşterilerinin aslında kendinden önce geldiğini ama tedrigin oldukları için yaklaşmakta zorlandıklarını bilmektedir. Daha önce bu çok sık başına gelmiştir.