Servis Tabanlı Geliştirme

Hani bazen insanın aklına son derece zekice fikirler gelir ya…Sene 1992. Lise öğrencisiyim. Bazı akşamlar yazlığımızdaki odamda üniversiteye hazırlanmaya çalışırdım. Güzel yaz gecelerinde, tertemiz ada ikliminde, mis gibi kokan iyotlu deniz suyunun çok yakınlarında konsantre olmak her ne kadar çok zor olsa da, buna mecburdum. Odamdaki flöresan ışığını çalışma ortamı için hiç uygun bulmazdım. Bunun yerine sarı ışığı tercih ederdim ve aynen yandaki şekilde görülene benzer bir gece lambam vardı.

Geçtiğimiz günlerde uzun süredir yemediğim şu meşhur Dunkin & Donuts’tan bir iki kurabiye almak istedim. Ansızın gelen bu dayanılmaz istek üzerine oturduğumuz semte en yakın dükkanına gidip hem kendim hemde eşim için bir kaç tane aldım. Sonrası malum…Yanında güzel bir kahve ve harika bir tat…Tattıları afiyetle mideye indirdikten sonra evde sessiz ve sakin bir ortamın olduğunu farkettim. Bizim azman ufaklık uyumuş ve gıkı bile çıkmıyorken, yorduğu eşim divanda mışıl mışıl sızmıştı.

Bildiğiniz üzere bir süredir WCF RIA Service’lerinde doğrulama (Authentication), yetkilendirme (Authorization), Role ve Profile yönetimi konularına değinmekteyiz. WCF RIA Service’lerinin temel amaçlarından birisininde RIA tipindeki uygulamalar için Ado.Net Entity Framework gibi kaynaklar üzerinden CRUD (CreateReadUpdateDelete) operasyonlarını sağlanması olduğu düşünüldüğünde, servis fonksiyonelliklerinin yetkilendirilmeside güvenlik açısından önem arz eden konuların başında gelmektedir. Bu konu, WCF RIA Service’lerinde nitelikler (Attributes) yardımıyla ele alınabilmektedir.

Yandaki resmin bir renk cümbüşü oluşturup sizlere çok güzel göründüğüne eminim. Hatta bu resmin biraz sonra anlatacağımız konu ile olan ilgisini merak ediyor olabilirsiniz. Ne yazıkki yok. Sadece renk cümbüşünün benide etkilediğini ve yazının hoş görünmesi için eklediğimi itiraf edebilirim. Gelelim asıl mevzumuza.

Özellikle son bir iki yıllık zaman dilimi içerisinde.Net tarafında pek çok servis modeli ve ismiyle karşılaştık. Örneğin Astoria kod adıyla başlayan Ado.Net Data Services, Silverlight gibi Rich Internet Application’ları hedef alan.Net RIA Services vb… (Eğer Microsoft’un ürünleri için kullandığı kod adlarını merak ediyorsanız Wikipedia‘daki ilgili listeye bakmanızı öneririm) Hal böyle olunca ortada bir sürü kod adı ve isim oluşmaya başladı. Buda çok doğal olarak bizim gibi geliştricilerin kafasında pek çok soru işaretine neden oldu. Acaba hangi servis modelini hangi amaçlar ile kullanmalıyız? Bunların nihai sürümler yaklaştıkça isimlendirmeleri neler olacak? Ne gibi avantaj veya dez avantajları var?

Bazen insanın yapmak zorunda olduğu bazı şeyler gözünde büyür. Örneğin havalimanlarında kontrollerden geçerek uçağa ulaşmak o daracı rahatsız koltuklara sığmak için çabalamak. Önce ilk kapıda bir güvenlik kontrollünden geçilir, ardından Check-In işlemi için kimlikle birlikte bir kontrolden daha geçilir (hatta bagajımız var ise tartılır ve gerekiyorsa ekstra para ödenir), ardından uçağa bineceğimiz kapılara gitmek için bir kontrolden daha geçilir, ardından uçağa binerken bilet ve kimlik ile kontrolden bir kere daha geçilir.

Uzun ve yorucu bir geceydi…Dün gece WCF RIA Service’leri ile ilişkili görsel bir dersin hazırlıklarını yaparken sevgili Mehmet Cengiz arkadaşımın hediyesi olan tablet üzerinde aşağıdaki şekli çizdiğimi farkettim. Bu şekilde WCF RIA Service’i kullanan basit bir Silverlight uygulamasının anlaşılır hali yer almaktadır. Web uygulamamız, içerisinde Silverlight nesnesi barındıran test sayfası ve Domain Service sınıfı, dışarıda veya aynı alanda duran Ado.Net Entity Data Model içeriği ve onun kullandığı veritabanı. Soru işareti içeren ok ve Winforms kutucuğunu ise sonradan eklemeye karar verdim ve araştırmam da işte bu şekilde başladı

Bir önceki yazımızda WCF RIA Service’lerine kısa bir giriş yapmış ve ilk Hello Worlduygulamamızı geliştirmiştik. Bu yazımızda yine Chinook veritabanında yer alan albümlerin alfabetik olarak elde edilebildiği ve bunlara bağlı parçalarında gösterilebildiği bir Silverlight uygulaması yazmaya çalışacağız. Bu örnekteki temel amacımız ise, kendi sorgulama metodlarımızı ilgili DomainService sınıfı içerisinde nasıl geliştirebileceğimizi görmek ve Silverlight uygulamasında göze daha hoş gelecek (Her ne kadar buna kendimde inanamasam da) bir arayüzü tasarlayabilmek olacak. İlk etapta hedefimizin aşağıdaki ekran görüntüsünde yer alan uygulama arayüzü ve fonksiyonelliğine ulaşmak olduğunu ifade etmek isterim.

Yağmurlu günler ve kış geldikçe bir blog yazarının ilham gelmesini bekleyerek zaman geçirmesine hiç mi hiç gerek yoktur? (Tabi yandaki resimde görülen köprüye o açıdan uzun uzun baktığınızda bloğunuza yazacak çok güzel fikirler edinebilirsiniz) Aslında bu gün itibariyle blog yazısına konsantre olmak için gerekli şartlar zaten mevcuttur. Bir adet bilgisayar, internet bağlantısı, gerekli referans kitaplar (eğer konu ile ilişkili bulunabilirse), kapalı bir hava, güzel bir müzik ve onu kulaktan beyin hücrelerine kaliteli bir şekilde aktaracak kulaklıklar ile yağmurlu bir gün.

Ado.Net Data Services ile geliştirilen servislerin tüketilmesi sırasında önem arz eden konulardan biriside, istemci tarafındaki veri bağlama (DataBinding) işlemleridir. Öyleki, servisin tüketicisi olan istemcilerin

Ado.Net Data Services v1.5 CTP1 ile gelen Web Friendly Feeds özelliği, CTP2 sürümünde eklenen iki yeni eşleştirme seçeneği ile genişletilmiştir. Durun bir dakika…Web Friendly Feeds nedir?

Bilindiği üzere WCF aslında SOA (Service Oriented Architecture) mimarisinin uygulama modellerinden birisidir. İşin içerisinde servisler söz konusu olduğunda ağlar ve sistemler arası mesajlaşlamalar söz konusudur. Mesajlaşmalar söz konusu olduğundaysa, servis ve istemci arasında hareket eden verinin serileşebilir olması önem arz eden konuların başında gelmektedir.

WCF ve WF arasında ilişkiyi anlatan güzel bir cümle vardır..Net Framework 3.0’ da arkadaş olan WCF ve WF,.Net Framework 3.5 sürümünde nişanlanmış,.Net Framework 4.0 sürümünde ise evlenmişlerdir. Bu ikilinin bir arada ele alınması sonucu Workflow Services adı verilen bir ufaklıkta ortaya çıkmıştır. Aslında bir akışın servis bazlı olması son derece önemlidir. Nitekim WF tarafında, uzun süreli işlemlerin ele alınması (Long Running Process), akışın çeşitli noktalarından farklı anlar için kalıcı olarak saklanabilmesi (Persistence), asenkron çalışma zamanı motorunun zaten hazır olarak bulunması söz konusudur.

Gün geçmiyorki yazılım teknolojilerinde bir yenilik, bir güncelleme, bir genişletme çıkmasın…Özellikle dünyanın dev yazılım şirketlerinin en büyüğü olarak görebileceğimiz Microsoft tarafında bu gelişme ve güncelleme hızı oldukça yüksek. Gerçektende heyecan verici yenilikler, özellikler ile karşılaşmıyor değiliz. Bu konuya nereden mi geldim?

Hatırlayacağınız üzere bir önceki yazımızda, WCF serileştirme işlemlerinde Known Types sorunsalını değerlendirmeye çalışmıştık. Bu sorunsalın giderilmesinde ele alınan tekniklerden biriside KnownType niteliğinin (Attribute) kullanılmasıyıdı. Ama istersek servise uygulanacak ServiceKnownType niteliği ve başka diğer teknikleri de değerlendirebileceğimizden bahsetmiştik. Ne varki tüm bu teknikler static bir model sunmaktadır. WCF 4.0 ile birlikte, tip çözümlemelerinin (Type Resolution) dinamik olarak ele alınmasını sağlayan DataContractResovler isimli abstract bir sınıfın geldiği görülmektedir. Bu sınıf System.Runtime.Serialization.dll assembly’ının.Net Framework 4.0 versiyonunda yer almaktadır. Abstract bir sınıf olması, türetmede (Inheritance) kullanıldığı takdirde anlam kazanacak bir tip olduğunu ifade etmektedir.

Performans pek çok uygulama geliştirme ortamında önem arz eden konuların başında gelmektedir. Özellikle Web tabanlı uygulamalarda performans arttırmak adına göz önüne alınan kriterlerden biriside farklı tipteki önbellekleme (Caching) işlemleridir.

WCF 4.0 tarafında beklenen gelmesi yüksek olan yenilikleri sizlere aktarmaya çalıştığım yazılarımızın yavaş yavaş sonlarına gelmekteyiz. Elbette incelemeyemediğimiz bir çok detay var. Bunları ilerleyen dönemlerde ürün son halini alırken tartışma ve araştırma fırsatımız olacak. Bu yazımızda WCF 4.0 tarafına entegre olarak gelen REST geliştirme modeline yönelik yeteneklerden bahsedeceğiz.

Bundan önceki yazılarımızda WCF 4.0 için yönlendirme servislerinin (Router Service) nasıl yazılabileceğini incelemeye çalışmıştık. Fark edeceğiniz üzere yönlendirme servislerinin en önemli noktaları arasında filtreleme tablosu ve filtrelerin olduğunu gördük. Bununla birlikte sadece Action tipinde bir filtreleme kullanıp, istemciden gelen SOAP paketinin Action kısmından yararlanılarak bir yönlendirme yapılmasını inceledik.

Bir önceki blog yazımızdaWCF 4.0 ile basit bir yönlendirme servisinin (Router Service) nasıl yazılabileceğini incelemeye çalışmıtık. Tabi bu tip bir sistemde dikkat edilmesi gereken vakalardan biriside, Downstream servislerde istisnaların (Exceptions) oluşması halinde nasıl davranılacağıdır. Peki ne gibi durumlardan bahsediyoruz? Örneğin, Router servisine gelen paketin yönlendirildiği bir alt servis çalışmıyor olabilir.

Routing Service konusu ile ilişkili bir önceki yazımızdamodelin sunduğu alt yapıya kısaca değinmeye çalışmış ancak bir örnek geliştirme girişiminde bulunmamıştık. Bu yazımızda ise bir Hello World örneğini geliştirmeye çalışacağız. (Örneğimizi.Net Framework Beta 1 ve Visual Studio 2010 Beta 1 ile geliştirdiğimizi bir kere daha hatırlatmak isterim.) İlk olarak sizlere, örnek senaryomuzdan bahsetmek isterim.