Servis Tabanlı Geliştirme

Altunizade’nin bahar aylarında insanı epey dinlendiren yeşil yapraklı ağaçları ile çevrelenmiş caddesinin hemen sonunda, köprüye bağlanmadan iki yüz metre kadar öncesinde dört katlı bir bina vardır. Araba ile geçerken eğer kırmızı ışığa denk gelmediyseniz pek fark edilmez ama yürürken önündeki geniş kaldırımları ile dikkat çeker. Ana cadde tarafındaki yeşillikler binanın ilk katlarını gizemli bir şekilde saklar. Binanın bulunduğu adanın etrafı cadde ve ara sokaklarla çevrilidir. Bir sokağın karşısında yeni yapılmış hastane ile metro çıkışı, ana cadde tarafında ev yapımı tatlılarının kokusu ile insanı baştan çıkaran pastane, eczane, kuaför, camii ve minik bir park bulunur. Dört yola bakan diğer cadde tarafında ise eskiden karakol olan ama çok uzun zamandır kreş olarak işletilen bir komşu yer alır.

Web API’ler ya da RESTful API türünden servisler çok uzun zamandır hayatımızda. Benim de gerek blog yazılarımdaki örnekler olsun gerek iş yerinde kullandıklarımız olsun sürekli haşırneşir olduğum enstrümanlardan birisi. Ancak son zamanlarda okuduğum kaynaklardan sonra bir çok tasarım hatası yaptığımı ve uygulamadığım şeyler olduğunu fark ettim. Nedir bu işin doğru yolu diyerek ortak standartları araştırmaya başladım. Elde ettiğim bir takım sonuçlar oldu. Bu sonuçlardan basit bir çizelge de hazırladım. Aşağıda görebilirsiniz. Ama öncesinde bir kaç kısa bilgi verelim.

Yeni ekibimdeki çalışmalar doğrultusunda bir süredir servis tabanlı mimarimizde WCF üzerine oturan hafif bir çatı oluşturmaya çalışmaktayız. Önemli ölçüde ilerleme kaydettik. Tabii WCF’in en temel fonksiyonelliklerini kullanırken ne kadar geniş bir alan olduğunun da farkına varıyoruz. Bizi zorlayan pek çok nokta var. Bunlardan birisi de güvenlik. Neredeyse sayısız kombinasyon seçeneği ile WCF tarafındaki güvenlik yetenekleri çok geniş (Bazen ne istediğimizi bile bilemez duruma geldiğimizi itiraf etmek isterim) Hal böyle olunca benim de eski bilgilerimi tazeleyip bazı şeyleri yeniden araştırmam ve öğrenmeye çalışmam gerekti. En çok takıldığım noktalardan birisi de geliştirme ortamında sertifikalar üretip bunları WCF tarafında kullanmak. Not aldığım konular üzerinden adım adım giderken belki benim yolumdan geçen veya geçecek olan arkadaşlar da vardır diye vakalardan birisini bloğumda kaleme almak istedim.

Günler yoğun geçiyor. Bir süredir sosyal medyadan da uzaktayım. Kendimce sebeplerim var. Ağırlık görev değişikliği sonrası kritik geliştirmeler barındıran işimdeki yoğunluk. Bunun dışında daha çok kitap okuduğumu, telefona neredeyse hiç bakmadığımı (Türkiye ortalamasına göre bir kişi günde 70 kez telefona bakıyormuş-kahrolsun Instagram çağı), Serdar Kuzuloğlu’ndan dünya hallerini daha çok okuduğumu, Gündem Özel’i daha çok izlediğimi (Yazıyı yazdığım günlerdeki şu yayınlarını tavsiye ederim. Hasan Söylemez’i de takip edin kitabını alın derim), okuyup dinlediklerimden kendime küçük küçük notlar çıkarttığımı, daha çok basketbol oynadığımı, işe gittiğim her gün gerek otobüs gerek metorbüs gerek minibüs daha çok sıkıştığımı (tutunmadan seyahat edebilmek dahil) ama Beşiktaş-Üsküdar arası motor hattında nefes alarak huzur bulabildiğim günler geçirdiğimi ifade edebilirim. Kalan zamanlarda eskisi kadar çok olmasa da bir şeyler öğrenmeye gayret ediyorum. Bir süredir de.Net Core tarafında servis geliştirme noktasında neler yapılabileceğini incelemek istiyordum. İşlerden boşluk bulduğum bir sırada Web API nasıl yazılır araştırayım ve yaptığım örneği bloğuma ekleyeyim dedim.

Geçtiğimiz günlerde çalıştığım turuncu bankadaki bölümüm değişti. İsmini halen ezberleyemediğim Yazılım Geliştirme Sistemleri ve Platform Uygulamaları bölümünde yaşamımı sürdürmeye devam ediyorum. Yeni bölümümdeki ilk görevim ise ServiceStack yerini alabilecek bir çatının oluşturulması konusunda bir takım POC çalışmalarının yapılması. Önemli hedeflerden birisi WCF (Windows Communication Foundation) servislerinin IIS (Internet Information Services) bağımsız olarak dinamik bir şekilde ayağa kaldırılması ve istemci ile sunucu arasındaki mesajların yakalanarak kayıt altına alınabildiğinin görülmesi.

Geçtiğimiz günlerde şirket dışı bir kurumun web servislerini çağırma ihtiyacımız oldu. Lakin Header bilgisinde bir OAuth Token değeri de göndermemiz gerekiyordu. Bu Header bilgisini SOAP bazlı Web servisine nasıl ekleyeceğimizi düşünürken WebClient sınıfı ile de bu işi yapabileceğimizi öğrendik. Üstelik çağrılacak servisin WSDL üretimi referansını projeye eklemeye gerek kalmadan. Bu kısa ipucunda WebClient sınıfının bu amaçla nasıl kullanıldığını incelemeye çalışacağız. Öncelikle eski nesil bir Asp.Net Web Service geliştirdiğimizi düşünelim. İçinde iki değerin toplamını hesap eden basit bir metod yer alacak. Servis kodunu aşağıdaki gibi geliştirebiliriz.

Bugün 20 Mayıs Cuma. Dün 19 Mayıs nedeniyle resmi tatil olan bankamız bugün de toplu olarak tatil. Ancak şirkette kalmak isteyenler durumlarını bildirip gelebiliyor.

Neredeyse hepimizin sosyal ağ üzerinde hesapları bulunuyor. Facebook, Twitter, Instagram, Youtube, Flickr ve benzerlerini bunlara örnek olarak verebiliriz. Bu ağlar pek tabii kendi hizmetlerini geliştiricilerin kullanımına da uzun zamandır açmış durumdalar. Geliştirici olarak bizleri bu kısım daha çok ilgilendiriyor.

İşlerin epeyce hafiflediği bir haftaydı diyebilirim. Dolayısıyla kırda parkta bayırda oturup dinlenmek için epeyce vaktim vardı. Ya da bir şeyler araştırmayı da tercih edebilirdim ki ben de öyle yaptım. Uzun zamandır Asp.Net Web API tarafında bir şeyler yapmıyordum. Araştırmalarım sırasında OData’nın Web API tarafındaki kullanımına denk geldim. Her zaman ki gibi konuyu olabildiğince basit bir halde öğrenmenin iyi olacağını düşündüm. Sonunda konuyu kaleme almayı başardım. Haydi başlayalım.

Yine karşımıza çıkan bir problem çözümü ile birlikteyiz. Öncelikle senaryomuzu anlatarak işe başlayalım. Şirket içerisinde kullanılan bir XML Web Service’in Oracle tarafındaki bir Stored Procedure içerisinden çağırılması gerekiyordu. Burada kullanılacak teknikten ziyade XML Web Service’e gidecek olan SOAP mesajının içeriği daha önemliydi. Nitekim giden örnek bir mesaj elimizde olduğu takdirde Stored Procedure tarafındaki string içeriğin (SOAP XML yapısını ifade eden) oluşturulması daha kolay olacaktı. Haliyle bizim XML Web Service’e istemci tarafından gönderilen mesaj içeriklerine ait örneklere ihtiyacımız vardı. Bunun için Fiddler gibi araçları da kullanabilirdik. Ama bilin bakalım ne var? Şirketteki bilgisayarlara bu tip araçları indirip kurmamız mümkün değil. Dolayısıyla kendi kodumuzu yazarak servise giden paketlerin içeriğini görmemiz gerekiyor.

Özellikle kurumsal çözümler üreten/kullanan firmalarda görev alanların sıklıkla dahil olduğu vakalardan birisi de, eski ve yeni teknolojilerin iç içe kullanıldığı senaryolardır. Bazen geliştirilen ürünler yıllara varan yaşam döngüleri boyunca çalışmaya devam eder. Yenileme maliyetlerinin yüksek olması nedeniyle de tekrardan yazılmak yerine var olan yeni teknolojiler ile entegre edilmeye çalışılırlar.

Geçenlerde üzerinde çalışmakta olduğum proje için kullandığım geliştirme ortamımı bir güzelce patlatıverdim. Oracle’ın yeni sürümüne ait Data Provider’ın,.Net Framework 4.5.2 sürümüne yükseltmiş bir uygulamada neden çalışmadığını araştırıyordum. Sorun sunucu kaynaklı idi. Vakayı geliştirme ortamında da oluşturmaya çalıştım. Nitekim orada her şey yolunda görünüyordu. Lafı fazla uzatmayayım sonunda Production ortamını da kurcalamaya karar verdim…Eee…Şey…Orayı da patlattım:) Neyseki prod sunucusu sadece kurulumu yapılmış ve henüz yayına alınmamış bir makine idi. Zaten uygulamanın orada başarılı şekilde çalışması halinde kullanıma açılacak bir sunucuydu. Durumu ben, sistem ekibindeki bir kaç kişi ve ekip arkadaşım biliyordu. Ah şu andan itibaren de siz. Dolayısıyla hafif stresli günler geçirdiğimi ifade edebilirim. Epeyce sinirlendim ve sakinleşmek için her zaman yaptığım şeyi yaptım. Makale yazdım.

Artık belli bir platforma bağlı kalmadan farklı uygulamaları bir araya getirip konuşturabiliyor, büyük ölçekli sistemleri uçtan uca bağlayarak süreçler işletebiliyoruz. Burada programlama dillerinin üzerine oturduğu çatıların (Frameworks) büyük avantajlar sağladığı ve işleri belirli ölçüde kolaylaştırdığı aşikar.

Son yılların popüler trendleri arasında MicroService ve IoT (Internet of Things) nin yer aldığını ifade edebiliriz. Akıllı cihazlar ile micro servislerin yan yana gelmesi size biraz şaşırtıcı gelmiş olabilir. Aslında birbirleri ile oldukça ilişkililer. Sonuç olarak IoT dünyasına dahil olan cihazlar birbirleri ile haberleşmek için hafif donatılmış servislerden yararlanabilirler.

Yazılım dünyasının zor anlaşılan kavramlarından birisi de çeşitli mimari modellemeleridir. SOA (Service Oriented Architecture) en popüler yazılım mimarilerinden birisi olmakla beraber, anlaşılması ve uygulanması en zor olanlarındandır. Gelin SOA’yı dilimiz döndüğünce anlamaya ve en önemlisi hangi ihtiyacı/ihtiyaçları çözdüğünü bulmaya çalışalım. İlk olarak basit ve genel bir tanımlama ile işe başlamakta fayda var.

Hızzzzz!!! Ben Hızzımmm! Hızlıdan hızlı…

Vaktiyle üniversitedeki diferansiyel denklemler dersi hocamızın anlattığı bir efsane vardı (Sene 94 bu arada). Ne kadar gerçektir bilinmez ama beni oldukça etkilemişti. Hikayeye göre üniversite hocaları arasında belirli aralıklarla düzenlenen bir yarışma varmış. Bu yarışmada hocaların tahtaya kalkıp seçtikleri teoremlere ait geometrik şekilleri çizmeleri istenirmiş. En güzel çizim ise mükafatlandırılırmış.

Bazen bir yola baş koyarız ama o kadar uzundur ki git git bitmek bilmez. Yolda bin bir türlü zorluğu aşmak zorunda kalırız. Hatta hangi zorluklarla karşılacağımızı da bilemeyebiliriz. Yolun uzunluğuna, karşılaşılan zorluklara bağlı olarak ya geri döneriz ya başka bir yola saparız ya da inat edip sonuna kadar gitmeye çalışırız. Mücadelinin sonunda yolun sonuna varmak da yeterli olmayabilir.

Çok uzun zamandır Sosyal ağlardan uzağım. Ne Facebook, ne Twitter ne de bir başkasını kullanmıyorum. Google+ üzerinde bile sırf Hangout söyleşileri nedeniyle mecburen açık tuttuğum bir hesap var. Sosyal ağları terk ettiğim ilk günlerde çevremdeki pek çok yakın dostumla olan iletişimimi de yeniden tesis etmem gerekmişti. Ne acıdır ki pek çoğunun iletişim bilgisi sadece Tweet ve Facebook mesaj kısmı ile sınırlı kalmıştı. Hani nerede telefon numaraları, nerede e-posta adresleri? Çoğunu tedarik etmek epeyce zor oldu.