Programlama Dilleri

Sanıyorum 90 yıllarda en çok izlediğim dizilerden birisi The X Files (Gizli Dosyalar) idi. Her bölümde olağan dışı konuların ele alındığı ve birbirlerine tamamen zıt iki karekter olan ama bu sayede gizli dosyaların işlenmesinde birbirlerini sürekli olarak dengeleyen Ajan Dana Scully ve Fox Mulder’ın maceraları gerçeklikten uzak olsa da, benim gibi bilim kurgu severleri ekrana bağlamak için yeterliydi.

Yandaki resimde mükemmel ölçülerde bir elmas taşını görmektesiniz. Sanıyorum ki içerisinde altın orana rastlamak bile mümkündür. Elmas karatına göre derece değerli bir taş olduğu kadar, elde edilmesi de zahmetli ve zordur. Hatta özellikle Afrika’ nın elmas yönünden zengin olan bazı ülkelerinde bu taş yüzünden pek çok kişi hayatını kaybetmiştir/kaybetmektedir. Ki bu konu günümüz sinemasına da malzeme olmayı başarmıştır.

Şu an yazıyı hazırlamaya çalıştığım an İstanbul’ un tarihinde gördüğü en sıcak gecelerden birisine denk gelmekte sanırım. Gündüz yaklaşık olarak 53 derece olarak hissedilen sıcaklığı ofisteki kuvvetli klimalar sayesinde fazla hissetmedik belki ama eve dönüş yolunda, gerek otobüslerde gerekse minibüs veya diğer toplu taşıma araçlarında fazlasıyla hissettiğimize eminim

Daha orta okul sıralarındayken havacılığa karşı müthiş bir ilgim vardı. Hiç unutmuyorum o yıllarda Uçan Türk dergisinin sıkı bir fanatiğiydim. Pek çok savaş uçağının teknik özelliklerini ezbere bilirdim ve hatta onları arşivlediğim bir not defterim dahi vardı. Uçmaktan korkan birisi olmama rağmen bunu yeneceğimi düşünerekten Lise yıllarında Hava Harp Okuluna girebilmek için özel bir çalışma programı bile uygulamıştım. Düzenli olarak spor yapıyor, kondisyon arttırmaya çalışıyor, günde değil 3, 5 kere dişlerimi fırçalıyor, gözlerimi yormamak için uykuma özen gösteriyordum.

Eminim hepimiz çocukluğumuzda en az bir kere olmak üzere yediklerimizi, elimize yüzümüze bulaştırmış ve kirlenmişizdir. Her ne kadar bazı şirketler reklam kapmanyalarında kirlenmek güzeldir diyerek annelerin yüreğine su serpseler de, bu aslında pek gerçeği yansıtmamaktadır. Nitekim anneler, çocuklarının ellerini yüzlerini yediklerine bulayıp etraftaki eşyalara dokunmalarını pek hoş karşılamayabilirler.

Yandaki resimde görülen kahramanları tanıyanınız var mı? Biraz düşünün isterseniz…Jamie Hyneman ve Adam Savage ikilisi tarafından sunulan ve Wikipedia’daki verilere göre Discovery Channel aracılığıyla ilk yayınını 23 Ocak 2003 tarihinde gerçekleştiren MythBusters isimli bu belgesel dizide, bilimsel metodlardan yararlanılarak bazı şehir efsanelerinin gerçeklikleri ispatlanmaya çalışılmaktadır.

Ayrıntılar detaylarda saklıdır. Bu cümleyi çok severim. Sevdiğim özlü sözler arasındadır. Gerçel bir nesnenin ne kadar kaliteli olduğunu anlamak için detaylarına bakmak gerekir. İşçiliğine, kullanılan malzemeye, malzemelerin uyumuna vs…Hatta benzer diğerleri ile olan kalite farkını anlamak için bile. Çok doğal olarak yazılım dünyasında da bir takım konuların anlaşılabilmesi, kavranabilmesi, benzerleri ile olan farklarının irdelenebilmesi için mutlaka detaylara bakmak, ama sıkılmadan bakmak gerekir. Aynen bu günkü yazımızda yapacağımız gibi.

Bundan yıllar önce (aslında 2005 yılında…Çok eski bir tarih gibi görünmese de yazılım dünyası için çok çok uzun zaman önce anlamına gelmekte.) daha genç bir makale yazarıyken C# 2.0 delegate tiplerinde co-variance, contra-variance durumlarını incelemeye çalışmıştım. Kişisel görüşüme göre, anlaşılmasından ziyade iyi bir şekilde analiz edilerek anlatılması çok zor olan bir konu Co-Variance, Contra-Variance. Üstelik bu kavramların çıkış noktasında yer alan Variant, Invariant tip kavramları düşünüldüğünde konuyu anlamak için epey bir çaba sarf etmemiz gerekebiliyor.

Microsoft gibi dev yazılım firmalarının araştırma geliştirme ekipleri ve labarotuvar çalışmaları her zaman ilgimi çekmiştir. Herhalde pek çok yazılımcının hayalleri arasında bu tip firmalarda çalışmak ve yeni fikirleri ortaya atarak diğer yazılımcılara sunmak yer almaktadır.

Hani bazen insanın canı şöyle çıtır çıtır kuruyemiş çeker ya…Hatta çoğunlukla bir film seyrederken, maç izlerken, arkadaşları ile sohhet ederken, internette surf yaparken iyi gider ya…Hatta birisinin blog yazısını okurken kuruyemişleri yerken daha bir heyecanlı, istekli olur ya…

Bildiğiniz üzere.Net Framework 4.0 ile birlikte gelmesi muhtemel en köklü yenilikler arasında Dynamic Language Runtime alt yapısı yer almaktadır. Bu anlamda daha öncedendynamic anahtar kelimesini inceleyerek tiplerin dinamik olarak oluşturulup kullanılmasını kavramaya çalışmıştık. Bu yazımızda nasıl bir yenilikten bahsedeceğimizi anlatabilmek için öncelikle aşağıdaki kod parçasına odaklanmanızı istiyorum.

Bir önceki blogyazımızda C# 4.0 ile birlikte gelen önemli yeniliklerden birisi olan dynamic kavramına değinmeye çalışmıştık. Elbetteki C# 4.0 ile birlikte gelen başka yeniliklerde var. Bu yeniliklerde, diğerleri gibi belirli ihtiyaçlardan ortaya çıkmıştır. Öncelikli olarak bu ihtiyaçları ortaya koymaya çalışıyor olacağız. Bu nedenle PDC 2008’de dağıtılan Visual Studio 2010 (PreBeta) sürümü ile yazdığım aşağıdaki kod parçasını bir süreliğine göz önüne alalım.

Uzun bir süredir (son bir senelik zaman dilimi içerisinde) C# 4.0 ile birlike gelen yeniliklerden haberdarız. Şöyle bir kaç sene öncesini hatırlıyorum da…

Bilindiği üzere Language INtegrated Query (LINQ) mimarisinin uygulanışında C# 3.0 (Visual Basic 9.0) ile birlikte gelen yenilikler oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu yeniliklerin çoğu var olan.Net Framework 2.0 yapısını bozmadan genişletebilmek amacıyla tasarlanmıştır. Genişletme Metodları (Extension Methods) bu yeniliklerden sadece bir tanesidir.(Object Initializers, Anonymous Types, Partial Methods, var anahtar kelimesi, auto-implemented property, => operatörü diğer C# 3.0 yenilikleri arasında sayılabilir) Söz konusu yeniliğin çıkış amacı genişletilemeyen tiplere yeni fonksiyonelliklerin eklenebilmesinin sağlanmasıdır. Öyleki bu sayede koleksiyonlar (Collections), DataTable, dizi (Array) gibi var olan CLR tipleri (Common Lanugage Runtime) üzerinde LINQ tarzı sorgu ifadelerinin yazılabilmesi olanaklı hale gelmiştir.

Bellek yönetimi özellikle büyük çaplı projelerde performans kazanımı açısından çok önemlidir. Günümüz sistemlerinin yüksek Ram kapasitesine sahip oldukları göz önüne alındığında bu durum çoğu zaman göz ardı edilmektedir. Ancak sayısız kullanıcının bağlandığı sunucu (server) sistemleri üzerinde çalışan windows veya web servisleri gibi uygulamalar göz önüne alındığında bellek sorunları ile her zaman için karşılaşılma olasılığı vardır.

Olaylar (Events), görsel uygulamalar ile uğraşan her geliştirici tarafından bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde kullanılmaktadır. Nesne yönelimli programlama ortamında olayları tanımlamak için klasik olarak verilen bir örnek vardır. Hepinizin bir sonraki cümlede ne diyeceğimi bildiğinizden eminim. Söz konusu örnekte görsel ortamda yer alan bir düğme kontrolü (çoğunlukla Button sınıfına ait bir nesne örneği) ve bu düğmeye kullanıcının mouse ile basması sonucu oluşan Click isimli bir olay mevcuttur.

Nitelik (Attribute) eninde sonunda her dotNet programcısının kullandığı ve karşılaştığı bir kavramdır. Özellikle yansıma (Reflection) konusu ile birlikte anıldığından,.Net Framework içerisinde önemli bir yere sahiptir..Net Framework içerisinde pek çok modelde niteliklerden aktif olarak faydalanılmaktadır. Web servislerinden windows kontrollerini geliştirmeye, kendi web part bileşenlerimizi yazmaktan serileştirmeye kadar pek çok alanda işe yaramaktadır. Hatta çok popüler olarak, katmanlı mimarilerde ve nitelik bazlı (attribute based) programlama modellerinde de ele alınmaktadır. İşte bu makalemizde nitelikleri incelemeye çalışacak ve özellikle kendi niteliklerimizi nasıl geliştirebileceğimize değineceğiz.

Kullanıcı web kontrolleri (web user control) kendi içlerinde birden fazla kontrolü barındırabilen komposit tipteki görsel bileşenlerdir. Asp.Net 1.0/1.1 den veri var olan kullanıcı web kontrollerini çoğunlukla, birden fazla sayfada kullandığımız durumlarda (hatta aynı sayfada bir çok yerde aynı kontrol kümelerini kullanmak istediğimizde) düşünür ve geliştiririz. Bu kontroller tek bir yerde durdukları için güncelleştirilmeleri halinde, kullanıldıkları tüm sayfalara ilgili değişiklikler yansıyacaktır. Güncelleme kolaylığı, kullanıcı web kontrollerini tercih etmemizin en büyük nedenlerinden birisidir.

Enum sabitleri geliştirici dostu tipler olarak düşünülebilir. Çoğu zaman uygulamalarımız içerisinde yer alan algoritmaların bazı durumlara göre farklı şekillerde hareket etmesi beklenir. Bu hareket serbestliğini sağlamanın kolay yollarından birisi, koşulların doğru şekilde tespitinden sonra, uygun bir biçimde ele alınabilmesidir. Bu amaçla sayısal değerler ile yapılan karşılaştırmalar son derece yerinde olmaktadır. Ancak algortima işleyişini değiştirmek için sayıları ele almak, eğer bu algoritmalar pek çok yerde kullanılacaksa çeşitli zorluklara neden olabilir. En azından hangi sayının ne anlama geldiğini yada o sayı için koşulun nasıl değiştirilmesi gerektiğini hatırlamak zor olabilir. Neyseki enum sabitleri sayesinde, bu tip sayıların anlamlı şekilde isimlendirilerek kullanılabilmesi sağlanmıştır.