Programlama Dilleri

Diyelim ki bir sunucu üzerinde tanımlı portların anlık durumları hakkında bilgi sahibi olmak istiyorsunuz (Örneğin sunucuda SQL Server yüklü ise varsayılan 1433 portu açık mı veya ftp portu cevap verir konumda mı vb) Ruby dilinde bu tip bir işlevselliği gerçekleştirmek son derece basit. Tek yapmamız gereken makine adı ve port bilgisini kullanmak. Nasıl mı? Aynen aşağıdaki fotoğrafta olduğu gibi.

Multithreading, programlamanın zor konularından birisidir. Aslında amaç işlemciye aynı andan birden fazla iş yaptırabilmek ya da bir işi parçalara bölerek eş zamanlı olarak yürütebilmektir. İşlemcinin bu farklı iş parçacıkları (Thread) arasında kısa sürelerde geçişler yapması sonucu istenen sonuçlara daha çabuk ulaşılması sağlanır. Bu, performans gerektiren bazı vakalarda oldukça önemlidir. Büyük veri kümelerinde arama yapan algoritmalar, yüksek boyutlu video görüntülerinin render eden programla, çeşitli matematik problemleri, oyun programlama ve daha pek çok alanda çoklu iş parçacığı tekniklerine başvurulur.

Vakit buldukça Ruby programlama dili ile ilgili bir şeyler yapmaya çalışıyorum. Halen daha dilin kabiliyetlerini tanıma aşamasındayım. Geçtiğimiz günlerde de Ruby Cookbook kitabından binary dosyalar üzerinde yapılan işlemlere ait örnekleri inceliyordum. Hoşuma giden uygulamalardan birisi de MP3 dosyalarına ait Tag bilgilerinin elde edilmesiydi. Gerçek hayat örneği olduğundan benim için daha öğretici idi. Örnekleri inceledim ve kendime göre farklılaştırarak basit bir kod parçası oluşturmaya çalıştım.

İyi yazılım geliştirmenin olmazsa olmaz parçalarından birisi de birim testleridir (Unit Tests) Tahmin edileceği üzere Test Driven Development denildiğinde (aklımızda hemen Red Green Blue - Fail, Fix, Refactoring oluşmalı) birim testleri ön plana çıkmaktadır. Pek çok programlama ortamında birim testler için hazır kütüphaneler yer alır. Ruby dilinde ise standart kütüpanede yer alan Test::Unit modülü kullanılmaktadır. Testlere dahil edilecek savlar (assert diyelim) oldukça geniştir. assert, assert_not_equal, assert_nil, assert_respond_to, assert_raise ve benzeri fonksiyonellikler söz konusudur (Kullanılabilecek savların listesine şuradan bakabilirsiniz) Aşağıdaki kod parçasında basit bir test düzeneğine yer verilmiştir.

Geçtiğimiz günlerde çalışma arkadaşımla aramızda gelişen teknolojiler üzerine bir takım konuşmalar geçti. Amazon Alexa’dır, Facebook’un Face Recognation teknolojileridir, Arduino’dur, Drone’lardır vs derken OCR konusuna da değindik. Bükük duran bir kağıdın fotoğrafını çeken uygulamanın, kağıt üzerindeki şekli düz bir biçimde algılayabilidiğini, bunu yapmak içinse matematik’teki Laplace denklemleri ve Fourier serilerine başvurduğunu öğrendik. Bir Matematik Mühendisi olarak bu dersleri hep teorik olarak okumuştum. Tabii o zamanlarda bu tip denklemlerin gerçek hayat uygulamalarını pek görememiştim. Bu yüzden çoğu teori soyut olarak kalmıştı.

Elinizde N sayıda şarkı adının kayıtlı olduğu fiziki bir dosya olduğunu düşünün. Amacımız ise bu dosya içerisinden rastgele şarkılar çekmek. Ancak bunu yaparken ilgili dosyanın tamamını belleğe açmak istemiyorsunuz. Nitekim dosyayı okuma modunda açıp readlines gibi bir metod ile tüm içeriğ okuduktan sonra içinden rastgele bir satırı seçme yolunu tercih edebilirsiniz. Ama bu büyük boyutlu bir dosyanın tamamen belleğe yüklenmesine de neden olacaktır. Performans ve hız açısından farklı bir şey yapılabilmelidir. Örneğin belleğe sadece o anki satırı okuyup ileri yönlü hareket edecek bir iterasyon kodu geliştirilebilir. Peki Ruby’de bunun için nasıl bir yol izlerdiniz? Aşağıdaki fotoğraftaki gibi olabilir mi?

Eğitmenlik yaptığım dönemlerde.Net’in en zor alanlarından birisi de Remoting idi. Konu aslında Client-Server mantığına uygun olacak şekilde farklı process’ler arasında veri alışverişinin yapılmasından ibaretti ancak uygulaması web servis geliştirmek kadar kolay olmuyordu. TCP/IP bazlı ağlarda.Net Remoting epeyce iyi performans sergilemekteydi. Özellikle ağ üzerinde hareket eden nesnelerin Binary olarak serileşmesi ve TCP/IP protokolünün devrede olması hız avantajı sağlıyordu. Zaman içerisinde servis odaklı yaklaşımlarda kullanılan WCF gibi alt yapılar.Net Remoting yerine tercih edilmeye başlandı. Dağıtık Uygulamalar (Distributed Applications) olarak geçen bu konu Ruby dilinde de kullanılabiliyor. Üstelik çok çok daha basit. Standart Ruby kurulumu ile birlikte gelen drb modülü bu işler için ele alınmakta (dRuby, Masatoshi Seki tarafından geliştirilmiş bir üründür ve standart Ruby kütüphanesi içerisinde yer almaktadır)

Gün geçmiyor ki Ruby dilinde beni şaşırtan bir kabiliyet ile daha karşılaşmayayım. Dün gece Ruby kitapları arasında dolanırken öğrendiğim yeni bir kavram var; Singleton Method. Instance metodlarından farklı olarak sadece belli bir nesne örneği için çalışabilecek fonksiyonellikler tanımlayabilmemizi sağlayan önemli bir yetenek. Yani sınıf tanımı içerisinde yer almayıp nesne örneği üzerinden tanımlanabilen ve sadece o örnek için kullanılabilen fonksiyonlar geliştirebildiğimizi düşünün. Konuyu aşağıdaki fotoğrafta yer alan kod parçasında daha net bir şekilde görebiliriz.

Vakti zamanında (90lı yılların ortaları diyelim) internette dolanırken bir şeyler öğrenmeye çalıştığım geliştirici siteleri olurdu. Internet o zamanlar kıymetli olduğundan site içeriklerini offline olarak da dolaşabilmek için bazı yardımcı uygulamaları kullanırdık. O yıllarda Delphi konulu makaleler içeren bir sitenin tüm içeriğini indirdiğimi hatırlıyorum. Geçenlerde bu tip bir uygulamayı nasıl yazabilirim diye düşünerken işe web içeriklerini nasıl indirebileceğimi araştırarak başlayayım dedim..Net tarafında bununla ilgili daha önceden uğraşmıştım ama bu sefer Ruby’yi seçtim. Aşağıdaki ekran görüntüsünde bu işi gerçekleştiren basit bir kod parçasını görebilirsiniz (Fotoğraftaki Zero Hour Maps tab’ına aldırmayın:D)

Geliştirdiğimiz uygulamanın sadece çalışma zamanında oluşturup kullanacağı ve herhangi bir anda ortadan kaldıracağı geçici bilgilere ihtiyacı olduğunu düşünelim. İlk akla gelen bu tip bilgileri bir yerlerde işi bitene kadar saklamak olacaktır. Bunun için veritabanında geçici bir tabloyu veya işletim sisteminin Registry gibi alanlarını kullanabiliriz. Aslında nesne yönelimli dünyada söz konusu içerikleri birer sınıf örneği olarak tutmakta mümkün.

Büyük boyutlu dosyalar neredeyse her programlama ortamının en büyük sorunlarındadır. Nitekim bu tip içeriklerin bir yerden bir yere taşınması, içeriklerinde arama yapılması ve benzeri senaryolarda oluşan sistemsel yükler söz konusudur. Tek işlemli süreçlerde sıkıntı olmasa da eş zamanlı olarak n sayıda dosya üzerinde toplu işlemler söz konusu olduğunda farklı tekniklerin uygulanması önerilmektedir.

Geçenlerde notpead++ ile oluşturduğum bir text dosya üzerinde düşünüyordum da…Dosya içerisinde House dizisinde çalan 75 adet şarkının bilgisi vardı. Söyleyenler ve şarkı adları.

Bir süredir Python ile ilgili çalışmalarıma aralıklarla da olsa devam etmeye çalışıyorum. Malum iş yoğunluğu ve sıkışık proje takvimi nedeniyle eskisi kadar vakit ayıramıyorum. Bu nedenle öğrenmek istediğim konuları önceliklendirme yoluna gittim (Kendi çalışma programımda bir backlog oluşturup öğeleri önceliklendirdiğimi ifade edebilirim) Genellikle backend tarafında programlama yaptığımdan olsan gerek listenin üst sıralarında servis tabanlı geliştirmeler yer alıyor. Onlardan birisi de REST tabanlı servis uyarlamaları.

Malumunuz büyük çaplı sistemler kolay kolay yenilenmiyorlar. Ancak teknolojik gereklilikler ve değişen ihtiyaçlar ister istemez bu yaşayan organizmaların yeni sunucular üzerinde hayata devam etmelerini gerektirebiliyor. Yeniden yazma maliyetlerinin yüksek olduğu durumlarda var olan sistemin kullandığı pek çok bileşenin de bu sunucular ile uyumlu olması gerekiyor (bekleniyor). Uyumlu olmayanların yerine geçici çözümler uygulanıyor. Tabii mümkün mertebede. Bazen yeni sunuculara taşınan sistem üzerinde yıllardır yaşamını sürdüren C,C++ gibi derlendikten sonra pek de geri çevrilip içeriği görülemeyeccek kodlar da söz konusu oluyor. Böyle bir durumla karşı karşıya kalırsanız vay halinize. Ben ve değerli ekip arkadaşım bu durumdam çok çektik.

Bir süredir izinde olduğum için yeni gözdem Python ile yeterince ilgilenemedim. Döndüğümde daha önceden çalıştığım konuları hatırlamakta da epeyce zorlandım. Pasımı atmak ve tekrardan verimliliğimi yükseltmek için ilk olarak defterime karaladığım notlarımın üstünden geçtim.

Uzun bir tatil molasının ardından tekrar birlikteyiz. Sevgili Recep Duman hocam RaspiRobot Shiled’ını kullanarak bir Servo Motora ait tekerleği ileri yönlü döndürüp durdurmayı başardı. Üstelik Raspberry Pi, RaspiRobot ve Servo Motor için sadece 9 Volt’luk güç kaynağı ile. Söyleşimizde farklı konulara da değinmeye çalıştık ancak ağırlıklı olarak Servo Motor üzerinde durduk. İyi seyriler dilerim.

Bloğumu takip edenler bu yaz için Raspberry PI ve Python programlama diline merak saldığımı biliyordur. Bu merakımı boşa çıkarmamak için de vakit buldukça her iki konuya da çalışıyorum. İş yoğunluğu ve araya giren bayram tatili beni az da olsa geriye atmış durumda. Ama neyseki defterime aldığım renkli renkli notlarım var.

Kısa bir süre önce bu yaz dönemi için kendime yeni bir uğraşı buldum. Raspberry Pi. Çalıştığım turuncu bankadaki ekip arkadaşım sevgili Recep Duman‘ın, Raspberry Pi ile epey zamandır uğraştığını da öğrenince planlar yapılmaya başlandı.Lego, IoT ve Raspberry Pi konularını bir araya getireceğimiz bir fikir üzerinde ilerlemeye karar verdik. Bunun için gerekli çalışmalarımıza devam ediyoruz. Hatta Recep Hocam ile gerçekleştirdiğimiz iki söyleşimize buradan ve şuradan ulaşabilirsiniz.

Raspberry Pi’mize yeni parçalar alarak masraf yapmaya, python dilini öğrenmeye ayırdığımız bir iki haftayı daha heyecanlı bir şekilde geride bıraktık. Ne durumdayız, merak ediyor musunuz? Recep Duman hocam ile kısa bir Retrospective toplantısı yapıp durumu değerlendiriyoruz. Buyrun izleyelim. Bu arada yer yer sürçü lisan’da ettik o nedenle affedin.

Geçtiğimiz sene yaz ayı boyunca Ruby programlama dilini öğrenmeye çalışmıştım. Ruby dilinde orta seviyelere kadar bilgimi ilerletebildim ancak bu yaz dönemini paslanmamak adına farklı bir uğraş ile geçirmeye karar verdim. Ruby’yi öğrenmeye başlama amaçlarımın başında çocuklara programlama dilini öğretmek geliyordu. Benzer şekilde Raspberry Pi’nin de bu amaçla kullanılabildiğini öğrendim. Özellikle Scratch dilini kullanarak çocukların robotlara bir şeyler yaptırabilmesi ve bu şekilde programlamayı öğrenmeleri harika. Pek tabi Raspberry Pi’yi özel yapan bir diğer neden de IoT (Internet of Things).