Framework Tabanlı Programlama

Akşam saatleriydi. Sıcak ama güneşin fazla görünmediği bir yaz gününün sonları yaklaşmaktaydı. Gün boyu güneşi İstanbul’ dan saklayan bulutlar yavaş yavaş parçalanmaya başlamıştı. Aralardan güneşin ışınları hafif kızılımsı bir renk ile göğü süslemekteydi. Ancak yine de sert esen rüzgar ve hızla hareket eden bulutlar adeta fırtına öncesi sessizliğin bir habercisiydi. Aile efradı tatildeydi ve çalışma odamda tek başıma dışarıya doğru bakerken geceyi nasıl devam ettirmem gerektiğini planlıyordum.

Sene 1997. Üniversite 3ncü sınıf öğrencisiyim. Eskiden lisanslı bir basketbolcu olan uzun boylu arkadaşım Serkan ve Babası ile birlikte Tepebaşındaki bilgisayar fuarındayız. Serkan, kendisine bir bilgisayar almak istiyor. Tabi Baba’ sının gelmesinin nedeni işlemci mimarilerini, ram teknolojilerini çok iyi bilmesi değil. Tamamen duygusal:$ Ben de Serkan arkadaşıma teknik olarak destek verip önerilerde bulunuyorum. Derken 3müz arasında şöyle bir konuşma geçiyor;

Matematik Mühendisliği eğitimi almış birisi olarak hayatımın önemli bir kısmını teorem ispatlarına harcadığımı itiraf edebilirim. Tabi yaşamımın mesleki olarak kırılma anı sanıyorum ki üniversite yıllarında bilgisayara merak salmam ve programlama ile alakalı dersleri daha çok sevmemdi. Kısacası Matematik üzerine eğilmekten vazgeçip (ki bundan biraz pişmanlık duyduğumu ifade edebilirim) yazılım alanında ilerlemeyi kafama koymuştum.

Bu yazımızda ele alacağımız konu ile ilişkili olarak kullanacağım giriş resmi için uzun bir süre araştırma yapmak zorunda kaldım. Sanırım yazıyı yazdığım bu sıcak yaz gününde devrelerim istediğim randımanı vermedi. Ancak en azından yandaki resim, anlatacağım ilk konu ile doğrudan alakalı olarak düşünülebilir. Bu resimde üst üste binmiş onlarca metre yüksekliğe varan dosya dolapları olduğu ifade edilemekte. Bunların hepsinin tek bir dosya içerisinde birleştirildiğini düşünün. Üstelik bu dosya text tabanlı olsun.

Bildiğiniz üzere bir süredir NedirTv?com desteğinde “Workflow Foundation 4.0 Öğreniyorum” isimli bir seri üzerinde çalışmaktayız. Bu seride başlangıç seviyesinden orta seviyeye kadar, bir kaç ayrı derste Workflow Foundation kavramını öğrenmeye gayret ettik. Bu seriye dahil etmek istediğim bir konu da, Workflow Service örneklerinin tamamen kod bazında yazılması ve IIS (Internet Information Services) dışındaki bir uygulama tarafından host edilmesiydi. Ancak konu biraz karmaşık olduğundan ve tabiri yerinde ise yandaki resimde görülen Puzzle’a benzemediğinden, yazı haline getirilmesinin daha iyi olacağına karar verdim. Hem böylece ben de unuttuğum zamanlarda bu yazıma bakarak hatırlayabilirim. Öyleyse derin bir nefes alalım ve yola koyulalım.

2008 yılının son çeyreğinde Microsoft tarafından düzenlenen Yazılım Geliştiriciler Zirvesinde, WCF & WF 4.0 konulu bir sunumum olmuştu. Derinlere Dalıyoruz mesajını içeren etkinliğin sunum dosyalarının arka plan resminde, dipteki bilgisayara ulaşmaya çalışan bir balık adam motifi yer almaktaydı. Sevgili Mehmet Emre’nin beni davet ettiği bu oturuma hazırlanırken, Microsoft PDC 2008’ de dağıtılan VHD’ler üzerinde çalışmıştım. O zamanlarda WF Designer üzerinde dikkatimi çeken noktaların başında, WF aktivitelerindeki çeşitlilik yer almaktaydı. Özellike DbQuery, DbUpdate isimli SQL odaklı aktivite bileşenleri dikkatimi çekmişti.

Aşçılık zevkli ama bir o kadarda zor bir zanaattır. Hatta bazen o kadar zor bir zanaat olur ki, aşcının aldığı maaşı pek çok yazılımcı iki yılda kazanamaz. Tabi bu tip aşçılar işin ehli olan kişilerdir. Heleki tek bir mutfak değilde dünya mutfağının seçkin olanlarına ait becerileri bulunanlara paha biçilemez. Türk Mutfağından Japon mutfağına, Meksika yemeklerinden İtalyan spesiyallerine, Fransız tatlılarından Okyanus deniz ürünlerine ve daha nicelerine…

Pek çoğumuz ünlü İngiliz şairi Shakespeare’in adını ve eserlerini bir şekilde duymuş, okumuş veya seyretmişizdir. Yaşadığı 1564-1616 yılları arasında yazdığı sayısız Komedi, Trajedi ve Romanesk bulunmaktadır. Bunlar yüz yıllar boyu Tiyatrolarda sergilenmiş ve edebi değeri yüksek eserlerdir. Shakespeare dendiğinde insanın aklına hemen Romeo ve Juliet, Hamlet, Othello, Machbeth gibi eserleri gelmektedir. Aslında Edebiyat’tan çok fazla anlamam. Büyük bir ihtimalle Matematikçi olduğum içindir.

Çalışmakta olduğum yazılım şirketinin çok yakınında kocaman bir alışveriş merkezi bulunmakta. Bazen öğle yemekleri için alışveriş merkezinin tahsis ettiği servisler ile oraya gidiyoruz. Alışveriş merkezi olduğu için tehlikeli bir yer olduğunu da söyleyebiliriz.

Geçen gece ilginç bir rüya gördüm. Bir su birikintisine damlacıklar düşüyordu. Önceleri yavaş yavaş ve uzun aralıklarla düşen damlalar söz konusuydu. Zaman ilerledikçe her bir damlanın suya değdiği noktada bir isim bıraktığını görmeye başladım. int i, for, if derken damlalar hızlanmaya başladı. Daha sık daha çok damla düşüyordu. Bazıları kocaman boyutlardaydı ve düştükleri su birikintisinde neredeyse fırtına koparıyorlardı..Net, C#, parallel, WPF, Ajax, ASP.Net, WCF, WF derken damlaların artık nerelerden geldiğini takip edemez olmaya başladım. Ama damlalar iz bırakmaya devam ediyordu. 1.1, 2.0, 3.5, 4.0, Beta, RC, RTM…derken terler içerisinde uyanmıştım

Sakin bir Cuma gününde bilgisayarın başında kahvemi yudumlarken ve M&M drajelerinden avuç avuç yerken araştırmalarıma devam ediyordum. Bir süredir Workflow Foundation 4.0 ile birlikte gelen yenilikleri incelediğimden takip ettiğim bloglar ve MSDN üzerinde bu konu ile ilişkili yazıları okumaktaydım. Özelliklede son iki yazımda üzerinde durmaya çalıştığım özel aktivite bileşenlerinin doğrulanması konusunu irdelemekteydim. Bu yazımızda doğrulama (Validation) ile ilişkili araştırmalarımı sizlerle paylaşmaya devam ediyor olacağım.

Bazen nerede duracağımızı bilmemiz gerekir ve bazende, mümkün olduğunca erken durup bazı şeyleri değiştirerek ilerlememiz…Bu teori yazılım geliştirmeninde pek çok noktasında karşımıza çıkmaktadır. Durmamız gereken noktalardan birisi, uygulamaların ürettiği ve önceden fark edebileceğimiz hatalardır (Genellikle Exception’ları düşünebiliriz). Ancak bazı olası hataların uygulamaların çalışması sırasında değil, çalıştırılmaya başlamadan önce bilinmesinde hem zaman hemde maliyet kazancı açısından yarar vardır. Şimdi elimizdeki materyalleri bir düşünelim.

Hatırlayacağınız üzere bir önceki blog yazımızda Workflow Foundation 4.0 üzerinde özel aktiviteleri nasıl geliştirebileceğimizi incelemeye başlamış ve bu anlamda ilk olarak CodeActivity türevli bir bileşen üretmiştik. Workflow Foundation 4.0 ile gelen önemli yeniliklerden biriside asenkron aktivite bileşenlerini içeriyor olmasıdır. Özellikle.Net Framework 4.0 tarafında üzerinde ağırlıklı olarak durulmaya başlanan paralel programlamanın da bir sonucu olan bu durum karşısında, geliştiricilerin asenkron olarak çalışabilen aktivite bileşenleri yazması pek tabidir.

Programlamaya profesyonel olarak adım attığım yıllarda henüz.Net mimarisi geliştirilmeden önce Delphi programlama dili ile ürünler yazmaya çalışırdım. Aslında.Net çıktığından beri uğraşmadığım Delphi programlama dilini düşündüğümde aklıma ilk gelen hızlı geliştirme (Rapid Development) için sunduğu zengin Component sekmeleridir. Sayısız bileşen sayesinde müşteri ihtiyaçlarına çok hızlı cevap verebilecek ürünler geliştirebildiğimi de gayet net hatırlayabiliyorum. Tabi.Net dünyasına geçiş yapıp Visual Studio.Net (2005,2008,2010) ortamı ile karşılaştırıldığında çok fazla bileşen olduğu göze çarpmaktaydı. Ancak.Net tarafında da kodlama yeteneklerinin daha ön plana çıktığı bir gerçekti.

Bundan bir kaç yıl önce, eşimle birlike İtalya’daki Amca’sını ziyarete gitmiştik. Amcamız, Milano şehrinde uzun yıllar restoran işiyle uğraşmış oldukça yetenekli bir aşçı ve işletmeciydi. Bir gün İtalya’da bizi davet ettiği bir restoranda yemek yerken güzel bir tavsiyede bulunduğunu hatırlıyorum; “Yemekte bitiremediğiniz salatalar mı var? Yemekten sonra onları tavada ısıtın ve buzdolabına koyun. Ertesi gün yine soslayarak yiyebilirsiniz. Tabiki ağır soslu salatalar değilde hafif olanlardan bahsediyorum”. Bir anlamda salatayı herhangibir anda o anki haliyle saklayıp (ki ben buna Persist etmek demek istiyorum) sonra t zamanında yeniden yemek. Her ne kadar bu senaryoda salatayı yıllarca saklamak zor olsada (ki bu durumdada bazı sonuçlarına katlanmak gerekebilir ) yazılım dünyasında uzun süreli bir iş akışının yıllarca saklanabilmesi mümkündür. İşte bu günkü konumuz; Workflow Foundation 4.0 ile Persistence işlemleri nasıl gerçekleştirilebilir…

Orta uzunlukta bir yazı için hazır mısınız? Analizi dikkat gerektiren bir Ado.Net Data Service örneği geliştiriyor olacağız. Genellikle bu tarz yazılara ait kodları geliştirirken sıkılmamak ve zihnimi açık tutmak için ya kahve içerim yada mutluluktan havalara uçarmış gibi yazabilmek ve kan şekerimi üst seviyede tutabilmek için bazen değişik şekerlemelerden yerim. Aynen yandaki resimde olduğu gibi.

Ado.Net Data Services ile geliştirilen servislerin tüketilmesi sırasında önem arz eden konulardan biriside, istemci tarafındaki veri bağlama (DataBinding) işlemleridir. Öyleki, servisin tüketicisi olan istemcilerin

Hiç müzik dinlerken bir yandan da kod yazmayı denediniz mi? Üstelik çevre ile olan etkileşiminiz devam ederken söz gelimi hareketli bir parçayı tempo tutarak dinleyip ondan tamamen bağımsız bir şekilde geliştirmeye devam ederken yan masadaki arkadaşınızdan gelen “Dün akşamki maçı seyrettin mi?…Ronaldo ne gol attı öyle…” sorusuna da rakip takımın orta sahasını kattığınız bir yorumda bulunup diğer taraftanda kahve içtiğinizi düşünebilirsiniz.