Veritabanı

Bildiğiniz üzere.Net Framework 4.0 ve Visual Studio 2010 sürümlerinin çıkmasına az bir zaman kaldı (Hatta yarın RC sürümü herkese açık olacak). Blog yazısını hazırladığım zaman itibariyle Microsoft’taki güvenilir kaynaklar ve MSDN yazarlarından edinilen bilgilere göre, sürümün Nisan 2010 içerisinde çıkması bekleniyor. Tabi yeni bir sürüm denilince eski sürüm ile aradaki farklılıkları bilmek, nereden nereye gelindiği ve nelerin düzeltildiğini öğrenmek, beklentilerin karşılanıp karşılanmadığına bakmak oldukça önemli. Bende buna istinaden yazımızın ilerleyen kısımlarında, Ado.Net Entity Framework 4.0 ile bir önceki versiyonu arasında, sorgu teknikleri açısından oluşan farkları aktarmaya çalışıyor olacağım.

Ado.Net Entity Framework’ün en çok eleştirilen yönlerinden birisi, ORM (Object Relational Mapping) ihtiyacını karşılayacak bir alt yapı olarak tasarlanmasına rağmen ORM’in karakteristik özelliklerinden birisi olan Lazy Loading’in (Bir nesnenin ihtiyaç duyulduğu noktada veri kaynağından yüklenmesini-Load hedefleyen bir tasarım kalıbı olarak düşünülebilir) tam manada desteklemiyor olmasıdır. Zaman içerisinde Deferred Loading veya Explicity Lazy Loading gibi isimler ile Ado.Net Entity Framework içerisine bir takım özellikler eklenerek bu eksiklik ortadan kaldırılmaya çalışılsada gerçek manada 4.0 versiyonunun Beta 2 sürümünde, beklenildiği gibi bir iyileştirme olduğunu görmekteyiz.

Ado.Net Entity Framework 4.0 ile birlikte gelecek/gelmekte olan yeniliklerden birisi de, Stored Procedure’lerin dönüş tipi ile alakalıdır. Henüz tam olarak bitirilememiş olan bu özellik şu anki haliyle bir Stored Procedure’den geriye karmaşık bir tipinin (Complex Type) döndürülebilmesine izin vermektedir. Bunun için Designer tarafında destek sunulmaktadır. Aslında önceki Ado.Net Entity Framework sürümünde bir Stored Procedure’ün Entity modeli içerisine eklenmesi sonrasında dönüş kümesinin Scalars veya Entities olarak kullanılması sağlanabilmekteydi. Ancak bir Stored Procedure çıktısının Complex Type bazlı olaraktan kod tarafında ele alınamayışı da de önemli bir eksiklikti. Bakalım 4.0 versiyonunda bu eksikliği gidermek adına neler yapılmış. Yazımızın ilerleyen kısımlarında bu özeliği anlamaya çalışıyor olacağız.

Bildiğiniz gibi bir süredir LINQ sorgularının paralel çalıştırılması ile ilişkili çalışmalarıma ve araştırmalarıma devam etmekteyim. Bu yazımdaki konumuz ise System.Linq.ParallelEnumerable static sınıfı içerisinde tanımlanmış olan ForAll genişletme metodudur (extension methods).

Yönetimli kod (Managed Code) tarafında istisna yönetimi oldukça önemli konulardan birisidir. Uygulamaların veya kod süreçlerinin istem dışı sonlanmasının önüne geçilmek istendiği durumlarda, basit try…catch…finally bloklarından yararlanabilir yada Enterprise Library gibi kütüphanelerin sunduğu bloklardan faydalanarak istisna yönetimini üst seviyede sağlayabiliriz.

Bir önceki blog yazımızda PLINQ ifadelerinde sıralama konusuna değinmeye çalışmıştık. Bu yazımızda ise, paralel olarak çalıştırılan LINQ sorguları içerisinde, ardışık (Sequential) olarak nasıl işlem yapılabileceğini incelemeye çalışacağız.

Bildiğiniz gibi son yazımı deniz kenarında bir kafede tatildeyken yazmıştım. Ama tatil bitti malesef ve tekrardan Morpheus’un sözleri kulaklarımda çınladı “Wellcome to the real world”. Yinede 1 haftalığınada olsa tatil yapabildiğime şükrediyorum. Gerçek dünyaya döndükten sonra tabiki bir süre adaptasyon sorunları ile karşılaşıyor insan doğal olaraktan. Bu adaptasyon sorunları içerisinde boğuşurken, neleri araştırabilirim diye düşünürken buluverdim kendimi.

Bildiğiniz üzere uzun bir süre önce Microsoft, LINQ to SQL yerine Ado.Net Entity Framework ile ilerleme kararı aldı. Bu konu ile ilişkili olaraktan okuduğum hemem hemen bütün kitaplarda Ado.Net’in geleceğinde önemli bir yere sahip olan Ado.Net Entity Framework alt yapısının geliştiriciler tarafından asla ihmal edilmemesi gerektiğide sıkça vurgulanmakta. Peki günlüğüme konu olan mesele nedir?

Language INtegrated Query (LINQ) mimarisi sayesinde CLR nesneleri (Common Language Runtime Objects) üzerinden SQL tarzı sorgu ifadeleri yazılabilmektedir. Hatta LINQ mimarisi, SQL veritabanı (LINQ to SQL) ve XML (LINQ to XML) kaynakları üzerindede kullanılabilmektedir. Özellikle IEnumerable arayüzünü uyarlayan tiplere ait nesne örnekleri için, Select, Where, GroupBy, Sum, Avg, Distinct ve daha pek çok bilinen sorgulama metodu uygulanabilmektedir.

Veritabanı (Database) nesnelerinin programatik ortamda sınıf gibi tipler (Type) ve metod benzeri üyeler (Members) ile ifade ediliyor olması, bu tiplere ait nesne örnekleri üzerinden sorgulalamalar yapılabilmesi ihtiyacınıda ortaya çıkartmıştır. Bir veritabanı nesnesinin programatik taraftaki karşılığının nesne yönelimli (Object Oriented) bir dilde geliştirilmesi son derece kolaydır. Örneğin bir tablo (Table) göz önüne alındığında, bu tablonun kendisi bir sınıf (Class) olarak tasarlanabilir. Benzer şekilde, tablo içerisindeki alanlar (Fields) sınıf içinde yer alan birer özellik (Property) olarak düşünülebilir.

Language Integrated Query (LINQ) mimarisi özellikle programatik ortamlarda tasarlanan nesneler üzerinde, SQL cümlelerine benzer ifadeler ile sorgulamalar yapılmasına izin vermektedir. Çok doğal olarak veritabanı (database) tarafında yer alan tablo (Table), saklı yordam (Stored Procedure), görünüm (View), fonksiyon (Function) gibi unsurlarında programatik tarafta birer varlık (Entity) olarak ifade edilebilmesi, LINQ kurallarının SQL üzerindede gerçekleştirilebilmesini sağlamaktadır. Burada varlık katmanı (Entity Layer) olarakda düşünebileceğimiz yapı üzerinde yer alan nesneler, veritabanından çekilen sonuçları saklayabilmektedir. Bunun yanında programatik ortamdaki varlıklar üzerinde yeni varlık oluşturma, güncelleme, silme gibi operasyonlarda yapılabilmektedir. İşte bu makalemizde çoğunlukla CreateRetrieveUpdateDelete (CRUD) işlemleri olarak belirtilen bu operasyonları nasıl yapabileceğimizi, adım adım basit örnekler üzerinden incelemeye çalışıyor olacağız. (Bu makalede geliştirilmekte olan örnek kod parçaları Visual Studio 2008 RTM ortamında yazılmıştır.)

Bu günlerde hepimiz.Net Framework 3.0 ve getirileri üzerine yoğunlaşmış durumdayız. Özellikle mimari anlamda yapılan köklü değişimler söz konusu. Bu köklü değişiklikler; Windows uygulamalarının yeni yüzü olan WPF (Windows Presentation Foundation) ve XAML (eXtensible Application Markup Language), dağıtık mimariyi tek çatı altında toplamayı başaran WCF (Windows Communication Foundation), akış şemaları ve iş süreçlerinin.Net plaformuna dahil edilmesini sağlayan WF (Workflow Foundation) ve CardSpace olarak sıralanabilir. Ancak bunların dışında Microsoft’un gelecek vizyonu içerisinde yer alan en önemli konulardan biriside C# 3.0 konusudur. Bildiğiniz gibi C#, sıfırdan geliştirilmiş ve atası olan nesne yönelimli dillerin en iyi özelliklerini bünyesinde birleştirerek bunu güçlü bir Framework üzerinde kullanabilmemizi sağlayan bir dildir. Zaman içerisinde C# 2.0 ile gelen yenilikler şu anda tüm C# geliştiricilerin hayatının bir parçası haline gelmiştir. Şimdi herkesin gözü C# 3.0 üzerinde.

Sql Server 2005 ile birlikte gelen en büyük yeniliklerden birisi, yeni XML veri tipidir. XML veri tipini tablolarda alanlar, stored procedure’lerde ve fonksiyonlarda parametreler veya değişkenler için kullanabilmekteyiz. Ancak asıl iyi olan nokta, XML veri tipinden herhangibir içeriğin, XSD şemaları yardımıyla doğruluğunun kontrol altına alınabilmesidir. Bir XML şeması ile ilişkilendirilmiş ve doğruluğu bu şema bilgisinde verilen kriterlere göre sağlanacak olan XML verisine, türlendirilmiş XML (Typed XML) adı verilmektedir. (Tam karşıtı olan Untyped XML verisi ise sadece well-formed olarak tanımlanmış XML içeriğini işaret etmektedir.)

Bugünkü makalemizde, Sql Distributed Management Objects (SQL Dağıtık Yönetim Nesneleri) kütüphanesini incelemeye çalışacağız. SQL_DMO kütüphanesi bir COM uygulaması olup, SQL sunucusu ile birlikte sisteme kurulmaktadır. Bu kütüphanedeki sınıflar yardımıyla, var olan bir sql sunucusu üzerinde yönetimsel işlemler gerçekleştirebiliriz. Örneğin, kullanıcı tanımlayabilir, yeni bir veritabanı yaratabilir bu veritabanına ait tablolar oluşturabilir, var olan bir veritabanı için yedekleme işlemleri gerçekleştirebilir, yedeklenmiş veritabanlarını geri yükleyebilir ve bunlar gibi pek çok yönetsel işlemi gerçekleştirebiliriz.