Servis Tabanlı Geliştirme

Web Servislerini yazmak ve kullanmak, çoğu zaman bir web service projesi oluşturmak ve istemci tarafında Add Web Reference tekniği ile oluşturulan proxy sınıfını kullanmaktan ibaret basit bir mimari olarak düşünülür. Ancak sanılanın aksine Web servislerinin yazılmasında ve kullanılmasında dikkate değer çeşitli püf noktalar vardır. İşte bu makalemizde bu püf noktalardan dördünü maddeler halinde incelemeye çalışacağız.

Disco, Microsoft tarafından geliştirilmiş bir keşif mekanizmasıdır. Web servislerinin kullanılması ile ilgili en önemli sorun, istemci uygulamaları geliştiren yazılımcıların, ne tip web servisleri olduğundan ve bunları nasıl kullanacaklarından haberdar olamamasıdır. Bu amaçla, web servislerini yayınlayanlar, bu servislere ait erişim bilgilerini e-mail veya başka iletişim yolları ile istemcileri geliştiren yazılım tarafına gönderebilirler. Ancak Microsoft bu işin daha kolay yapılabilmesini sağlamak amacıyla, web servislerinin keşfedilmelerine kolaylık getiren teknikler geliştirmiştir. Bu tekniklerden birisi disco tekniğidir. Disco tekniğinin kilit noktası, disco uzantılı XML tabanlı dosyalardır. Daha önceki makalelerimizde, Visual Studio .NET ile geliştirdiğimiz istemci uygulamayı göz önüne aldığımızda, GeoMat.disco isimli bir dosyanın da yer aldığını görürüz.

İstemciler, web servisleri ile aralarındaki iletişimi, çalıştıkları makinede oluşturulan proxy nesneleri yardımıyla gerçekleştirir. Bu, istemci uygulamanın, web servisine ait üyelerin farkında olmasını gerektiren bir durumdur. Nitekim proxy nesnesini oluşturan sınıf, web servisindeki public arayüze göre tasarlanır. Dolayısıyla, istemci uygulamanın kullandığı web servisine ait bilgileri bir şekilde temin etmesi gerekmektedir. Visual Studio .NET ortamında geliştirdiğimiz istemci uygulamada, projeye web servisinin referans olarak eklenmesi sonucu oluşturulan bazı dosyalar olduğundan bahsetmiştik. Disco uzantılı bir dosya, WSDL uzantılı bir dosya ve proxy sınıfımıza ait cs uzantılı dosya.

Bu makalemizde, XML Web Servislerinin mimarisine daha yakından bakmaya çalışacak ve SOAP (Simple Object Access Protocol)’ı kısaca tanımaya çalışacağız. Bir web servisinin, istemci uygulamalar tarafından nasıl kullanılabildiğini anlamak, web servislerinin mimarisini iyi bilmekle mümkündür. Mimariyi kolay bir şekilde anlayabilmek için, daha önceki makalemizde geliştirdiğimiz web servisi ve istemci uygulamayı göz önüne alacağız. Her şeyden önce geliştirdiğimiz web servisi local olarak test edilebilen ve tarayıcı üzerinde çalışabilen bir asmx dosyasından ve buna bağlı Code-Behind dosyasından oluşmaktadır. Web servisini test etmek için, web servisinin bulunduğu adresteki asmx uzantılı dosyayı, tarayıcı penceresinden çalıştırmak yeterlidir. Bunun sonucunda, tarayıcı penceresinde bu web servisi hakkındaki bilgilere ulaşabilir ve içerdiği metotları görebiliriz.

Bu makalemizde, bir XML Web Servisinin Visual Studio ile nasıl oluşturulabileceğini ve bir web sayfası üzerinden nasıl çağırılıp kullanılabileceğini incelemeye çalışacağız. Visual Studio.NET ortamında bir web servisi geliştirmek için, ilk olarak New Project bölümünden, ASP.NET Web Service şablonu seçilir. Visual Studio.NET, yerel makinede bu web servisi için gerekli fiziki ve sanal klasörleri otomatik olarak oluşturacaktır. Notepad editöründe yazdığımız örneğin aynısını, Visual Studio.NET ortamında gerçekleştireceğimizden, proje ismi olarak GeoWebServis’i kullanalım. Bu aynı zamanda web servisimizin varsayılan isim alanı (default namespace) olacaktır.

Bu makalemizde, kısaca bir XML Web Servisinin ne olduğuna, ne işe yaradığına değinecek ve basit bir XML Web Servisinin Notepad ile nasıl oluşturulabileceğini incelemeye çalışacağız.

Bu makalemizde, Crystal Report’ların birer web servisi olarak nasıl yayınlanacaklarını ve istemciler tarafından kullanılacaklarını kısaca incelemeye çalışacağız. Hepimizin bildiği gibi web servislerinin günümüz teknolojilerine getirdiği en büyük yenilik, merkezileştirilmiş metodların, herhangi bir platformda yer alan sayısız istemci tarafından, hiçbir engele ya da kısıtlamaya takılmadan kolayca çağrılabilmeleri ve sonuçların aynı yollar ile kolayca, sorunsuz elde edilebilmeleridir. Öyle ki, web servislerinin XML tabanlı olarak, SOAP protokolünün belirlediği kriterlerde HTTP gibi basit iletişim protokolleri üzerinden anlaşmayı desteklemesi, onların esnek, genişleyebilir, kolay erişilebilir ve popüler olmalarını sağlamıştır.

Bu makalemizde, sistemde yer alan Windows servislerini bir Windows uygulamasından nasıl elde edebileceğimizi ve nasıl kontrol edebileceğimizi incelemeye çalışacağız. Önceki makalelerimizden hatırlayacağınız gibi, sistemde yer alan servislerimiz, System.ServiceProcess isim alanında yer alan ServiceController sınıf nesneleri ile temsil edilmektedir. Eğer sistemde yer alan servisleri elde etmek istersek, aşağıda aşırı yüklenmiş iki prototipi olan, GetServices metodunu kullanabiliriz.

Bu makalemizde, Windows servislerinin, bir Windows uygulamasından nasıl kontrol edilebileceğini incelemeye çalışacağız. Bir önceki makalemizde, Windows servislerinin nasıl oluşturulduğunu ve sisteme nasıl yüklendiklerini incelemiştik. Oluşturduğumuz Windows servislerini yani sistemdeki Windows servislerini SCM yardımıyla yönetebilmekteyiz. Ancak dilersek, bu yönetimi programlarımız içinden de gerçekleştirebiliriz. Bunu sağlayabilmek için, System.ServiceProcess isim alanında yer alan ServiceController sınıfını ve üyelerini kullanmaktayız.

Bu makalemizde Windows servislerine kısa bir giriş yapacak ve en basit hâliyle bir Windows servisinin, .NET ortamında nasıl oluşturulacağını incelemeye çalışacağız. Öncelikle Windows Service nedir, ne amaçlarla kullanılır bunu irdelemeye çalışacak, daha sonra Windows servislerinin mimarisini kısaca inceleyeceğiz.

Bugünkü makalemizde web servislerinin nasıl kullanıldığını göreceğiz. Her zaman olduğu gibi konuyu açıklayıcı basit bir örnek üzerinde çalışacağız. Öncelikle web servisi nedir, ne işe yarar bunu açıklamaya çalışalım. Web servisi, internet üzerinden erişilebilen, her türlü platform ile bağlantı kurabileceğimiz, geriye sonuç döndüren (döndürmeye) fonksiyonelliklere ve hizmetlere sahip olan bir uygulama parçasıdır. Aşağıdaki şekil ile konuyu zihnimizde daha kolay canlandırabiliriz.