Programlama Dilleri

Teknoloji baş döndüren bir hızla ilerlerken beynimizin tembelleştiğini de kabul etmemiz gerekiyor. Artık pek çok işimiz otonomlaştırıldığından zihnimiz eski egzersizleri yapmıyor. Yıllar önce İngiltere’de yapılan bir araştırmada çocukların hesap makinesi kullanması sebebiyle temel dört işlem matematiğinde sorunlar yaşadığı tespit edilmişti. Yine Kanada’da yapılan bir araştırma insanların dikkat dağılma sürelerinin 8 saniyelere kadar indiğini gösterdi. Hafızamızı dinç tutma noktasında Japon balıkları ile yarışır bir konumda olduğumuz da aşikar. Kaçımız aklından ezbere 4 telefon numarasını sayabilir (Üç haneliler yasak) Otonomlaşan dünya sebebiyle tembelleşen ve dış uyarıcılar yüzünden sürekli dikkati dağılan zihnimiz…Gerçekten de dikkatimizi dağıtan, odaklanmamızı bozan o kadar çok şey var ki. Dolayısıyla kendimizi yetiştirmek istediğimiz konulara çalışırken ne kadar verimli olabiliyoruz bir bakmak gerekiyor. Tekrar satın alınamayacak olan zamanın ne kadar kıymetli olduğunu düşünürsek verimli çalışmanın ilerleyen yaşlarda çok çok önemli bir mesele haline geldiğini vurgulamak isterim.

Geçtiğimiz yıl kendi kendimi eğitmek üzere 41 bölümden oluşan Saturday-Night-Works isimli bir çalışma yapmıştım. Github üzerine aldığım notlar ve kod örneklerini blog üzerinde derleyip toparlamak onları pekiştirmek için önemli ve gerekliydi. Ne var ki yetişemediğimiz yazılım teknolojilerindeki gelişmeler için sürekli antrenman yapmam gerekiyor. Bu sebepten araya uzun bir tatil koyup tekrardan enerjimi depolamaya çalıştım. Nadas süresi boyunca neler yapabileceğimi düşündüm. Yeni maceramın felsefesi bir öncekisi ile aynı olmalıydı. Rastgele ve pek deneyimli olmadığım konularla ilgili araştırma yapıp bunları basit örneklerle çalışmalı ve dokümanlaştırmalıydım. Ha geldi gelecek derken nihayet ilham perim beni buldu ve artık tatilimi sonlandırmam gerektiğine karar verdim. Yeni serüvenime SkyNet evrenindeki Ahch-To (MacOS Mojave - Intel Core i5 1.4Ghz, 4 Gb 1600 Mhz DDR3) gezegeninde başlıyorum. Orada geçirdiğim bir saat dünya zamanında birkaç güne denk geliyor.

Rey evrenin taaa bir ucundan kalkıp ahch-to gezegenine gelmiş ve Jedi ustasının onu eğitmesini istemişti. Galaksinin bir kez daha Luke Skywalker’a ihtiyacı vardı. Uzun zamandır inzivada olan Luke ise Kylo Ren’den sonra buna pek gönüllü değildi. İzleyenler bilir. Luke, neredeyse sadece sudan ibaret ahch-to gezegenindeki bir adada, eski Jedi tapınağında yaşamını sürdürmektedir (Sevgili ekşi sözlük yazarı John Harrison bu girişi beğenmeyecektir ama olsun:D)

Yandaki resme baktığınızda aklınıza gelen ilk şey nedir? Bir surat? Belki de bir kurbağa. Kedi olabilir mi? Bu mürekkep baskısı gösterildiği kişide yarattığı algıyı anlamak için kullanılan Rorschach (Roşa olarak okunuyormuş) isimli psikolojik testten. Ünlü İsviçreli psikiyatrist Hermann Rorschach (1884-1922) tarafından geliştirilen test özellikle kişilik tahlili ve şizofreni vakalarında kullanılmakta. Sonuçların manipule edilmesinin zorluğu nedeniyle adli vakalarda ve hatta kariyerle ilgili kişilik testlerinde bile ele alınmakta. Hermann yandakine benzer kırk mürekkep baskısı tasarlamış. Kaynaklardan öğrendiğim kadarıyla doktorlar bu setteki kartların neredeyse yarısını kullanıp kişinin o anda nevrotik veya psikotik olup olmadığını anlayabiliyormuş. Tabi konunun uzmanı olmadığım için ancak giriş hikayemde kullanabilecek kadar bilgi aktarabiliyorum.

Laptop ekranına kitlenmiş error seviyesindeki logları inceliyordum. HTTP 400 en sevdiğim (yazar burada kendisiyle dalga geçiyor) ama çözmekte en çok zorlandıklarımdan birisiydi. Neyse ki monitör ettiğimiz araç bize güzel detaylar veriyordu. Pek tabii iş yoğunluğundan olsa gerek, üzerinde geliştirme yaptığımız ürünlerin bazı kurgularını inceleme fırsatı bulamıyordum. Lakin zaman zaman takım arkadaşlarımla veya mimari ekiptekilerle yaptığım konuşmalarda havada uçuşan, daha önceden duyduğum ama derinlemesine bilgi sahibi olmadığım kelimelere rastlıyordum.

Yazılım geliştirmek için kullanabileceğimiz bir çok programlama dili var. Hatta bir ürünün geliştirilmesi demek farklı platformların bir araya getirilmesi anlamına da geldiği için, bir firmanın kendi ekosisteminde çeşitli dilleri bir arada kullandığını görmek mümkün. Scala‘da bu çark içerisinde kendisine yer edinmiş ve son zamanlarda dikkatimi çeken programlama dillerden birisi. Bunun en büyük sebebi daha önceden çalıştığım turuncu bankanın Hollanda kanadında servis odaklı süreçlerin orkestrasyonu için onu backend tarafında kullanıyor (veya deneyimliyor) olması. Hatta şuradaki github adresinden açık kaynak olan Baker isimli ürünü inceleme şansımız da var. Scala ve Java kullanılarak yazılmış bir çatı.

“Futbol basit bir oyundur. 22 kişi 90 dakika boyunca bir topun peşinde koşar ve sonunda her zaman Almanlar kazanır.” demiş bizim de ne yazık ki yakından tanıdığımız Gary Lineker. Konumuzla ne alakası var derseniz. Az sonra onun bu sözünü buluta alacağız.

Gondor’da bir şeyler araştırmak için harika bir zaman. Çünkü elimdeki işler bitti. Böyle vakitleri kendi araştırmalarıma ayırmak hoşuma gidiyor, kim ne derse desin. Yeni gözdem Linux makinem de (Gondor) önümde durduğuna göre kısa bir süre onun üzerinde çalışabileceğimi düşünüyorum. Aklıma gelen ilk şey ise, Go diliyle yazılmış ilkel bir web sunucusunu Docker üzerinden kullanabilmek. Önce web sunucusunu geliştirmek, başarılı bir şekilde çalıştığından emin olmak, sonrasında bir Docker imajı hazırlamak lazım. Ardından oluşturulan imajdan yararlanarak bir Container başlatıp web sunucusunun bu taşıyıcı örneği üzerinden çalışıp çalışmadığını test etmek senaryonun tamamlanması açısından yeterli. Tahminlerime göre 15 dakikayı aşmayacak bir iş gibi duruyor. Haydi başlayalım.

Biliyorum epeyce geriden geliyorum yeni nesil konularda ama işler güçler derken ancak zaman bulabiliyorum. Önceki yazılarımdan da hatırlayacağınız üzere evdeki emektar dizüstü bilgisayarıma Ubuntu’nun 64bitlik sürümünü yüklemiştim (Makineye West-World adını verdim) Üzerinde ilk.Net Core denemelerimi de gerçekleştirdim. Ancak merak ettiğim konulardan birisi de Docker üzerinde bir.Net Core uygulamasının nasıl çalıştırılabileceğiydi. Bu iş sandığımdan daha zor olacaktı. Yarım yamalak bilgimle Docker’ın ne olduğunu az çok biliyordum ama tam anlamıyla da hakim değildim. En azından biraz daha fikir sahibi olmalı, kurulumunu gerçekleştirmeli ve sonrasında örnek bir.Net Core uygulamasını Dockerize ederek taze bir imaj (image) üzerinde ayağa kaldırabilmeliydim.

Üniversite yıllarımda internet yeni yeni yaygınlaşmaya başlayan bir ortamdı. 14400 kpbs hızındaki modemimi daha 3ncü sınıfta alabilmiştim. Bu sebepten okulun ilk yıllarında bilgisayar teknolojileri ile ilgili bilgileri öğrenebileceğim en güzel mecra aylık dergilerdi. Bazıları zaman içerisinde kapandı bazılarıysa internet üzerinden yayınlanmaya başladı. Ben ağırlıklı olarak PcWorld, PcNet, PcMagazine gibi dergileri okuduğumu hatta ay ay biriktirdiğimi hatırlıyorum.

Yazıyı yazdığım şu yaz gününde hava epey sıcak. İstanbul’da öğle saatlerinde 39 dereceyi gördük. Güney tarafında yaşayan bir kaç yakın arkadaşımdan 48 dereceli rakamları duyduktan sonra ise halimize şükredelim dedim. Açtım Python kitabımı, çalışmaya devam ettim. Bir süre önce GoLang tarafında basit web uygulamalarının nasıl geliştirilebileceğini incelemeye çalışmıştım. Daha önceden de Python tarafında Flask paketinden yararlanarak REST tabanlı bir servis geliştirmeyi denemiştim. Tabii servis bir yanaaaa web uygulamaları bir yana. Son kullanıcı çoğunlukla görsel bir şeyler bekliyor. Python camiasında Djiango Framework bu anlamda daha popüler tabii ama henüz onu inceleme fırsatım olmadı. Flask oldukça hafif bir framework olarak karşımıza çıkmakta. Bende ondan faydalanarak basit bir web uygulaması nasıl yapılabilir inceleyeyim dedim.

Bir haziran gecesiydi. Dışarıda hava nemli ve sıcaktı. Bir süre önce başlayan yağmurun sesi çalışma odamın pencersinden kulaklarıma tatlı tatlı geliyordu. Biraz da toprak kokusu vardı tabii. Evde el ayak çekilmiş sakin bir ortam oluşmuştu. Bol kafein dolu bardağım elimde internetten bir şeyler okuyordum. İnsanlar çıldırmıştı. Javascript Framework’ler, yapay zeka’lar, react’ler, cordova’lar,.net core’lar, sanayi 4.0’lar, tesla’lar ve daha niceleri. Eskisinden daha hızlı bir şekilde geride kaldığımı hissediyordum. Sanırım sonum örümcek adamın amcası gibi evde bozuk ampülü tamir edip gazetede iş arayan ama bulamayan biri gibi olacaktı. Ama direniyordum. Önce Ruby, sonra Pyhton ve derken GO. Amatör seviyede başlamış biraz ilerlemiştim. Kendime bir çalışma döngüsü kurmuştum. Bir süre Ruby bakıyor, sonra Pyhton bakıyor, sonra GO bakıyor sonra bu döngüyü tekrar başa sarıyordum. GO’nun ikinci iterasyonundaydım.

Aranızda hala birim test (Unit Test) yazmayan/yazmamış olan var mı? diyerek konuya giriş yapmak istiyorum. Yazdığımız atomik fonksiyonelliklerin taşınan ortamlarda başımızı ağrıtmasını istemiyorsak birim testlerini mutlaka yazmalıyız. Üstelik iyi yazmalıyız. Belki birim testler uygulama geliştirme süresini uzatabilirler ancak uzun vadede kalp krizi geçirme riskini de azaltırlar. Üstelik test senaryoları sayesinde gerçekten ne yapmak istediğimizin farkında olarak da hareket edebiliriz. Eğer test güdümlü yaklaşımla (Test Driven Development) ilerliyorsak bilinçli olarak yaptırılan hata sonrası kodun çalışır hale getirilmesi ve iyileştirilmesi (Refactoring) de önemli kazanımlarımızdır (Red-Green-Blue konusuna bir bakın) En önemlisi de beklenen testleri başarılı bir şekilde aşmış temiz bir kodun ortaya çıkmasıdır.

Uygulama verilerini kullandığımız dile göre çeşitli şekillerde ifade edebiliriz. Eğer nesne yönelimli bir dil kullanıyorsak buradaki başrol oyuncumuz sınıflardır. Verinin nesnel olarak ifade edilişinde rol olan sınıf ve benzeri tipler, çalışma zamanında taşıdıkları içerikleri ile sürekli hareket halindedir. Bu hareket uygulamanın kendi alanında olabileceği gibi farklı programlar arasında da gerçekleşebilir. Veri, ağ üzerinde de hareket edebilir. Verinin bu şekilde dolaşımı sırasında belirli kriterlere göre serileştirilmesi de gerekebilir. Bu noktada karşımıza platform bağımsızlık, okunabilirlik, genişletilebilirlik, versiyonlama ve performans gibi kriterler çıkar.

Yakın zamanda bir şampiyonlar ligi finali vardı. Real Madrid ve Juventus arasında oynanan maçı eflatun beyazlılar 4-1 gibi farklı bir skorla kazandı. Aslında ilk yarı Juventus çok daha iyi paslaşıyordu lakin ikinci yarı Ronaldo faktörü ön plana çıktı. Modric’in de etkili orta saha oyunu ile İspanyol ekibi kupayı üstüste ikinci kez almayı başardı. Benim gönlüm Juventus’tan yanaydı çünkü kalede 39 yaşında olan Buffon yer alıyordu. Özellikle İtalyan kulüplerinden 40lı yaşlarına kadar oynayan çok başarılı sporcular çıkıyor (Francesco Totti, Andrea Pirlo, Roberto Baggio vb) Kendilerine iyi bakıyorlar ve özellikle de mesleklerine profesyonelce yaklaşıyorlar. Bu ilham verici bir şey. Hatta pek çok genç sporcuya da örnek olmalı diye düşünüyorum. Gerçi Buffon’a bir şekilde makalemde yer vermek istediğim için bu girişi yaptım. Gelin asıl konumuza geçelim.

Son yazılarımızda GoLang ile web uygulamalarının geliştirilmesi üzerinde durduk. Yeni şeyler öğrendikçe bunları farklı örnekler üzerinden denemeye gayret ediyorum. Bu sefer HTTP yönlendiricimizi SQLite ile çalışan basit bir REST servisi için kullanmaya çalışacağız. Kodlara geçmeden önce sisteminize SQLite yüklemiş olduğunuzdan emin olun (Kendi sisteminiz için uygun sürümü SQLite’ın şuradaki resmi adresinden bulup indirebilirsiniz) SQLite yazımızın kapsamı dışında ama bizim için hafif bir veri saklamak fonksiyonelliğini sunacağını ifade edebiliriz. Bu tipteki veritabanları fiziki birer dosya olarak tutulmaktalar. Bu nedenle geliştireceğimiz Go örneğinin erişebileceği bir konumda ilgili veritabanı dosyasının bulunması yeterli.

Bir önceki yazımızda web programlamada önemli bir yere sahip olan yönlendiricileri (Router) tanımak adına github üzerinden sunulan httpRouter paketini kullanarak dinamik HTML içeriği ürettiğimiz bir örnek geliştirmiştik. Bu hafta içinde HttpRouter paketi hakkında öğrendiklerimi çeşitli örnekler ile pekiştirmeye çalıştım. Bu sefer hem static web içeriğinin hem de talebe göre JSON formatlı veri sunumu yapacak dinamiklerin yer alacağı konu üzerinde durdum. Web programlama konusunda acemi olduğum için örneği sonuca ulaştırırken takıldığım bir kaç nokta da oldu. Yazımızda bu konulara da değinmeye çalışacağım.

Geçtiğimiz günlerde senelik kişisel gelişim döngümün ikinci yarısının ilk konusu olan Python’a tekrardan başladım. Bir önceki yılın aynı dönemlerinde Raspberry Pi ile ilgili olarak Python üzerine bir şeyler yapmaya çalışmıştım. Ruby ve Go ile devam eden iterasyonun sıradaki adımında Python’u bir başucu kitabını kullanarak tekrar etmekteyim. Bu amaçla Head First Python, A Brain Friendly Guilde isimli kitaptan yararlanıyorum. Her örneği tek tek yapmaya çalışıyorum. Bugün ilgimi çeken bir konu ile karşılaştım. Yazdığımız python kodlarının PEP8 (Python Enhancement Proposals) adı verilen standartlara uygun olup olmadığının tespiti. PEP konusu ile ilgili detaylı bilgilere şu adresten ulaşabilirsiniz. Hatta bu kısa yazıya konu olan PEP8 içeriğine de bu adresten bakabilirsiniz.

Yönlendirme (Routers) mekanizmaları özellikle anlamlı HTTP taleplerinde önemli bir rol oynar. Bir tarayıcının adres satırından gelen ifadelerin sunucu tarafında ele alınması sırasında işleri kolaylaştırıcı kütüphaneler de bulunmaktadır. Sevgili Murat Özalp’ın kitabında ilerlerken GO’nun built-in yönlendirme mekanizmaları dışında github üzerinden sunulan pek çok basit ve kullanışlı çatının olduğunu öğrendim. Tabii burada bahsedilen kütüphaneler ağırlıklı olarak web taleplerinin bir eşleştirme koduna göre uygun fonksiyonlara yönlendirilmesi ve cevaplandırılması ile alakalıydı. Bazıları performans açısından öne çıkarken bazıları komple bir web çatısını sunma kabiliyetine sahipti. Güncel listeye şu adresten bakabilirsiniz. Yeni paketler geldikçe veya var olanlarda değişiklikler oldukça benchmark sonuçları da etkilenecektir. Bu nedenle ara ara uğramakta yarar olduğu kanısındayım.

GO dilinin en güçlü yanlarından birisi eş zamanlı programlama (Concurrent Programming) kabiliyetleri sayesinde sunduğu performans ve kullanım kolaylıkları. Daha önceden şu yazıda Concurrency konusunu GoRoutine ve Channel kavramları üzerinden incelemiştim. Çalıştığım kaynaklarda ilerledikçe eş zamanlı programlama konusunda yeni şeyler de öğrendim. Bunlardan birisi de time tipi. Bu tipin NewTimer ve NewTicker isimli iki önemli fonksiyonu bulunuyor. Doğruyu söylemek gerekirse NewTimer ile yapacağımız işlemleri time.Sleep kullanımı ile de sağlamamız mümkün. Bu nedenle NewTimer’ı daha çok bir GoRoutine’in beklenen sürede işini yapmasını beklediğimiz, aksi hallerde ise zaman aşımı halini ele alacağımız durumlarda kullanmanın çok daha mantıklı olduğunu öğrendim. Diğer yandan NewTicker fonksiyonu daha çok dikkatimi çekti. Bu fonksiyon ile belirli periyotlar boyunca tekrar etmesini istediğimiz eş zamanlı görevler planlayabiliriz. Konuyu anlamaya çalışırken önce teorik bir örnek ile ilerlemeye çalıştım. Ardından daha pratik bir örnek geliştirdim. İlk GO kodlarımızı aşağıdaki gibi geliştirdiğimizi düşünelim.