Foto İpucu

Geçenlerde notpead++ ile oluşturduğum bir text dosya üzerinde düşünüyordum da…Dosya içerisinde House dizisinde çalan 75 adet şarkının bilgisi vardı. Söyleyenler ve şarkı adları.

Olmaz olmaz demeyin, gün gelir ihtiyacınız olur:) Ortada bir XML Web Service olduğunu düşünelim ve onu çağırmak istediğimiz bir sunucunun başında oturduğumuzu. Sunucu üzerinde SOAP-UI gibi yardımcı araçların olmadığını ve bunları kurma yetkinizin de bulunmadığını düşünün. Öyle bir sunucu ki komut satırı en etkili araç. İşte böyle bir durumda Windows PowerShell gibi araçlar web servislerini çağırma noktasında işimize yarayabilir. Nasıl mı? Gelin bakalım.

Malumunuz büyük çaplı sistemler kolay kolay yenilenmiyorlar. Ancak teknolojik gereklilikler ve değişen ihtiyaçlar ister istemez bu yaşayan organizmaların yeni sunucular üzerinde hayata devam etmelerini gerektirebiliyor. Yeniden yazma maliyetlerinin yüksek olduğu durumlarda var olan sistemin kullandığı pek çok bileşenin de bu sunucular ile uyumlu olması gerekiyor (bekleniyor). Uyumlu olmayanların yerine geçici çözümler uygulanıyor. Tabii mümkün mertebede. Bazen yeni sunuculara taşınan sistem üzerinde yıllardır yaşamını sürdüren C,C++ gibi derlendikten sonra pek de geri çevrilip içeriği görülemeyeccek kodlar da söz konusu oluyor. Böyle bir durumla karşı karşıya kalırsanız vay halinize. Ben ve değerli ekip arkadaşım bu durumdam çok çektik.

Nesneler kodlarımızın olmazsa olmaz enstrümanları. Özellikle Domain odaklı çözümlerimizde POCO (Plain Old CLR Objects) tiplerini sıklıkla kullanıyoruz. Bu tipler (genellikle class olarak tasarlanıyorlar) içlerinde sayısız özellik (Property) de barındırabiliyorlar. Nesneler örneklendiklerinde ve sonrasındaki yaşam süreleri boyunca çeşitli değerler ile nitelendiriliyorlar. Peki t anında bir nesne örneğinin tüm özelliklerine varsayılan değerlerini atamanız gerekseydi ne yapardınız? Peki ya bunu herhangibir T tipi için uygulanabilir hale getirmek isteseniz ne yapardınız? Yoksa aşağıdaki gibi generic bir genişletme metodu (Generic Extension Method) ile mi çözüm arardınız?

Böyle yeni bir şeyler öğrenmek için enerji bulamadığım vakitler oluyor zaman zaman. Ya çevremdekilerin ya da işlerin etkisi ile azalır enerjim. Bir şeyler öğrenmeyince de kendimi kötü hissettiğimden en azından genişletme metodu (Extension Method) yazmaya çalışayım da pas tutmayım derim. Tabii önce konu seçmek gerekir. Bu kez aklıma “bir servisin yaşayıp yaşamadığını nasıl anlarım?” sorusu takıldı. Mesela bir Uri için Http durum kodu bilgisinin 200 olmasını kontrol eden bir genişletme metodu yazabilirdim. Örneğin aşağıdaki fotoğrafta görüldüğü gibi.

Koleksiyon bazlı veri kaynaklarında LINQ (Language INtegrated Query) sorgularını yoğun şekilde kullanmaktayız. LINQ bildiğiniz üzere pek çok genişletme metodundan oluşan ve ifadesel olarak koleksiyonlar üzerinde SQL benzeri sorgular yapabilmemizi sağlayan bir alt yapı sunmaktadır. Sıklıkla Select, Where, Count, Sort, Max, Min, Reverse, GroupBy, OrderBy ve daha pek çok metodu kullanırız. Bunlar zaman zaman ifadeler şeklinde ele aldığımız gibi zaman zamanda metod zincirleri biçiminde değerlendiririz.

Geçtiğimiz günlerde çalışma arkadaşımın oldukça enteresan bir sorusu ile karşılaştım. Projesinde referans ettiği bir kütüphane içerisinde yer alan POCO (Plain Old CLR Objects) tiplerine ait ToString metodlarını ezmesi (Override) gerekiyordu. Ne yazık ki ilgili kütüphane dll olarak referans edildiğinden, içerisindeki sınıflara girip ToString metodunu ezmek mümkün değildi. Bir şekilde ToString metodunu genişletebilir miyiz diye düşünmeye başladık. Bu mümkün gibi görünmüştü. Ancak varsayılan ToString metodu genişletilse dahi kod her zaman Object tipinin ToString metoduna gitmekteydi. Dolayısıyla istediğimizi bir türlü gerçekleştiremiyorduk. Sonrasında var olan projede kullanılan ToString çağrılarında ufak parametre değişiklikleri yaparak ilerleyelim dedik ve aşağıdaki gibi bir extension method yazmaya karar verdik.

Diyelim ki kullandığınız harici bir metod size DataTable tipinden bir nesne örneği döndürmekte. Ne var ki kendi sisteminizde bu nesne içeriğini List tipinden koleksiyon örnekleri ile dolaştırmanız gerekiyor. Hatta DataTable içeriğinin doldurulduğu tablonun kolon adları da sizin programınızdaki standartlar ile uyumlu değil. Bu durumda karşımıza şöyle bir soru çıkıyor. Herhangi bir DataTable içeriğini bir List tipine nasıl dönüştürebiliriz? Dahası dönüşüm işlemi sırasında T tipinin özellik adlarının tablodaki asıl kolon adları ile eşleştirilmesini nasıl sağlarız? İşin sırrı aslına bakarsanız kendi tarafımızdaki Entity tiplerinde birer Attribute kullanmaktan ve bunu çalışma zamanında ele almaktan geçiyor. Aşağıdaki ekran görüntüsü size bir fikir verecektir.

Bildiğiniz üzere.Net Framework çatısı altında bir çok arayüz (Interface) vardır. Özellikle plug-in tabanlı geliştirmelerde sıklıkla başvurduğumuz bu arayüzleri zaman zaman inceliyor ve nerelerde kullanılabileceğine bakıyorum. Yine bu araştırmaları yaptığım bir gün IFormattable arayüzünün kullanımına ilişkin örnekler ile karşılaştım.

Geçtiğimiz günlerde her zamanki gibi Google Chrome’ un RSS Feed Reader’ ındaki blog yazılarında geziniyordum. Derken Fatih Boy hocanın bu adresteki yazısına denk geldim. Aslında buradaki gibi Fluent geliştirilen tipler kod tarafındaki işlerimizi oldukça kolaylaştırmakta. Felsefesi oldukça basit olan bu yaklaşımda anahtar nokta, tipin kendisine ait çalışma zamanı örneklerini döndüren fonksiyonelliklere başvurulması. Böylece bir metod zinciri ile bir tipe davranışlar yüklemek son derece kolaylaşıyor.

Malumunuz nesne yönelimli (Object Oriented) dünyanın en önemli unsurlarından birisi de varlıklar (Entity). Uygulamaların çalıştığı alanlarda (Domains) bu varlıklar dolaşmakta. Birer sınıf olarak tasarlanan bu varklıklar çalışma zamanlarında örneklenmekte ve belirli içerikleri taşımakta. Varlığı niteleyen verinin kaynağı çeşitli enstrümanlar olabiliyor. Veritabanı üzerindeki bir tablo, fiziki bir dosya, bir servis uç noktası, başka bir donanım, bir ara motorunun ürettiği çıktı vb

Bazı uygulamaların çalışma zamanında sadece tek bir örneğinin yaşaması istenebilir (Single Instance Applications) Bilindiği üzere uygulamaların T anında birden fazla örneği olabilir (Multiple Instance Applications) Uygulamanın herhangi T anında tekil olması için ele alınabilecek bir kaç teknik vardır. Bunlardan birisi de Mutex tipinden yararlanmaktır. Aynen aşağıdaki fotoğrafta olduğu gibi.

Nesnelerin çalışma zamanında klonlanması ile ilişkili olarak bahsi geçen iki kavram vardır. Shallow (Yüzeysel) ve Deep (Derinsel diyelim) klonlama. Shallow türüne göre, kopyalanan nesnenin alanları orjinal nesnedeki aynı referans adreslerini işaret edecektir (Yani nesne içerisindeki referans türleri kopyalanacak ama aynı bellek adreslerini gösterecektir) Deep Copy tekniğine göreyse kopyalanan nesne alanları orjinal nesne alanlarının yeni kopyalarını referans etmektdir. Bir başka deyişle Deep Copy tekniğini uyguladığımızda, orjinal nesne içeriği ile aynı veri yapısına sahip yeni bir referans (bellekte farklı bir adreste konuşlandırılmış şekilde) üretmiş oluruz.

Bu aralar iş yerindeki projeler beni yeni bir şeyler araştırmaya ve öğrenmeye itiyor. Yeni bir şeyler olmasa bile daha önceden kullandığım ama unuttuğum konulara tekrardan bakmama vesile oluyor. Dün buna benzer bir durum gelişti. Bir projemizde kullanıcıların Active Directory üzerinden kod yoluyla doğrulanmasına ve belirli bir gruba dahil olup olmadıklarının öğrenilmesine ihtiyacımız oldu. (Pek tabi bu konuda yazılmış bazı NuGet paketleri bulunuyor ancak iş öğrenmeye gelince biraz kurcalamanın da yararı var elbette) Çok uzun zaman önce (tahminen 2006 yılı idi) eğitim verdiğim bir firmanın bu tip bir ihtiyacı olmuştu. Ama o günden bu yana hiç kullanmadığım için bilgiler de unutulmuştu. Tek hatırladığım System.DirectoryServices assembly’ında yer alan DirectoryEnrty ve DirectorySearcher sınıflarıydı. Biraz araştırma yapınca denemeler için basit bir kod parçası da ortaya çıkıverdi. Aynen aşağıdaki fotoğrafta olduğu gibi.

Geçtiğimiz günlerde üzerinde çalıştığımız bir projede, sıkıştırılmış metinsel içeriklerin açılması ile ilgili bir ihtiyaç doğdu. Cümle biraz karışık gelmiş olabilir. İfinim müsadenizle senaryoyu anlatayım öncelikle;

Bazı durumlarda tanımladığımız tiplerin Immutable olmasını isteriz. Bildiğiniz üzere bir nesne örneğinin özellikleri ile nitelenen durumunun (State) çalışma zamanı boyunca değişmesini istemiyorsak Immutable hale getirebiliriz.

Vaktiyle zamanında (bugün aslında) çalışmakta olduğumuz projede şöyle bir ihtiyacımız oldu; “Bir Oracle tablosundan Entity Framework aracılığı ile çektiğimiz nesne koleksiyonundan benzersiz olan n sayıdakini elde etmek” Elbette bu işi önce SQL tarafında halledip, sonrasında EF tarafına aktarmayı da tercih edebilirdik. Ancak değerli çalışma arkadaşım ile konuyu tartışırken fikir fikri doğurdu ve ortaya şöyle bir ihtiyaç daha çıktı. “Ya bunu T tipinde elemanlardan oluşan herhangi bir koleksiyon üzerinde, herhangi bir kritere göre yaptırmak istesek…”

Hani şu NuGet paketlerine bakıyoruz ya bir süredir. Hatta bazılarını alıp basit Hello World uygulamalarını geliştiriyoruz. Aslında nasıl kullanıldıklarını öğrenmenin dışında GitHub gibi Repository’ler üzerinde tutulan kodlarına bakamamızda da büyük yarar var biliyor musunuz? Çünkü çoğu, nesne yönelimli programlamanın temel dinamiklerini içeriyor ve hatta yazılım prensipleri ile tasarım kalıplarını başarılı bir şekilde uyguluyor.

Nesne Yönelimli Programlama Dillerinin (Object Oriented Programming Languages) kullanıcılarını büyülediği pek çok nokta var. Örneğin Fluent API’ler bunlardan sadece birisi ve getirdiği güzellikleri pek çok bağımsız üründe de görebiliyoruz (Bu arada Fluent API geliştirilmesi ile ilgili olarak şu eski anlatıma bakabilirsiniz)

Yine çok sıkıldığınız günlerden biri ve siz şöyle bir yarım saatlik kodlama uğraşı arıyorsunuz. Hani yeni birNuGet paketi denesem nasıl olur diyorsunuz belki de. Hatta azcık da zorlayıcı bir paket olsa, yükleyince hemen çalışmasa ama çok da vaktimi almasa derdindesiniz. Bir bakıyorsunuz karşınızda Excel dosyalarında LINQ (Language INtegrated Query) sorguları yazabilmenizi sağlayan LINQtoExcel. Hemen örnek bir Exceldosyası oluşturuyorsunuz belki de.